Erişilebilirlik

Zbigniew Brzezinski'nin Dış Politika Mirası Devam Edecek mi?

  • Zlatica Hoke

Polonya doğumu Amerikalı diplomat ve siyasi stratejist Zbigniew Brzezinski’nin cenaze töreni 9 Haziran Cuma günü başkent Washington’da yapıldı. Brzezinski, 1977-1981 yılları arasında dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter’ın ulusal güvenlik danışmanıydı. Brzezinski, eski başkanlar Lyndon Johnson ve John F. Kennedy’ye danışmanlık yapmıştı. Bir uluslararası ilişkiler uzmanı Amerika’nın Sesi’ne yaptığı açıklamada, Brzezinski’nin, Henry Kissinger’la birlikte Amerikan dış politikasını uzun vadeli olarak şekillendirdiğini söylüyor.

1976 yılının Eylül ayında, başkanlığa yeni seçilen Jimmy Carter ulusal güvenlik danışmanı olarak görevlendirdiği ismi açıkladı

Bu tercih kimseyi şaşırtmadı. Brzezinski, Carter’ın seçim kampanyası danışmanı olarak, başkanlık ipini göğüslemesine yardım etmişti: “Carter ve Brzezinski gerçekten iyi anlaştılar. Carter Brzezinski’ye çok güvendi ve tabii ki başkan olmadan çok önce Carter’ı dış politika konusunda eğiten de Brzezinski’ydi.”

North Carolina Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Profesörü Klaus Larres, Skype üzerinden Amerika’nın Sesi’ne değerlendirmelerde bulundu.

Larres, Polonyalı bir diplomatın Varşova doğumlu oğlu olan Brzezinski’nin 1958’de Amerikan vatandaşı olduğunu ve kısa zamanda kendisini sert görüşlere sahip bir stratejist olarak kabul ettirdiğini söylüyor. Larres’e göre, Brzezinski’nin Sovyet karşıtı duruşu, Amerikan dış politikasını çok etkiledi.

Brzezinski, ulusal güvenlik danışmanı olarak Carter yönetimi sırasında tüm büyük çaplı Amerikan dış politika kararlarının içinde yer aldı. Bunlar arasında Panama Sözleşmesi müzakereleri, Afganistan’da Sovyet işgalcilerine karşı mücahitlerin silahlandırılması ve İran’da rehin tutulan 52 Amerikalı’yı kurtarmak için yapılan başarısız kurtarma operasyonunun planlaması da vardı: “Carter’ı kurtarma operasyonuna girişmeye o teşvik etmişti. Kurtarma helikopterlerinin düşmesi elbette ne Brzezinski ne de Carter’ın kişisel hatasının sonucu. Siyasi karar alıcılarla hiçbir ilgisi olmasa da bu olayın çok kötü sonuçlarından kurtulamadılar.”

Brzezinski 26 Mayıs’ta hayata gözlerini kapayıncaya kadar profesyonel anlamda aktif olmayı sürdürerek, kitaplar yayınladı ve siyasi konularda yorumlarda bulundu. Amerika’nın Sesi Ukrayna Servisi’yle 2009 yılında yaptığı bir söyleşide Kiev’deki Ukraynalı liderleri Moskova’ya ‘yem olmamaları’ yönünde uyardı: “Bugün, Ukrayna’da yabancı çıkarlardan para alan, kendi çıkarı için ülkenin zenginliklerini manipüle eden ve Ukrayna demokrasisini ulus temelli olarak biçimlendirmeye kendisini gerçekten adamayan bir oligarşik elite sahibiz.”

Larres, Brzezinski’nin ayrıca Amerika’yı küresel liderlikten vazgeçmemesi, aksi takdirde dünyanın karışıklık ve istikrarsızlığa sürüklenebileceği yönünde uyardığını da hatırlatıyor.

XS
SM
MD
LG