Erişilebilirlik

Mulan Filmini Şincan’da Çeken Disney Eleştirilerin Hedefinde 


Hong Kong'daki protestocuları destekleyen bir grup, Seul'da Walt Disney ofisinin önünde gösteri düzenleyerek Mulan filmini boykot çağrısında bulundu

Disney’nin Çinli bir kadın savaşçının hikayesini anlatan “Mulan” filmi Çin’de gösterime girdi. Bazı sahneleri Uygur Müslümanları’nın baskı gördüğü Şincan Özerk Bölgesi’nde çeken ve filmin sonunda Çin devlet kurumlarına teşekkür eden şirket, Çin gibi büyük bir gişe piyasasına girmek için değerlerinden taviz vermekle suçlanıyor.

Mulan, Cevher İlham’ın küçüklüğünden bu yana en sevdiği filmlerden biri. Babasıyla birlikte Disney’nin 1998 yılında erkek kılığına girerek savaşçı unvanı alan Çinli bir kadının hikayesinin çizgi film versiyonunu izlediğini hatırladığını söylüyor.

Cevher, “Filmin yeni versiyonu beni çok heyecanlandırmıştı. Ta ki en sevdiğim oyunculardan biri olan Liu Yifei, demokrasi yanlısı göstericilere müdahale eden Hong Kong polisine destek verene kadar” diyor.

Liu Yifei
Liu Yifei

Filmde başrolde oynayan Çin doğumlu ve sonradan ABD vatandaşı olan Liu, 2019 yılında Çin’in sosyal medya platformu Weibo’da yaptığı bir paylaşımda polis yanlısı yorumlar yazmış, bu paylaşım Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından memnuniyetle karşılanmıştı.

Cevher’i hayal kırıklığına uğratan tek şey Liu’nun Hong Kong polisi lehine yaptığı açıklamaları değil. Mulan’ın bazı sahneleri Çin’de Uygur Müslümanları’nın baskı gördüğü Şincan Uygur Özerk Bölgesi’nde çekildi.

Disney, filmin sonunda Çin’in sekiz devlet kurumuna teşekkür etti. Bunlar arasında ABD Ticaret Bakanlığı tarafından Şincan Uygur Özerk Bölgesi’nde toplama kamplarını yönettiği gerekçesiyle yaptırım listesine alınan Turfan Belediyesi Kamu Güvenliği Bürosu da vardı.

Cevher, “Toplama kamplarında akrabalarım ve arkadaşlarım var. Filmin çekildiği yere yakın bir kampta olabilirler” diyor.

Cevher’in babası İlham Tohti, Uygur Müslümanı bir ekonomist. İlham Tohti, 2014 yılında üniversitede öğretim üyesiyken Çin’de bölücülük suçlamasıyla ömür boyu hapse mahkum edilmişti. Tohti yetkililer tarafından üniversitede verdiği derslerle şiddeti körüklemek ve Çin Komünist Partisi’nin yönetim kadrosunu devirmeye çalışmakla suçlanmıştı.

Washington’da yaşayan avukat Reyhan Asat erkek kardeşi Ekpar Asat’ın serbest kalması için çaba gösteriyor. Asat, ABD Dışişleri Bakanlığı bünyesindeki bir programa katıldıktan sonra Çin’e dönüşünün ardından ortadan kaybolan Uygur Müslümanı bir girişimci.

Reyhan, Disney’nin aldığı kararlarla Uygurlar’ı hapseden Çin Komünist Partisi kurumlarını dolaylı olarak finanse ettiğini ve kurumsal sosyal sorumluluk standartlarını ihlal ettiğini söylüyor.

Reyhan’a göre, Mulan filminin piyasaya çıkması Hollywood’un iki yüzlülüğünün ve Çin’le iş yapmak için değerlerinden taviz vermeye istekli olduğunun göstergesi.

VOA’ye konuşan Reyhan, “Disney Şincan yönetimine teşekkür ederek açık şekilde hükümete destek veriyor. Disney kadınları güçlendiren bir filmden kar elde etmek istiyor ancak kadınlara ve insanlığa karşı suç işleyen hükümetleri övüyor. Bu son derece iki yüzlü” diyor.

