Erişilebilirlik

Panama’nın Eski Diktatörü Manuel Noriega Öldü


Panama’nın eski diktatörü Manuel Noriega 83 yaşında hayatını kaybetti. Bir zamanlar Amerika’nın müttefiki olan Noreiga, 1989’da Amerika’nın işgaliyle devrilmişti.

Panama Cumhurbaşkanı Juan Carlos Varela, Twitter hesabında “Manuel A. Noriega’nın ölümüyle tarihimizde bir sayfa kapandı” yazdı.

Noriega, ülkeyi demir yumrukla yönetti. Kendisine muhalefet edenlerin öldürülmelerini emretti, Amerika ile de belirsiz, yakın ve çelişkili bir ilişkiye sahipti.

İktidardan devrildikten sonra Noriega, Amerika’da 17 yıl uyuşturucu cezası nedeniyle cezaevinde kaldı. Daha sonra suçlamalarla ilgili olarak Fransa’ya gönderildi. Birkaç ay dışında son yıllarında da bir Panama cezaevinde, 1983-89 yılları arasında muhaliflerini öldürtmek suçunun cezası nedeniyle kaldı.

Noriega, Washington’u kendisini hapsetmek için komplo kurmakla suçladı. Karşılaştığı yasal zorlukları da 1980’lerde Amerika’nın Sandinista hükümetini devirme planıyla işbirliği yapmamasına bağladı.

Son yıllarda Noriega tansiyon ve bronşit gibi sağlık sorunları yaşamıştı.

2016’da doktorlar beyin tümörünün hızlıca büyüdüğünü tespit etti. Tümür ilk kez 4 yıl önce keşfedilmişti. Ocak ayında mahkeme ameliyata hazırlanması için ev hapsine izin verdi.

Noriega’dan sonra Panama’da hızlı değişimler yaşandı. Ülke, Panama Kanalı’nın kontrolünü tamamen Amerika’dan aldı. Kanalı genişletti, turizm ve emlak alanlarında büyük artış yaşadı.

Manuel Antonio Noriega, Panama’da yoksul bir ailenin çocuğu olarak 1934’te dünyaya geldi.

1962’de Panama ordusuna katıldı ve 1968’deki askeri darbeden sonra Panama’nın resmi olmayan lideri olan General Omar Torrijos’a bağlılığıyla hızlıca yükseldi.

Torrijos’un istihbarat şefi olarak Noriega, siyasi muhalifleri izledi ve Amerika istihbarat servisleri ile yakın ilişkiler kurdu. 2 yıl sonra Torrijos gizemli bir uçak kazasında 1981’de öldü. Noriega, silahlı kuvvetlerin komutanı ve aynı zamanda Panama’nın resmi olmayan lideri oldu.

Noriega, CIA’nın önem verdiği kaynaklardan biriydi ve Amerika’nın Latin Amerika’daki faaliyetlerine yardımlarından dolayı milyonlarca dolar ödendi.

Noriega ayrıca Amerika’ya uyuşturucu operasyonlarında ve Panama bankalarında kara para aklamayı izlemede yardımcı oldu, gerilla ve terörist hareketleri bildirdi.

Washington ile Noriega’nın ilişkisi 1985’te muhalif bir politikacının öldürülmesi ve Noriega’nın Latin Amerikalı uyuşturucu kaçakçılarına yardımı üzerine bozuldu. Kendisini hedef alan birçok darbe girişiminden kurtuldu ve darbe liderlerini infaz ettirdi.

Düşüşü 1988’de Florida’da kendisine yönelik uyuşturucu kaçakçılığı suçlamaları yöneltilmesiyle başladı.

Başlangıçta kendisini iktidardan indirmek için getirilen Amerikan yaptırımlarına karşı sert bir tutum sergiledi. 1989’da gözlemcilerin, muhalefetin kazandığını belirttiği seçimleri iptal etti.

Amerikan Başkanı George H.W. Bush, Aralık 1989’da Panama’yı işgal emrini verdi ve Noriega yakalanarak Miami’ye getirildi. Operasyon sırasında 23 Amerikan askeri yaşamını yitirdi, 320’si yaralandı. Amerika Savunma Bakanlığı’na göre 200 Panamalı sivil hayatını kaybetti, 314 asker de öldürüldü.

Savcılar Noriega’yı Kolombiya’nın Madellin kokain karteline destek olarak tonlarca uyuşturucuyu Amerika’ya sokmakla suçladı.

Avukatları mahkeme kayıtlarında Noriega’yı CIA’nin Panama’daki adamı olarak niteledi.

Jüri heyeti Noriega’yı Nisan 1992’de 10 suçlamadan 8’inden suçlu buldu. 17 yıl hapis cezasının ardından Noriega, Fransa’ya gönderildi ve kara para aklama suçundan 7 yıl hapis cezası aldı.

Panama, bu sırada çeşitli suçlardan Noriega’nın iadesini istedi.

2011’in ortalarında Fransa Panama’ya iadesini onayladı.

Noriega, “halk adamı” olduğu yönünde bir imaj oluşturmaya çalıştı. Latin Amerika diktatörlerinin tersine iki katlı bir evde yaşadı.

16 yıl komşusu olan German Sanchez, komşularına karşı çok saygılı olduğunu belirtiyor.

Noriega bir konuşmasında, “Alçakgönüllüler, yoksullar, siyahlar en yüksek otoritedir” demişti.

Noriega, uzun süren suskunluğunu Haziran 2015’te bozdu, cezaevinden Panama televizyonuna açıklama yaptı ve yönetimi sırasında zarar verilenler tarafından affedilmesini istedi.

Noriega, “Hıristiyanlar olarak hepimizin affetmesi gerektiğini düşünüyorum, Panama halkı bu diktatörlük döneminin üzerinden geldi” dedi.

İktidarı sırasında öldürülenler ya da ortadan kaybolanların yakınları ise hala adalet arıyor.

XS
SM
MD
LG