Erişilebilirlik

Trump'ın İlk Ayında İyileşen Ekonomi Uzmanları Yanılttı mı?

  • Mil Arcega

Donald Trump’ın seçimi kazanmasından önce birçok uzman Cumhuriyetçi adayın ekonomi alanındaki politika önerilerine oldukça eleştirel yaklaşıyordu. Bazıları finansal piyasalarda büyük çaplı düşüşler, işe alımlarda yavaşlama ve ekonomik durgunluk riskinde artış gibi tahminlerde bulunuyordu. Ancak Trump’ın Amerika’nın 45’inci başkanı olarak göreve başlamasından bu yana geçen bir ayda, Amerikan borsaları en uzun süreli yükseliş çizgisine ulaştı, işe alımlar beklentilerin de ötesinde bir seviyede devam ediyor ve tüketici güveni de hızla yükseliyor.

'Kampanya vaadlerini hala yerine getirmedi'

Amerika’nın Sesi, Trump’ın ekonomi planlarını daha önce eleştiren isimlerden biri olan Moody’s Analytics’in baş ekonomisti Mark Zandi ile konuştu ve ona uzmanların yanılıp yanılmadığını sordu. Zandi’nin cevabı netti: ‘Hayır. Eğer Sayın Donald Trump öne sürdüğü politika önerilerini, istediği herşeyi alsaydı ekonomiye ne olurdu? Yanıt; ekonomi derin bir durgunluğa girerdi.”

Zandi, Trump başkan olmadan önceki ilk değerlendirmesinin hala arkasında olduğunu vurgulayarak, siyasi açıdan bakıldığında Trump’ın hala kampanya vaatlerini yerine getirmediğine dikkati çekti: “11 milyon kaçak göçmenin ülkeyi terketmesini istiyordu. Çin’e yüzde 45, Meksika’ya da yüzde 35 oranında gümrük vergisi uygulamayı planlıyordu. Vergi kesintileri ve hükümet harcamalarında artış istiyordu, ki bu da bütçe açığının gelecek 10 yıl içinde 10 trilyon dolar artması demek. Eğer bu sözlerini tutarsa, bunlar bir ekonomik durgunluk getirir.”

'Trump döneminde ekonomide büyüme bekliyoruz'

Ancak bazı ekonomistler de, hisse senetlerinin değerlerindeki rekor düzeyde artışın yatırımcıların Trump’la ilgili yenilenmiş iyimserliklerini yansıttığı görüşünde. PNC kıdemli ekonomisti Gus Faucher, bu iyimserliğin de, şirketlerin vergi kesintileri ve yasal kısıtlamaların azaltılması beklentilerinden kaynaklandığını belirtiyor: “Dolayısıyla Başkan Trump yönetimi altında Amerikan ekonomisinde daha güçlü bir büyüme bekliyorlar; hem reel büyüme ve hem de belki yüksek enflasyon-- ki bu da kar oranlarını arttıracak.”

Faucher, Trump’ın büyümeyi güçlendirmek için şirket gelirlerinde vergi kesintisi ya da büyük çaplı altyapı istihdam programları gibi somut teklifleri masaya getirememesi halinde yatırımcıların bundan hayal kırıklığı duyacağı uyarısında bulunuyor. Ancak Faucher’ye göre genel anlamda ekonomik görünüm birkaç ay öncesine göre çok daha iyi.

'Yatırımcı güveni zirvede'

Ancak Trump’ın ekonomi gündemiyle ilgili heyecan azalıyor olabilir. Goldman Sachs, yatırımcı güveninin zirveye çıktığını hatırlatırken, , Recon Capital Partners şirketinden Kevin Kelly de piyasaların taşma noktasına yakın olduğunu kaydediyor: “Şu anda odaklanılan şey; ‘Deregülasyon mı göreceğiz yoksa vergiler mi? Bu konu bir müddet daha böyle beklemede mi kalacak? Yılın ikinci yarısında mı olacak?’ Bence şu anda piyasaların dikkate aldığı unsurlar bunlar.”

Bazı ekonomistler, Trump’ın korumacı, serbest ticaret karşıtı görüşlerinin küresel ekonomiye risk oluşturduğu görüşünü dile getiriyor. Trump 12 ülkeli Trans Pasifik Ortaklığı (TPP) anlaşmasına sırtını çevirirken, 1994 tarihli Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması’nı (NAFTA) da Kanada ve Meksika ile yeniden müzakere etmek istiyor. NAFTA’yı eleştiren kesimler, anlaşmanın ABD’deki milyonlarca yüksek ücretli üretim sektörü mesleklerini yok ettiğini düşünüyor.

'Küreselleşmeden çekilmek ABD'ye zarar verir'

Ancak Mark Zandi, “ABD küresel ekonominin merkezinde. Küreselleşme yüz milyonlarca kişiyi yoksulluktan kurtardı ve orta sınıfa soktu, Brezilya’yı düşünün, Doğu Avrupa’yı düşünün, Çin’i ve Asya’yı düşünün. Tüketiciler daha ucuz mallardan muazzam yarar sağladı. Eğer küreselleşmeden çekilirsek dünya da biz de bundan zarar görürüz,” diye konuşuyor.

Trump yönetiminin ilk günlerinde içeride anlaşmazlıklar yaşandığı yönündeki haberlere rağmen Zandi, Kongre’nin her iki kanadında da çoğunlukta olan Cumhuriyetçilerin Trump’ın politika tekliflerinin çoğunu kabul edeceğine inanıyor. Ancak bazı ekonomi uzmanları, Cumhuriyetçi Parti’nin mali muhafazakar çizgisi gözönüne alındığında, Kongre üyelerinin Trump’ın vergi kesintilerini içeren tekliflerini kabul etmesi halinde, yönetimin, büyük çaplı bir altyapı programı ya da yeni sınır polislerinin işe alınması ve ABD-Meksika arasında öngörülen duvar inşasının bedelini nasıl karşılayacağını soruyor.

XS
SM
MD
LG