Erişilebilirlik

Pompeo: "Çin'in Müslümanlar'a Yönelik Politikaları Soykırımdır"


ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Çin'in Şincan özerk bölgesinde yaşayan Müslümanlar'a ve etnik azınlıklara yönelik politikalarının "insanlığa karşı işlenmiş suçlar" olduğunu ve "soykırım" olarak tanımlanması gerektiğini söyledi.

Pompeo, bu açıklamayı, Joe Biden'ın başkanlık yemini ederek göreve başlamasına sadece 24 saat kala yaptı. Biden'ın ekibinden açıklamayla ilgili bir paylaşım yapılmadı. Ancak ekibin bazı üyelerinin geçmişte Çin'in Müslüman azınlığa yönelik politikalarının "soykırım" olarak nitelenmesine olumlu yaklaşım gösterdiği biliniyor.

Pompeo'nun Çin'in Uygurlar ve diğer etnik azınlıklara yönelik politikalarını 'soykırım' olarak tanımlaması kısa süre içinde herhangi bir etki yaratmayacak olsa da açıklama, hukuki olarak Amerika'nın Çin'e yönelik politikalarını oluştururken bu tanımlamayı dikkate almak zorunda kalacağı anlamına geliyor. Amerika daha önce de Çin'e karşı tavır almış, Çin Komünist Partisi'nin kıdemli liderlerine ve Şincan'daki baskı politikasının mimarisine kaynak sağlayan devlet işletmelerine çeşitli yaptırımlar getirmişti.

Uygurlar'a yönelik baskı politikasının oluşturulmasında rol oynamakla suçlananların çoğu, halen Amerikan yaptırımları altında. "Soykırım" tanımlaması ise yeni yaptırımları uygulamanın daha kolay olacağı anlamına geliyor.

Dışişleri Bakanı Pompeo, yayınladığı açıklamada, "Mevcut gerçekleri dikkatle inceledikten sonra 2017 Mart ayından bu yana Çin Komünist Partisi'nin talimatı ve kontrolu altındaki Çin Halk Cumhuriyeti'nin, Müslüman Uygurlar ve Şincan'daki diğer etnik ve dini azınlıklara karşı insanlık suçu işlediği sonucuna vardım" ifadelerini kullandı.

Pompeo'nun açıklaması şöyle devam etti: "Buna ilave olarak Çin Komünist Partisi'nin talimatı ve kontrolu altındaki Çin Halk Cumhuriyeti'nin Müslüman Uygurlar ve Şincan'daki diğer etnik ve dini azınlıklara soykırım uyguladığı sonucuna vardım. Bu soykırımın halen devam ettiğine ve Çin parti-devletinin Uygurlar'ın yok edilmesi için yürüttüğü sistematik girişime tanık olduğumuza inanıyorum."

Pompeo'nun soykırım tanımlaması, görev süresi dolan Trump yönetiminin Çin'e karşı attığı bir dizi adımın son ayağını oluşturuyor.

Trump yönetimi, geçen yıldan bu yana Tayvan, Tibet, Hong Kong ve Güney Çin Denizi'ndeki faaliyetleri nedeniyle birçok Çinli yetkili ve şirkete yaptırım uygulaması getirerek Pekin üzerindeki baskıyı arttırıyor.

Bu cezalar, geçen yıl Başkan Trump ve Dışişleri Bakanı Pompeo'nun Çin'i Corona virüsü pandemisini örtbas etmeye çalışmakla suçlamalarından bu yana giderek artmaya başladı. Pompeo'nun geçtiğimiz Cumartesi günü Tayvanlı yetkililerin Amerikan diplomatlarıyla iletişimi üzerindeki kısıtlamaları kaldırması ise Çin'in tepkisini çekmişti.

Domates ve pamuğa yasak

Trump yönetimi, beş gün önce de Çin'de Müslüman azınlıkların yaşadığı Şincan'dan pamuk ve domates ithalatını durduracağını açıkladı. Gümrük ve Sınır Koruma Dairesi, zorunlu işçilikle üretildiğinden şüphelenilen ürünlerin ithalatının engelleneceğini kaydetti.

Şincan bölgesi, en büyük küresel pamuk tedarikçilerinden biri. Bu nedenle Trump yönetiminin kararının uluslararası ticaret üzerinde ciddi etkileri olacağına kesin gözüyle bakılıyor. Trump yönetimi, Şincan'da zorunlu işçilikle üretim yapan firmalardan ithalat yapılmasını daha önce engellemiş ve bu konuda rol oynayan Çin Komünist Partisi yetkililerine yaptırımlar getirmişti.

Amerikalı yetkililer ve insan hakları örgütlerine göre Çin, şimdiye kadar çoğu Uygur ve diğer etnik Müslüman olmak üzere 1 milyondan fazla insanı çalışma kamplarına hapsetti. İşkence, kısırlaştırma ve siyasi beyin yıkama gibi muamelelere maruz kalan Müslümanlar, Çin kültürünü özümsetme kampanyası kapsamında zorla çalıştırılıyor.

Associated Press haber ajansı, geçen yıl, Uygurlar'a zorunlu doğum kontrolu uygulandığını da bildirmişti.

Şincan'da uygulanan politikaların sadece bölgede ekonomik ve sosyal kalkınmayı teşvik amacı taşıdığını iddia eden Çin ise tüm suçlamaları reddediyor. Çin ayrıca bunun bir iç mesele olduğunun altını çiziyor ve bu nedenle eleştirileri reddediyor. Ancak Associated Press ajansına göre Uygurlar'ın maruz bırakıldığı zorunlu işçiliğin izine Amerika'da satılan konfeksiyon ve elektronik eşya gibi tüketici ürünlerinde rastlamak mümkün.

Önceki soykırım tanımlamaları

"Soykırım" tanımlaması yapmak, Amerikan hükümetinin nadiren attığı bir adım. Örneğin Amerika, Ruanda'da 1994 yılındaki kitlesel katliamları yıllar sonrasına kadar soykırım olarak nitelendirmemişti.

Eski Dışişleri Bakanı Colin Powell, 2004 yılında, Sudan'ın batısındaki Darfur'da yaşananları soykırım olarak adlandırmıştı. Eski Dışişleri Bakanı John Kerry ise aynı tanımlamayı 2016'da IŞİD'in Ezidiler'e ve Suriye ve Irak'taki diğer dini ve etnik azınlıklara yönelik baskı ve katliamları nedeniyle kullanmış, ancak bunun yasal bir tanımlama olduğunu, Amerikan hükümetinin buna karşı adım atmasını gerektirmediğini söylemişti.

XS
SM
MD
LG