Erişilebilirlik

Sosyal Medya Teklifi TBMM Genel Kurulu'nda


TBMM Genel Kurulu’nda sosyal medyaya yeni kısıtlamalar öngören yasa teklifi bugün görüşülüyor. Teklif, Türkiye’de temsilcilik oluşturarak Türk hükümetinin talepleri doğrultusunda erişim ve kullanıcı yasaklarını uygulamayan sosyal medya mecralarının 5 aşamada 7 ayda erişilemez hale getirilmesini öngörüyor.

Corona virüsü salgınıyla mücadele amacıyla 8 Nisan’da hazırlanan torba yasa teklifi içerisinde ilk kez gündeme getirilen sosyal medya düzenlemesi, şirketlere yönelik yaptırımları aşamalandırmış haliyle 21 Temmuz’da TBMM’ye sunulmuştu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, sekizinci torunu (kızı Esra ile damadı Berat Albayrak’ın dördüncü çocuğu) Hamza Salih’in dünyaya gelmesi sonrasında sosyal medyadaki yorumlara öfkelenen Erdoğan’ın sosyal medyaya mutlaka sınırlama getirilmesi talimatıyla teklif gündeme alındı.

MHP Lideri Devlet Bahçeli’nin yaz tatili öncesinde mutlaka yasalaştırılmasını talep ettiği sosyal medya teklifi, AKP içerisinde görüş ayrılıklarına yol açmasına rağmen TBMM’de yasalaşma yolunda.

Bazı AKP’liler “Yasakçı Türkiye” imajı yaratacağı gerekçesiyle itiraz belirtiyor ve konunun bugün Resmi Gazete’de kuruluşu yayınlanan TBMM Dijital Mecralar Komisyonu tarafından ayrıntılı olarak sonbaharda ele alınması gerektiği görüşünü savunuyor. Ancak AKP içerisindeki eleştirilere rağmen MHP’nin de imza verdiği 9 maddelik ortak teklif, TBMM Adalet Komisyonu’ndan değişiklik önerileri kabul edilmeksizin 24 Temmuz’da geçti.

Bugün TBMM Genel Kurulu’nda yine 9 maddede herhangi bir değişiklik yapılmaksızın AKP ve MHP’nin sandalye çoğunluğuyla sosyal medyada kontrolü sağlamayı amaçlayan teklifin yasalaşması bekleniyor.

Sosyal Medya Teklifi TBMM Genel Kurulu'nda
lütfen bekleyin

No media source currently available

0:00 0:06:45 0:00

AKP’li Özkan: “Başına buyruk sosyal medyayı planlamış olacağız”

AKP Grup Başkanvekili Cahit Özkan, bugün TBMM’deki basın toplantısında, sosyal medya düzenlemesini “evrensel” olarak nitelendirdi. Özkan, “Sosyal medya düzenlemesi, Türkiye dahil olmak üzere bütün dünyada yeni bir hukuk düzeninin oluşması ve bir taraftan kişisel veriler korunurken diğer taraftan kişilerin iletişim hak ve özgürlüklerinin, yeni medya anlayışının korunması açısından büyük öneme sahiptir. Yapmış olduğumuz yasal düzenleme evrensel düzenlemelere uygun, bu çerçevede oluşturulan yeni hukuk gelişimlerine paralel bir şekilde, vatandaşlarımızın anayasal güvencelerini teminat altına almak amacıyla ve yaşanan mağduriyetleri bir daha yaşamayalım anlayışıyla dizayn edilmiş düzenlemedir” dedi.

Özkan, ABD, Almanya ve Rusya’da da benzer düzenlemeler yapıldığı görüşünü yineleyerek, “Özel hayatın gizliliğine ilişkin düzenlemeler güvence altına alınırken diğer taraftan da bugün bütün konvansiyonel medya, belirli bir disiplin ve düzen içinde faaliyetini gösterirken tamamen başına buyruk faaliyet gösteren sosyal medyayı da bu çerçevede planlamış olacağız” açıklaması yaptı.

Özkan, sosyal medya teklifi yasalaştıktan sonra Corona virüsü vakalarında da ciddi artış yaşanan TBMM’nin çalışmalarına ara vereceğini de söyledi.

CHP’li Adıgüzel: “Anayasa Mahkemesi’ne götüreceğiz”

CHP Genel Başkan Yardımcısı Onursal Adıgüzel de, VOA Türkçe’ye TBMM’de yaptığı açıklamada, AKP-MHP’nin sayısal çoğunlukla yasalaştıracağı sosyal medya teklifini Anayasa Mahkemesi’ne taşıyacaklarını yineledi. Anayasa Mahkemesi’nin iktidar etkisinde karar alarak düzenlemeyi iptal etmeyebileceğine işaret eden Adıgüzel, gelecek seçimler sonrasında iktidar değişimi sağlandığı takdirde bunun tartışmalı diğer düzenlemeler gibi ortadan kaldırılacağını söyledi.

