Erişilebilirlik

Taleban’ın Sert Cezaları Geri mi Dönüyor? 


Ağustos ortasında Afganistan’da iktidara gelmesinden haftalar sonra birçok Afgan, Taleban’ın 1990’lardaki iktidarı döneminde uyguladığı katı cezaları uygulamaya devam edip etmeyeceğini merak ediyordu.

Cumartesi günü Herat kentinde görülen manzara bu soruya bir nevi yanıt oldu. Taleban güçleri, insan kaçakçısı olduğunu iddia ettiği dört kişinin mermi delikleriyle dolu cesetlerini şehrin farklı yerlerine astı. Bu cesetlerden birinin kalabalığın meraklı bakışları arasında bir vinçe asılma anı filme alındı.

Taleban Dört Kişiyi Vinçle Asarak Gözdağı Verdi
lütfen bekleyin

No media source currently available

0:00 0:00:37 0:00

VOA’e konuşan bir Herat sakini ‘‘Akşamüstünden akşamın erken saatlerine kadar vinçlere asılı kaldılar. Oradan geçen herkes onları görebiliyordu’’ dedi.

Taleban yetkilileri, yerel basına yaptıkları açıklamada dört kişinin yerel bir işadamı ve oğlunu kaçırmaya çalışırken çıkan çatışmada öldüklerini bildirdi. Grup basına yaptığı açıklamada cesetlerin ‘‘suç işleyebilecek başkalarına ders olması için’’ asıldığını kaydetti.

Bir zamanlar adam kaçırmaların yoğun olduğu kentte bazıları suçlu olduğu iddia edilen bu kişilerin hak ettikleri cezayı aldıkları görüşünde. Bir Herat sakini Facebook’tan ‘‘Adam kaçıranlara en iyi ceza!’’ iletisini paylaştı.

Ancak bazıları eylemin barbarca olduğunu düşünüyor.

Bir diğer Facebook kullanıcısı ise ‘‘Hangi mahkeme onların adam kaçırdığını ilan etti ve hangi yasalar altında cesetleri kamuoyu önünde asıldı?’’ görüşünü paylaştı.

İnsan hakları aktivistlerine göre bu, Taleban’ın kamuoyuna yaptığı açıklamalara rağmen, daha ılımlı bir yönetim tarzını benimsemediğinin son işareti.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Başkanı Kenneth Roth, Herat’ta ortaya çıkan manzarayla ilgili, ‘‘Gördüğümüz Taleban’ın ikinci versiyonunun çirkin gerçeği güzelleştirmeye çalışmasına rağmen Taleban’ın ilk versiyonuyla aynı rahatsız edici uygulamaları yapmaya devam edeceği’’ sözlerini kullandı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü: ‘‘Bulgular rahatsız edici’’

İnsan Hakları İzleme Örgütü, Taleban’ın Afganistan’da kontrolu ele geçirmesinden bu yana insan hakları ihlallerini kayda geçiriyor. Roth’a göre bulgular çok rahatsız edici. Bunlar arasında eski hükümet yetkilileri ve güvenlik görevlilerinin yargısız infazları, zorla kaybolmaları ve keyfi gözaltına alınmaları yer alıyor.

Roth da diğer insan hakları savunucuları gibi BM İnsan Hakları Konseyi’ne Taleban’ın insan hakları ihlallerini soruşturma ve bunların hesabını sorma çağrısı yaptı.

Taleban ise iddiaları yalanladı.

Cumartesi günü Herat'taki sahne, Taleban'ın 1996'dan 2001'e kadar ilk kez iktidarda olduğu dönemde her türden suçluyu hızlı ve yargısız cezalandırmasıyla küresel ün kazandığı zamanları anımsattı.

Taleban iktidarının ilk döneminde hükümlü katiller ve zina yapanlar idam edilmiş, hırsızların elleri kesilmişti. Taleban’ın bu cezalandırma yöntemleri dünya genelinde kınanmış ve Taliban'ın uluslararası alanda dışlanmasını pekiştirmişti.

Benzer bir tecritle karşı karşıya kalmak istemeyen Taleban liderleri şimdi daha yumuşak bir imaj yansıtmaya çalışıyor. Taleban kendi İslam hukuku versiyonları içinde kadınların ve kızların hakları dahil olmak üzere insan haklarına saygı gösterme sözü verdi.

Ancak Afgan kızların ortaokula gitmelerinin yasaklanması ve birçok kadının çalışamaması Taleban’ın verdiği sözler konusunda şüpheleri arttırdı.

Son olarak Taleban hükümetinin Helmand vilayeti erdem kurulu, vilayet başkenti Leşkergah’ta berberlere verdiği talimatla sakal kesmeyi yasakladı.

‘‘100 Amerikan vatandaşı tahliye edilmeyi bekliyor’’

Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı Pazartesi günü yaptığı açıklamada 100 Amerikan vatandaşı ve daimi oturma izni sahibinin

hala Afganistan’dan tahliye edilmeyi beklediğini bildirdi. Bakanlıktan yapılan açıklamada bu kişilerin tahliyesi önündeki en büyük zorluğun Taleban’ın ‘‘öngörülemez olması’’ olduğu kaydedildi.

Üst düzey bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Pazartesi günü düzenlenen brifingde "Vatandaşlarımızın ve diğerlerinin Afganistan'dan ayrılmasının önündeki en büyük kısıtlama, elbette, Taliban'ın kimin gitmesine izin verdiğine ilişkin öngörülemezliği olmaya devam ediyor" dedi.

Açıklamada tahliyelerin önündeki ikinci zorluğun düzenli ticari uçuşların olmayışı olduğu belirtildi.

ABD’nin Afganistan’dan asker çekeceğini açıklamasının ve Taleban’ın Kabil’i Ağustos sonunda ele geçirmesinin ardından yaklaşık 124 bin kişi ülkeden tahliye edilmişti.

31 Ağustos’ta tüm ABD güçlerinin ülkeden ayrılmasından sonra Dışişleri Bakanlığı yalnızca 85 Amerikalı’nın ülkeden tahliye edilebildiğini kaydetmişti.

XS
SM
MD
LG