Erişilebilirlik

Yaşlanmaya Neden Olan ‘Zombi Hücreler’e Karşı İlaç Çalışmaları 


İsimleri “zombi hücreler.” Zira ölmeyi reddediyorlar. İnsan vücudunda biriktikçe, yaşlanmaya ve beraberinde gelen kemik erimesi ve Alzheimer gibi hastalıkları tetikliyorlar. Bilimadamları, zombi hücreleri öldürebilecek ve bu sayede yarattıkları sorunları tedavi edebilecek ilaçlar üzerinde çalışıyor.

Araştırmayı yürüten ekipten Mayo Klinik Tıp Merkezi doktorlarından James Kirkland, asıl amaçlarının yaşlanmayla mücadele olduğunu söylese de yaşa bağlı hastalıklar ve sakatlıkların da bu sayede ertelenebileceğini söylüyor. Geriatri (yaşlılık) uzmanı bu yöntemin, bir hastalığı tedavi ederken diğerinin ortaya çıktığını görmekten çok daha iyi olduğu görüşünde.

Araştırma önce fareler üzerinde yapıldı. Bu yılın başında insanlar üzerinde ilk deneyler yapıldı ve umut verici sonuçlar elde edildi.

Zombi hücrelere aslında yaşlanan hücreler deniyor. Normal hücrelerken DNA’larında bir hasar meydana geliyor ya da viral enfeksiyona maruz kalıyorlar. İşte o noktada hücrenin iki seçeneği oluyor. Ya ölecek ya da geçici ölüm durumuna geçecek yani zombileşecek.

Sorun da burada başlıyor. Zombi hücreler, çevrelerindeki normal hücrelere zarar veren kimyasallar salgılamaya başlıyor.

Fareler üzerindeki deneylerde, zombi hücreleri yok eden ‘senolitik ajan’ denen ilaçlar, katarakt, şeker hastalığı, kemik erimesi, bunama, kalp büyümesi, böbrek sıkıntıları, tıkanmış damarlar ve yaşa bağlı kas kaybı gibi sorunlarda iyileşme sağladı.

Deneyler, zombi hücrelerle yaşlanma arasındaki doğrudan bağlantıyı da ortaya koymuş oldu. Bu hücreleri hedef alan ilaçların verildiği yaşlı farelerin yürüme hızı ve tutuş kuvveti arttı ve koşu değirmeninde güçleri arttı. İnsan yaşı karşılığı 75 ile 90 arası olan en yaşlı farenin bile ömrü tedaviyle ortalama yüzde 36 uzadı.

Araştırmacılar, zombi hücreleri genç farelere naklederek sonuçları da inceledi. Genç farelerin hareketleri yavaşladı, kas kuvvetleri ve dayanıklılıkları azaldı; yani daha yaşlı davrandılar. Nakledilen hücrelerin normal hücreleri de zombiye dönüştürdüğü kanıtlanmış oldu.

İnsanlarda ilk deneme umut verici

Kirkland ve meslektaşları, insanlarda zombi hücre tedavisinin ilk sonuçlarını da bu yıl yayımladı. Araştırma, akciğer sertleşmesi hastası 14 hastayla yürütüldü. Bu hastalık riskinin yaşa bağlı olarak artması ve deneklerin akciğerlerinde zombi hücrelerin bulunması nedeniyle, bu hasta grubu seçildi.

Araştırmanın ilk aşamasında, tedaviden üç hafta sonra hastalarda yürüme hızı gibi fiziksel beceri ölçütünde bazı iyileşmeler görüldü; ancak diğer ölçütlerde şimdilik bir ilerleme tespit edilemedi.

Yine de uzmanlar sonuçların, daha sıkı çalışmalarla araştırılması yönünde teşvik edici olduğunu vurguluyor.

Zombi hücrelerle ilgili çalışmalar daha çok yeni; ancak geriatri uzmanı Kirkland’a göre, en az 10 ilaç firması bu yöndeki tedaviler için çalışmalar yürütmeye başladı.

Minnesota Üniversitesi’nden biyoloji profesörü Laura Niedernhofer, kanserden kurtulan ancak hastalık nedeniyle erken yaşlanma ve buna bağlı başka hastalıklara dirençsiz hale gelen hastaların da zombi hücre tedavisinden yararlanabileceğini umuyor.

Niedernhofer, burada amacın zarar görmüş hücrelerin zombiye dönüşmesini engellemek olmadığına dikkat çekiyor. Zira bu çaba bu hücreleri bu defa da kanserli hale getirebilir. Amaç zaten zombileşmiş olan hücrelerin tamamen ölmesini sağlamak, hiç olmazsa yaydıkları zararı engellemek.

Peki bu tedavi, yaşlanmanın önlenmesi için sağlıklı insanlara uygulanabilir mi? Bu mümkün, ancak bu tedavilerin yeterince güvenli olduğunu kanıtlamak için bilimadamlarının önünde uzun bir yol var.

Piyasada benzer amaçlı takviye hapları satılıyor ve bazı ilaçlara da onay verilmiş durumda. Ancak uzmanlar, kişileri bu tür hapları kendi başlarına kullanmaması, doktorları da reçete yazmamaları konusunda uyarıyor. Zira bu alanda daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

XS
SM
MD
LG