MHP’nin son olarak bu teklife gerekirse VPN gibi internet ortamına Türkiye dışındaki ağlardan bağlanmayı sağlayan alternatif yollara başvurulmasının da engellenmesi talebini “komik” olarak yorumlayan Adıgüzel, teknolojiyle artık her gün yeni bir açılım sağlanabildiğini dolayısıyla internette bunları yasakçı zihniyetle engellemeyi düşünmeyi saçma bulduklarını ifade etti.

Teklifte bugünkü TBMM Genel Kurulu’nda da CHP olarak en azından teknik tanımlarda düzeltme yapılması yönündeki önerileri için dahi değişiklik yapılmasını beklemediklerini kaydeden Adıgüzel, AKP’nin kamuoyuna yaptığı açıklamaların aksine kesinlikle sosyal medya teklifinde eleştirel görüşleri dikkate almadığını vurguladı.

Yasalaştığında Twitter, Facebook gibi mecraları nasıl etkilenecek?

Bugünkü TBMM Genel Kurulu oturumu bitiminde yasalaşması beklenen teklifle "sosyal ağ sağlayıcı'' kavramı hayata geçiriliyor. "Sosyal ağ sağlayıcı" kavramı, ''sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi verileri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkan sağlayan gerçek veya tüzel kişiler'' olarak tanımlanıyor. Bu kavramlaştırma, internet ortamındaki çok sayıda sosyal etkileşim ve iletişim mecrasını kapsıyor gibi görünüyor.

Teklifte aksi yönde bir hüküm bulunmaması nedeniyle Türkiye’de iletişim amaçlı kullanılan pek çok internet uygulaması (mecrası) bu kanun kapsamında değerlendirilebilecek. Türkiye’de yaygın şekilde kullanılan Twitter, Facebook, Instagram ve YouTube'un yanı sıra, sesli paylaşımların da yapılabildiği WhatsApp, Telegram gibi mecralar da kapsam dahilinde kabul edilecek. Skype uygulaması da sosyal ağ sağlayıcı tanımına giriyor.

Hatta Corona salgını sebebiyle son aylarda görüntülü toplantılar, etkinlikler için kullanılan Zoom gibi uygulamalar da bu kapsamda yorumlanabilecek.

Günlük erişimi 1 milyonu aşan mecralara Türk vatandaşı temsilci şartı

Yasa teklifine göre; Türkiye'den günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar, Türkiye'de en az bir kişiyi temsilci olarak belirleyecek ve bunu ilgili makamlara bildirecek. Bu kişi, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak zorunda.

Bu temsilci/yetkili kişi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve diğer makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim ya da taleplere yanıt verilmesiyle gereklerinin yerine getirilmesi ve yasal yaptırımlarından sorumlu olacak. Bu temsilci, yine şahıslar tarafından yapılacak başvuruların cevaplandırılmasından sorumlu olacak.

Bu hüküm itibariyle sosyal medya mecrası temsilcisi, “Türk vatandaşı” kimliğiyle herhangi bir durumda rahatlıkla yerel adli süreçlere maruz bırakılabilecek. Bu hüküm başka bir anlamda bir başka ülke vatandaşı olmadığında uluslararası diplomatik kriz kaynağı ihtimalini ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Mesela Türk vatandaşı temsilci hakkında savcılıklarca uluslararası hukuki mevzuat kaygıları olmaksızın soruşturmalar açılabilecek, gözaltı işlemleri uygulanabilecek, mahkemelerce tutuklu yargılama kararları alınabilecek.

Sosyal ağ sağlayıcı, Türkiye’deki yetkili temsilcisine ait iletişim bilgilerine internet sitesinde “kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilir bir şekilde” yer verecek.

Cezalandırma aşamaları 10 milyon TL para cezasıyla başlıyor

Yasa teklifine göre; Türkiye’de 1 milyondan fazla kullanıcıya erişen mecralar, bu şartları yerine getirmezlerse, nihayetinde internetteki erişilebilirlikleri sınırlandırılacak ya da yavaşlatılacak. Son aşamada yavaşlatma yaptırımı ise aslında herhangi bir sosyal medya mecrasını teknik açıdan ve fiilen kullanılamaz hale getirecek görünüyor.

Teklifte, Nisan ayındaki taslakta hemen uygulamaya geçirilmesi öngörülmüş “erişim engelleme” ve “yavaşlatma” yaptırımları son aşamalar olarak yer alıyor. Taslağa ilaveten 30 günlük uygulama süreleriyle yeni yaptırımlar ilk üç aşama olarak eklenmiş durumda.

Eğer bir sosyal medya mecrası, bu teklif yasalaştıktan sonra BTK talep ettiği andan itibaren 30 gün içerisinde Türkiye’de temsilcilik oluşturmazsa ilk aşamada 10 milyon TL idari para cezası uygulanacak.

İkinci aşamada, idari para cezası tebliğinden itibaren ikinci 30 günlük sürede (toplamda 60 günde) halen temsilcilik bildirimi yapılmadıysa BTK tarafından 30 milyon TL idari para cezası uygulanacak.

