Erişilebilirlik

Suriye'yi Yeniden İnşa Etmek Trilyon Doları Bulabilir


Ortadoğu’yla ilgili tahmin yapmak zor olsa da birçok uzman, Suriye’nin savaş nedeniyle tahrip olan altyapısını yeniden inşa etme maliyetinin 300 milyar dolarla bir trilyon dolar arasında olduğunu bildiriyor. Uzmanlara göre altı yıldır devam eden savaşın neden olduğu tahribatı gidermek çok zor olacak.

Suriye’nin savaş öncesinde 23 milyon olan nüfusunun yarısı, evlerini terk etmek zorunda kaldı. Altı milyon Suriyeli ülke içinde yer değiştirirken altı milyon kişi ülke dışına kaçtı. Ancak ne kadar zor görünürse görünsün Suriye halkının ülkeyi yeniden kalkındırmak için çalışmalara başlamaya istekli olduğu görülüyor.

Buldozerler, Halep sokaklarındaki enkazı kaldırmaya başladı. Kapsamlı bir barış anlaşması imzalanmasa da Suriye’de halk, altı yıldır süren mezhep savaşlarının yaralarını sarmaya çalışıyor.

Suriye Hükümeti geçen ay Halep demiryolunun bir hattını yeniden açtı. Kentin ana tren garı, çok sayıda yolcuyla dolu.

Demiryolunu onarmak için bin 730 metre uzunluğunda metal ray, 780 beton döşeme ve 220 kereste ayak kullanıldı, militanların raylara döşediği 330 patlayıcı etkisiz hale getirildi.

Savaş 50 milyar dolarlık zarara neden oldu, 35 bin atölye ve fabrika ya yıkıldı, ya yağmalandı ya da beş yıldır boş duruyor. Çok sayıda küçük işletmenin akıbetiyse bilinmiyor.

Yıkımın neden olduğu karamsar havaya rağmen hükümet umutsuz görünmüyor.

Üretimi yeniden başlatmak isteyen yetkililer, en küçüğünden en büyüğüne tüm girişimcilerle işbirliği yapmak istiyor.

Cenevre ve Astana’daki barış görüşmeleri, kısıtlı ilerlemeyle devam ediyor. Savaşın yorgun düşürmesine rağmen hala ayakta olduğu imajı veren Devlet Başkanı Beşar Esat, kontrolu yeniden ele alıp ülkeyi ayağa kaldırmada ısrarlı görünüyor.

Kendisine bağlı güçlerin Şam’ın banliyölerinden birini ele geçirmesinden sonra bölgeyi ziyaret eden Esat, tüm militanları yakalayacaklarını, ülkeyi yeniden yapılandıracaklarını, güvenliği sağlayacaklarını söyledi.

Çok sayıda muhalif Suriyeli ise devam eden barış görüşmelerinde Esat’ın iktidarı bırakmasını istiyor. Esat’ın yakın çevresiyse muhalif güçlerin çekildiği köylerdeki düşmanları barıştırmak için sessiz bir çaba içinde.

Harap olan kasabaları yeniden inşa etmek hiç de kolay değil. Hükümetin kaynakları kısıtlı, birçok bölgede de çatışmalar sürüyor.

Şam’ın banliyölerinden Daraya’da hastane, yol, elektrik şebekesi ve hükümet binaları gibi temel altyapının yeniden inşası için 50 ila 70 milyon dolar gerekiyor.

Suriye’nin eski ticaret ortaklarının yeniden yapılandırma çalışmalarına yatırım yapmaya başlamaları için öncelikle Amerika ve Avrupa Birliği’nin uyguladığı yaptırımların kaldırılması gerekiyor.

Tahminlere göre Suriye’ye 5 ila 10 milyar dolar arasında kredi ve borç veren İran, kimi ekonomik ve endüstriyel imtiyazlardan yararlanmak istiyor. Bir zamanlar Hayyan petrol havzalarını işleten Çin, Suriye’nin enerji tesislerini onarmayı, Hindistan ise 25 milyon dolarlık bir elektrik santralı kurmayı planlıyor.

Uzmanlara göre, ülkeyi terk eden altı milyon kişi geri dönmedikçe Suriye’nin normale dönmesi beklenemez.

Suriyeliler’in evlerine dönebilmeleri için öncelikle güvenliğin sağlanması gerekiyor. Bunun için de kapsayıcı siyasi bir anlaşmaya varılması gerekiyor. Ancak bu olursa ve güvenlik sağlanırsa, halkın kaçtığı topraklara geri dönmesi mümkün olabilir.

Ancak dünyanın çeşitli ülkelerine dağılan birçok Suriyeli mülteci, moral bozukluğu içinde. Ve bu Suriyeliler’in ülkelerine dönmesi yıllar sürebilir.

XS
SM
MD
LG