Erişilebilirlik

Boko Haram Zulmünden Kurtulanlar Anlatıyor


Nijerya Devlet Başkanı Muhammed Buhari, Aralık ayında Boko Haram’ın işinin bittiğini açıkladı. Amerika’nın Sesi, Boko Haram’ın gizli videolarını araştırmak için gittiği Nijerya’nın kuzeydoğusunda, insani güvenlik sorunlarının devam ettiğini gördü. Boko Haram’ın gerçek yüzünü ortaya koyan haber serisinin bu bölümünde örgütten kurtulanların hikayeleri ve umutlarını gündeme getiriyoruz.

Boko Haram terörü milyonlarca Nijeryalı’ya yedi yıl boyunca acı çektirdi. Ancak 2016’nın bahar aylarında Nijerya ordusu, başlattığı operasyonlarla örgütün elinden onlarca köy ve kasabayı kurtardı.

Sadece Amerika’nın Sesi’nin ulaştığı ve Boko Haram’ın kameralarının kaydettiği 18 saat uzunluğundaki görüntülerde, Nijeryalılar’ın halka açık alanlarda idam edildiği, dövüldüğü ve sakatlandığı görülüyor.

Peki kimler kurtuldu ve onların hikayeleri ne?

Amerika’nın Sesi, 2016’nın Eylül ayında Nijerya’ya gitti. Amacı, Boko Haram’ın güçlü olduğu bölgelerde, Nijerya hükümetinin iddia ettiği gibi daha iyi güvenlik koşulları olduğu iddialarının doğruluğunu görmekti.

İlk durağımız, Boko Haram’ın 2014’te ele geçirdiği, Borno eyaletinin ikinci en büyük kenti olan, 300 bin nüfuslu Bama’ydı.

Uçaksavarlı 12 kamyon ve silahlarla dolu onlarca askerin bulunduğu askeri konvoyla seyahat ettik.

Bama, savaşın vahşetinin en çok vurduğu bölgelerden biri. Kurtulanlardan birini bulup konuşuyoruz: “İşte bu köprü. Bama Köprüsü. Her şey burada oldu.”

Alhacu Madu kaçabildiği için hayatta. Köprüde yaşanan vahşetin görüntüleri internette dolaşıyor.

“Canter adı verilen bir kamyon var. İnsanları kamyonlara doldurup buraya getirdiler. Birbiri ardına geldi kamyonlar. Bir kişi bacaklarından tutuyor, diğeri de kafalarına ateş ediyordu.”

“Sonra da aşağı atıyorlardı.”

Sadece bir öğleden sonra 200’den fazla kişi öldürüldü.

Bugün Bama’da sokaklar, caddeler bomboş. Binalar Boko Haram’ın kaçarken ateşe verdiği haliyle duruyor.

Emir’in sarayı, bir dönem, gelen ziyaretçilerin yerel liderlerce karşılandığı yerdi.

“Bu cami dışında her şey yakıldı.”

Boko Haram’ın ardında bıraktığı yıkım, burada da terkettiği diğer kasabalardan farksız. Yeniden inşa edilinceye kadar kimsenin evi diye dönebileceği bir yer yok.

Ülkenin kuzeydoğusundaki yaklaşık iki milyon kişi Boko Haram tarafından evlerini terketmeye zorlandı. Bazıları arkadaşları ya da akrabalarında kalıyor ancak büyük çoğunluğu ülke çapındaki kamplara sığındı.

Bama’daki bu kampta kalan 27 bin kişi sınırlı miktarda gıda ve içme suyuna ulaşabiliyor.

Bu genç kadın 14 yaşında kaçırılarak, Boko Haram’ın Belçika’nın iki katı büyüklüğündeki güvenli alanı olan Sambisa ormanına götürülmüş ve bir militanla evlenmeye zorlanmış:

“Karşı çıkarsak kilit altında tutuluyor ve zorla evlendiriliyorduk.”

Amerika’nın Sesi konvoyu Boko Haram’ın videolarında yer alan, halkın önünde infazların yapıldığı Kumşe’ye girmeye çalışıyor. Ancak yeniden ele geçirilen Kumşe’ye giden yollar çok tehlikeli.

Onun yerine sadece bir gün önce ele geçirilen Damasak’a ilerliyoruz.

Yerle bir olmuş ve yıkılmış kentte Boko Haram’ın komşularını defalarca evlerinden kovmasına tanıklık eden bu yaşlı kadından başka ortalıkta kimse yok.

Damasak’ın bir yılı aşkın süredir boş olduğunu söylüyor.

“Kalmaya korkmuyor musun? Bütün şehirde tek başınasın,” diyoruz.

“Ne yapabilirim?” diye yanıtlıyor.

Yaşlı kadının hayatının da Nijerya’nın da normale dönmesine daha zaman var.

Ancak bazı umut işaretleri de var.

Mainok kasabası Boko Haram tarafından tam dört kez yıkıldıktan sonra yeniden inşa edildi. Yerel lider Lawan Bukar Kyari 200’den fazla köylünün öldüğünü söylüyor.

“Boko Haram dört bir yandan bize saldırdığında burada hiç güvenliğimiz yoktu. İki üç yıl boyunca süren saldırılara maruz kaldık ve herkes kasabayı terketti.”

Mainok, bir kez daha yeniden inşa ediliyor.

Askeri karakol kurulması sayesinde kasaba sakinleri geri dönmeye başladı:

“Çocuklarımız son üç yıldır okula gitmiyor. Okulların yeniden inşa edilmesi bitince, bir iki ay içinde okula dönmelerini umuyoruz.”

Boko Haram originated in Maiduguri, largest city in the northeast state of Borno.

Ülkenin kuzeybatısındaki en büyük şehir olan Maiduguri Boko Haram’ın kurulduğu yer.

Kaşim Şettima, kentin valisi.

“Her hafta ya da iki haftada bir Madugiri’ye saldırıyorlar.”

Ancak bir süredir durumun iyileşmiş:

“Tüm baskılara, yaşadığımız sorunlara rağmen Maiduguri’de halk artık uyuyabiliyor.”

General Victor Ezugwu, bölgedeki birliklerin komutanı. Boko Haram hedeflerinin daha iyi istihbarat ve hava saldırılarıyla vurulduğunu söylüyor.

Ancak daha yapılacak çok iş var.

“İşin yüzde 70-75’ini tamamladık. Küçük gruplar halinde çalışıyoruz.”

2016 yılı Aralık ayında Nijerya Devlet Başkanı Muhammed Buhari, iddialı bir açıklama yaparak Boko Haram’ın en büyük yerleşim bölgelerinden biri olan Sambisa’dan temizlendiğini söyledi.

Ancak savaşın bitmesine daha çok var.

Boko Haram’ın intihar bombacıları Maiduguri’ye bile saldırıyor.

Binlerce sivil hala esir. İki yıl önce kaçırılan Çiboklu 276 öğrenci kızın büyük bölümü de hala kayıplar arasında.

İnsani kriz, Nijerya’nın kuzeydoğusunda varlığını sürdürüyor. 5 milyon kişi, hala aç ve susuz.

Boko Haram, askeri kışlaların dışında kalan bölgelere düzenli gerilla saldırıları yapıyor.

Bazı çobanlar, Boko Haram pususundan henüz kurtulmuşlar. Militanlar, eşleri ve çocuklarına el koymuş:

“Kumşe yolu boyunca, neredeyse her çalılığın arkasında Boko Haram var. “

Boko Haram gizleniyor. Ama tamamen gitmesine daha çok var gibi görünüyor.

XS
SM
MD
LG