Erişilebilirlik

Avrupalı Ülkelerden İran’a: ‘Nükleer Anlaşmaya Uy’ 


İran’la 2015 yılında yapılan uluslararası nükleer anlaşmaya taraf olan ülkeler Viyana’da toplandı. Toplantıda İran, anlaşmaya uymaya devam etmesi konusunda uyarıldı.

Toplantıda İngiltere, Çin, Fransa, Almanya ve Rusya’nın üst düzey diplomatları İranlı yetkililerle görüştü. Tahran, Viyana toplantısının anlaşmayı kurtarmak için “son şans” olduğu uyarısında bulundu.

Tahran Avrupa ülkelerinden 8 Temmuz’a kadar ABD’nin yaptırımlarının etkisini hafifletecek bir formül bulmasını istedi ve aksi halde anlaşmayla belirlenen sınırlamaların dışına çıkacağını yineledi.

ABD’nin İran Özel Temsilcisi Brian Hook ise, Londra’da yaptığı açıklamada dünya ülkelerini İran’dan yapılacak petrol ithalatına karşı uyardı ve bu ithalatın her türlüsüne yaptırım uygulanacağını söyledi. Hook bazı ülkelere tanınan imtiyazların kalktığını hatırlattı.

Başkan Donald Trump’ın İran’la yapılan nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından ABD İran’a ekonomik yaptırımları yeniden başlatmıştı. Anlaşma İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun gözetimi altında nükleer programını durdurması karşılığında yaptırımların hafifletilmesini içeriyordu.

Trump yönetimi İran’ın petrol ihracatını sıfıra indirmeye çalışıyor ve böylece İran’ın füze kapasitesi ve bölgedeki etkisini de kapsayacak daha geniş çaplı bir anlaşmaya varmak istiyor.

Hook, ABD’nin İran’ın 50 milyar dolarlık petrol gelirini engelleyeceğini söyledi ve Avrupalı şirketlere ABD ya da İran’la iş yapmak konusunda tercih yapmaları gerektiği mesajını verdi.

Hook’un yorumları Rusya ve Çin’le beraber anlaşmayı kurtarmaya çalışan Avrupalı ülkeler üzerinde baskıyı arttırdı.

Tahran ise ana ihraç kalemi olan petrol satışının dibe vurmasına neden olan ABD yaptırımlarının hafifletilmesinin bir yolu bulunmazsa anlaşmayı ihlal etmekle tehdit ediyor.

Hook’un açıklamaları Viyana görüşmelerinden bir sonuç çıkması umutlarını söndürüyor.

Toplantı öncesinde konuşan üst düzey bir Avrupalı diplomat “İranlılar’a nükleer konunun tartışmaya açık olmadığını söyleyeceğiz. Anlaşmaya bağlı kalmalarını istiyoruz. Bizimle oyun oynamalarına izin veremeyiz” dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözücüsü Abbas Musavi ise Viyana görüşmesinin anlaşmanın geri kalan imzacılarının İran’a verdikleri sözleri nasıl tutacaklarına karar vermeleri için son şansları olduğunu kaydetti.

Musavi INSTEX sisteminin İran’ın taleplerini karşılamakta başarısız olması halinde Tahran’ın bundan böyle daha kararlı adımlar atacağını belirtti.

Avrupa Birliği bu yılın başında İran’la ticarette kullanılacak bir ödeme kanalı oluşturmuştu. Amerikalı yetkililer INSTEX adı verilen mekanizmanın Amerikan dolarını uluslararası ticarette devre dışı bırakarak Amerika’nın İran yaptırımlarını zayıflatmasından endişe ediyordu. Ancak Avrupa şirketlerinin birçoğu Amerika’nın yaptırımlarına maruz kalmaktan korkarak İran’dan ayrılınca bu durum INSTEX’te de sorunlar çıkmasına neden oldu. Uzmanlar bu anlaşmanın İran’ın istediği gibi petrol ihracatını da kolaylaştırmadığı yorumunu yapıyor.

İranlı bir yetkili toplantı öncesinde yaptığı açıklamada İran’ın amacının petrolünü Washington’un anlaşmadan çekilmesinden önce sattığı düzeyde satabilmesi olduğunu kaydetti.

Aynı yetkili Tahran’ın Avrupalı imzacılar konusunda sabrının taşmakta olduğunu da belirtti. Yetkili, “İran talebi karşılanana kadar bu yolda ilerleyecek, anlaşmayla belirlenen sınırların birer birer üzerine çıkacak ve buna uranyum zenginleştirme düzeyini arttırarak başlayacaktır” dedi. Yetkili bu adımların geri dönülmez olmadığının da altını çizdi.

“Bir yıl boyunca sabrettik” diyen İranlı yetkili “Şimdi Avrupalılar’ın sabretme zamanı. Pratik çözümler üretmeliler. Her zaman diplomasi için ve atılan adımları geri almak için yeterli zaman var” diye konuştu.

XS
SM
MD
LG