Şirketlerce sosyal medyaya reklam verilmesi yasağı uygulamaya konuluyor

Bu idari para cezası tebliğinden itibaren üçüncü 30 günlük sürede (toplamda 90 günde) sosyal medya mecrası, kanun hükümlerini halen yerine getirmezse reklam yasağı hayata geçiliyor. BTK tarafından Türkiye’de mukim vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerce söz konusu sosyal medya mecrasına reklam verilmesi yasaklanıyor. Teklifte, “yeni reklam sözleşmesi kurulamaz ve buna ilişkin para transferi yapılamaz” deniliyor.

Reklam yasağı kararından itibaren üç ay içinde yani 90 günde (toplamda 180 günde) halen temsilcilik oluşturulması şartı yerine getirilmediyse BTK Başkanlığı, sosyal medya ağ sağlayıcısı aleyhine internet trafiği bant genişliğini yüzde 50 azaltma talebiyle sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Bu dördüncü aşamada, yargı aracılığıyla sosyal medya mecrasına erişimi oldukça sınırlayacak yaptırım uygulamaya konuyor.

Son aşamada sosyal medya mecrası erişilemez hale gelebilecek

Beşinci ve son aşamada, internet trafiğinde bant genişliği hali hazırda yavaşlatılmış olan sosyal medya mecrası halen BTK’nın taleplerini 30 gün içinde (toplamda 7 aylık sürede) yerine getirmiyorsa yeni yaptırım uygulamaya konuyor.

Türkiye'de temsilci belirlememiş sosyal medya mecrasına son aşamada internet trafiği bant genişliği yüzde 95 oranında azaltılacak. Dolayısıyla internet trafiğinde teknik açından ve fiilen söz konusu mecra Türkiye’den erişimi oldukça güç yani kullanılmaz hale getirilecek.

Kişiler de her istediğinde, her konuda içerik engelleme talep edebilecek.

Teklif kapsamında sosyal ağ sağlayıcılar, içerikle ilgili olarak şahıslardan gelen şikayetlere 48 saat içinde yanıt vermek zorunda olacak. Özellikle bu düzenleme Erdoğan’ın torunuyla ilgili paylaşımlar gibi örneklere karşı hızlıca engelleme yapılması yolunu açacak hüküm olarak işaret ediliyor. Aksi halde beş milyon TL idari para cezası uygulanması söz konusu olacak.

Sosyal ağ sağlayıcı, içerik kaldırma veya erişimi engelleme kararlarının uygulanmasıyla ilgili olarak BTK'ya altı ayda bir düzenli raporlarla bildirimde bulunmak zorunda olacak. Aksi takdirde 10 milyon TL idari para cezası uygulanacak.

Sulh ceza hakimlikleri aracılığıyla alınan içerik kaldırma gibi kararların 24 saat içerisinde uygulanmaması halinde, sosyal ağ sağlayıcı şirketler doğan zararları ödemekle yükümlü olacak. Yani bu düzenlemeyle kişiler, şirketlerden tazminat talebinde bulunabilecek.

Türkiye'deki kullanıcı verileri Türkiye'de bulundurulacak

Sosyal ağ sağlayıcı şirketler, yurtdışı kaynaklı/merkezli de olsalar, Türkiye'deki kullanıcılarıyla ilgili verilerini Türkiye'de bulundurmak zorunda olacak. Bu hüküm, özellikle takma ad ile sosyal medya kullanıcılarını tespit etme konusunda Türkiye’nin hızlıca çözüm almasını sağlamaya yönelik görünüyor. Böylece pek çok kullanıcı aleyhine adli süreçler hızlıca hayata geçirilebilecek.

Örneğin, İçişleri Bakanlığı’nın söz konusu sosyal ağ sağlayıcısıyla veya onun temsilciliğiyle ilgili yasal bir girişimde bulunması durumunda, Türkiye’deki kullanıcı bilgilerine erişilebilecek.

Türkiye’deki kullanıcılarıyla ilgili verileri Türkiye’de bulundurmayan şirketlere, bir milyon Türk lirasından beş milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek.

  • 16x9 Image

    Yıldız Yazıcıoğlu

    Yıldız Yazıcıoğlu, 1994-1998 döneminde Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nde lisans eğitimini tamamladı. Mesleğe 1997 yılında Cumhuriyet’te stajyer olarak başladı. 1998-2000 döneminde yüksek lisans eğitimine devam etti. 2000 – Mayıs 2009 döneminde Milliyet’te mesleki kariyerini cumhurbaşkanlığı ve parlamento muhabirliği noktasına taşıdı. 2009 - 2011 yıllarında ABD’nin başkenti Washington DC’de kariyerini sürdürdü ve farklı medya kuruluşları için temsilcilik – yorumculuk görevlerini yürüttü. Bu dönemde VOA Türkçe’de eğitim aldı ve görev yaptı. Ardından Ankara’ya dönüşünde Habertürk TV’de, ArtıBir TV’de görevler üstlendi. Şu anda VOA Türkçe ekibinde görev almayı sürdürüyor.

XS
SM
MD
LG