Erişilebilirlik

Başkan Donald Trump, ABD’yi İran’la uluslararası nükleer anlaşmadan çekip çekmeyeceği ve yaptırımları tekrar uygulamaya sokup sokmayacağıyla ilgili kararını bugün açıklıyor.

Trump, nükleer programın sınırlandırılması karşılığında yaptırımların kaldırılmasını öngören 2015 tarihli anlaşmayı, ciddi kusurlar içerdiği gerekçesiyle sert eleştiriyor ve “felaket” olarak nitelendiriyordu.

Anlaşmanın İran’ın balistik füze denemelerini durdurma adına hiçbir katkı sağlamadığını savunan Trump, anlaşmadaki belirli hükümlerin de süresinin bulunduğuna dikkat çekiyor.

Ancak Trump, anlaşmada kalması için bir yandan Avrupa ülkeleri liderlerinin baskısı altında kalırken, İsrail ise İran’ı nükleer programı hakkında düpedüz yalan söylemek ve hile yapmakla suçluyor.

İki hafta önce Beyaz Saray’da Trump’ın konuğu olan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, anlaşmanın mükemmel olmadığını bildiğini ancak şu anda bir “B planı” bulunmadığını söylemişti.

İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson da dün Washington’da temaslarda bulundu. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’yla görüşen, Başkan Yardımcısı Mike Pence ve Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton’la da bir araya gelecek olan Johnson, Trump yönetimini anlaşmada kalmak için ikna etmeye çalışıyor.

Johnson, New York Times gazetesi için kaleme aldığı makalede, “Bu hassas kavşakta nükleer anlaşmayı terk etmek ve anlaşmanın İran’a getirdiği sınırlamaları kaldırmak hata olur. Bu kelepçeler (İran’a) takılıyken, bunları bir kenara atmanın hiçbir olası faydasını görmüyorum. Nükleer programına yönelik kısıtlamaların kaldırılmasından sadece İran kazanır” değerlendirmesinde bulundu.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise geçen hafta, canlı yayında kamera karşısına geçerek, İran’ın anlaşmaya rağmen hala nükleer bomba üretmeye çalıştığını kanıtlayan “yarım ton” ağırlığında belgeler, planlar ve fotoğraflara sahip olduklarını öne sürmüş, bazı belgeleri kamuoyuna açıklamıştı.

Uluslararası müfettişler İran’ın anlaşmaya uyduğunu tasdik etse de Trump Netanyahu’nun sunumunun İran’ın nükleer niyetleri hakkında kendisinin “yüzde 100 haklı olduğunu” gösterdiğini belirtti.

İran ise anlaşmayı ihlal etmediğinde ısrarcı ve nükleer silah üretmek gibi bir amacının olmadığını, ama barışçıl sivil bir nükleer programa sahip olma hakkının bulunduğunu savunuyor.

Trump bugün ayrıca, zamanında İran’la müzakereleri yürüten eski ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’yi olası bir “yasadışı gölge diplomasisi” yürütmekle suçladı. Trump bu suçlamayı, Boston Globe gazetesinin, Kerry’nin ABD’yi anlaşmada tutmak için yabancı hükümetler nezdinde lobi çalışması yaptığı yönündeki haberinin sonrasında yaptı.

Trump, Kerry için, “en başta bu karışıklığı yaratan kişi” nitelemesinde bulundu.

Anlaşmanın diğer imzacıları da İngiltere, Çin, Fransa, Almanya ve Rusya’ydı.

XS
SM
MD
LG