Erişilebilirlik

Zimbabve’yi 37 Yıl Yöneten Mugabe Öldü 


2017’de askeri darbeyle devrilen Zimbabve eski Devlet Başkanı Robert Mugabe 95 yaşında hayatını kaybetti. Gerilla savaşı vererek beyaz azınlığın iktidarına son verip 1980’de ülkeyi bağımsızlığına kavuşturan Mugabe, 37 yıl iktidarda kalmıştı. Zimbabve bu dönemde yoksulluk, aşırı enflasyon ve isyanlara sahne olmuştu.

Robert Mugabe, Afrika kıtasının en tartışmalı liderlerinden biri olarak kabul ediliyor. Afrika kıtasının sömürgeci güçlerle mücadelesinde önemli bir figür olan Mugabe otoriter bir rejime kaymış ve ülkeyi demir yumrukla yönettikten sonra 2017’deki askeri darbeyle iktidardan indirilmişti.

Zimbabve Devlet Başkanı Emmerson Mnangagwa, Mugabe’nin ölüm haberini Twitter’da, “Büyük bir üzüntüyle, Zimbabve’nin kurucu babası ve eski devlet başkanı Yoldaş Robert Mugabe’nin ölüm haberini veriyorum” mesajıyla paylaştı.

Robert Mugabe, sık sık tedavi için de gittiği Singapur’da yaşamını yitirdi. Kasım ayında, Zimbabve Devlet Başkanı Mnangagwa, Mugabe’nin artık yürüyemediğini ve Singapur’da hastanede kaldığını açıklamıştı. Ancak Mugabe’nin hastalığının ne olduğu konusunda bir bilgi paylaşmamıştı.

Afrikalı liderler ve muhalefetten başsağlığı

Mugabe için birçok Afrika lideri baş sağlığı mesajı yayınladı. Güney Afrika hükümeti Mugabe’yi “Afrikalılar’ın birleşmesini amaçlayan korkusuz özgürlük savaşçısı” olarak tanımladı. Kenya Devlet Başkanı Uhuru Kenyatta da, Mugabe için “Destek görmese bile inandığı için savaşmaktan korkmaya cesur adam” dedi.

Zimbabve’de, Mugabe karşıtları da eski devlet başkanı için başsağlığında bulundu. Muhalefet senatörü ve insan hakları avukatı olan David Coltart, “Zimbabve’de büyük bir devdi ve en büyük mirası beyaz azınlığın yönetimine son verilmesindeki rolüyle ve Zimbabveliler’in eğitim kalitesini arttırmasıyla her zaman hatırlanacak” dedi.

'Düşünen gerilla'lıktan diktatörlüğe

Mugabe, yaklaşık bir asırdır süren sömürgeci yönetimini devirdikten ve devlet lideri olduktan sonra ırklar arası uzlaşmanın savunucusu olarak görülmüştü.

40 yıla varan yönetimi sonrası, ülkesinde ve dünya çapında, kan dökmekten kaçınmayan, seçimlerde hile yapan, gücü seven ve bunun için ekonomiyi bile tahrip eden bir diktatör olarak anılıyor.

2017’de ordunun darbesi sonrası istifa etmek zorunda kalan Mugabe’nin iktidardan indirilmesi, 13 milyonluk Zimbabve halkı sevinç ve kutlamalarla karşılamıştı.

Mugabe, bu süreci anayasaya aykırı olarak tanımlamış, partisi ve halkı tarafından kendisine ihanet edildiğini küçük düşürüldüğünü ifade etmişti.

Son yıllarını Harere’deki “Mavi Çatı” malikanesi ve Singapur’da geçiren Mugabe, halen görevden alınışını sindiremediği yönünde açıklamalarda bulunuyordu.

Örneğin, ülkede geçen yıl yapılan seçimlerde muhalefete oy vereceğini söylemişti.

1980’de yedi yıl süren gerilla savaşı sonrası yönetimi devirip başa geçen Mugabe, “düşünen gerilla” olarak anılıyordu.

Üçü siyasi mahkum olarak bulunduğu hapiste aldıkları olmak üzere yedi üniversite diploması bulunan Mugabe, daha sonra siyasi rakiplerini kan dökerek elemişti.

Yönetimi boyunca adımlarını, beyazların elinde bulunan ırkçı sömürgeci mirasına yanıt olarak verdiğini söyleyerek savunmuştu.

Ekonominin çökmesini Batı'nın komplosu olarak gördü

Ancak beyazların elinden tarlalar ve üretim araçları kendi destekçilerine geçtiğinde, ülkede üretim çökmüş, ülke kendi halkını zor doyurur hale gelmişti.

Mugabe, bunun Batı’nın bir komplosu olarak tanımlamıştı.

2000’den itibaren ekonomi giderek kötüye giderken ve sağlık durumu kötüleşirken Mugabe, kendi yerine eşini getirme çabalarına girmişti.

21 Şubat 1924’te Harare’de doğan Mugabe, Cizvit rahipler tarafından eğitildi; Güney Afrika’da üniversite eğitimi almadan önce ilkokul öğretmeni olarak çalıştı.

Önceki adı Rodezya olan Zimbabve’ye 1690’larda dönen Mugabe siyasete girdi ancak beyazların yönetimine karşı geldiği için dört yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Tarihçiler, 1966’da Gana’da sıtmadan ölen oğlunun cenazesine katılmasına izin verilmeyişinin de, Mugabe’nin sömürgeci yönetime olan öfkesini arttırdığını ifade ediyor.

Serbest bırakılmasından sonra gerilla hareketi olan Zimbabve Afrika Ulusal Kurtuluş Ordusu liderliğine kadar yükselen Mugabe, savaştan sonra da devlet başkanı oldu.

Mugabe’nin görevinden ayrılması, Zimbabve’nin ekonomik sorunlarının sonunu getirmedi. Ülke hala son 10 yılın en kötü ekonomik krizinin içinde.

Üç haneli enflasyon rakamları, elektrik kesintileri, döviz azlığı, Zimbabve halkında 2009’da yaşanan aşırı enflasyon dönemlerini hatırlatıyor.

XS
SM
MD
LG