“Benim gözümde aileleri, kardeşleri ve sevdikleri için seslerini yükselten Uygur kadınları asıl Mulan” diye de ekliyor.

Mulan, ABD’de Disney Plus’ta gösterilmeye başlandığı 4 Eylül’den bu yana siyasi olarak tartışma konusu. “BoycottMulan” etiketi Twitter’da popüler etiketler arasında.

Missouri eyaletini temsil eden Cumhuriyetçi Senatör Josh Hawley, geçtiğimiz hafta Disney CEO’su Bob Chapek’e bir mektup yazarak şirketi “Uygur Müslümanları’na yönelik soykırımın üzerini örtmekle” suçladı.

Bir diğer Cumhuriyetçi senatör Marco Rubio da Disney’den filmin bazı sahnelerinin neden Şincan’da çekilmesinin tercih edildiği konusunda açıklama talep etti.

Disney’nin CFO’su (Mali İşler Müdürü) Christine McCarthy, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada filmin Çin bağlantısının şirket açısından pek çok soruna yol açtığını kabul etmiş; ancak Disney tartışmaya ilişkin daha fazla açıklama yapmayı reddetmişti.

Laos'ta Mulan filminin bir afişi
Laos'ta Mulan filminin bir afişi

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Lijan geçtiğimiz Cuma günü yaptığı açıklamada, film şirketinin Şincan hükümetine kolaylık sağladığı için teşekkür etmesinin normal olduğunu söyledi. Filmde başrolde oynayan Liu Yifei’den övgüyle söz ederek, oyuncuyu “Çin ulusunun gerçek kızı” olarak tanımladı.

Çin, Şincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki kampların eğitim merkezi olduğu ve terörle mücadelenin amaçlandığı konusunda ısrarlı.

Yetkililer ve sivil toplum örgütleri Çin’in son yıllarda Hollywood üzerinde gittikçe artan etkisinden endişe duyduklarını ifade ediyor.

Pen America tarafından yayımlanan yeni bir rapor, Hollywood’u Çin’in sinema piyasasına erişimini kaybetmemek için filmleri sansürlemekle suçluyor. Raporda, Hollywood’da önemli isimlerin filmlerle ilgili karar alırken, filmlerin gittikçe güçlenen Çin piyasasına girip girmeyeceği konusunda söz sahibi olan Çinli yetkilileri hedef almaktan kaçındığı belirtiliyor.

Raporda bazı durumlarda film yapımcılarının ve yönetmenlerinin Çin hükümeti adına çalışan sansür yetkililerini doğrudan film setlerine davet ettikleri ve bu yetkililerden sansür engeline nasıl takılmayacakları konusunda tavsiye aldıkları ifade ediliyor.

Pekin dünyadaki en büyük ikinci gişe piyasasına sahip. Hollywood Reporter’a göre, Amerikan filmleri geçtiğimiz yıl Çin’de 2,6 milyar dolar hasılat yapmıştı.

Siyasi tartışmalara rağmen Mulan geçtiğimiz hafta sinema salonlarının açık olduğu Çin’de galasını yaparak piyasaya birinci sıradan girdi. İlk belirlemelere göre, Mulan 23,3 milyon dolar hasılata ulaştı. Kimileri ise bu rakamı hayalkırıklığı olarak niteledi.

Film internette yapılan yorumlarda ve sinema filmlerinin puanlandırıldığı Douban adlı platformda 10 üzerinden 4.9 puan aldı. Kullanıcılar filmin feminizme bakışını ve Çin kültürünü yansıtma biçimini eleştirdi.

Disney başka ülkelerde Corona virüsü pandemisi sebebiyle Mulan’ın gösterime girişini iptal etti. Şirket ABD’de 4 Eylül’de piyasaya sürüldüğünden bu yana kaç kişinin filmi satın aldığı konusunda açıklama yapmadı.

XS
SM
MD
LG