Erişilebilirlik

Mısır Libya Ateşkesinin Ayrıntılarını Açıkladı 


Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah El Sissi.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah El Sissi, komşu Libya’daki iç savaşı sona erdirmek için tek taraflı bir girişim açıkladı. Plan, geçen haftalarda büyük kayıplar yaşayan doğudaki güçlerin komutanı Halife Hafter tarafından kabul edilmişti.

Abdülfettah El Sissi, Kahire’de düzenlediği basın toplantısında, girişimin Pazartesi’den itibaren uygulanmaya başlanacak bir ateşkesi de içerdiğini aktardı ve petrol zengini Libya’da seçimlere giden yolun önünün açılmasının planlandığını söyledi. Sissi, ülkedeki krize askeri çözüm aramaya devam etmeye karşı olduğunu bildirdi.

El Sissi, ‘‘Ulusal kurumların birliği ve bütünlüğü de dahil krize barışçı çözümler bulunmazsa Libya’da istikrar olmayacaktır’’ dedi ve girişimin Libya için yeni bir başlangıç olacağını söyledi.

Uluslararası toplum tarafından desteklenen başkent Trablus’taki Ulusal Mutabakat Hükümeti’nden henüz girişimle ilgili yorum gelmedi. Ancak hükümete bağlı askerlerin sözcüsü, Trablus’un doğusundaki Sirte kentini geri almak için çatışmaların devam edeceğini söyledi. Hafter güçleri, Sirte’yi Ocak ayında ele geçirmişti.

Sözcü Muhammed Gnono, Trablus’a bağlı askeri güçlerin Mistara liman kentinin doğusundaki el Washka kasabasının kontrolunu ele geçirdiklerini belirtti ve ‘‘Bu savaşı biz başlatmadık, ancak ne zaman ve nerede sona ereceğine biz karar vereceğiz’’ dedi.

Konferansa doğudaki güçlerin komutanı Halife Hafter’in yanı sıra merkezi Tobruk’ta bulunan meclisin sözcüsü Aguila Salih ile ABD, Rusya, Fransa ve İtalya’dan temsilciler katıldı.

Trablus merkezli yönetim ile yönetime destek veren Türkiye ve Katar ise toplantıya katılmadı.

Türkiye Mısır’ın önerisini reddetmişti

Dışişleri Bakanı Bakanı Çavuşoğlu, daha önce Mısır’ın ateşkes önerisiyle ilgili, “Son zamanlarda Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin sahada elde ettiği zaferlerden sonra Hafter sahada kaybetmeye başlayınca ‘Ateşkes ilan edilsin’ diyorlar. Bu inandırıcı da değildir, samimi de değildir’’ demişti.

Çavuşoğlu, Hürriyet gazetesine yaptığı açıklamada, ‘‘Kahire’deki ateşkes çabası ölü doğmuştur. Bir ateşkes imzalanacaksa herkesin bir araya geldiği, Moskova gibi, Berlin gibi platformlarda hep birlikte yapılmalıydı. İki tarafın da kabul ettiği ateşkes kalıcı olur. Ama Hafter hiçbir zaman buna yaklaşmadı. Kahire’de Ulusal Mutabakat Hükümeti yok, diğer ülkeler yok. Hafter’i kurtarmaya yönelik ateşkes çağrısı bize samimi ve inandırıcı gelmiyor” demişti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti Başbakanı Fayez El Sarraj’ı geçtiğimiz günlerde Ankara’da ağırlamıştı. Erdoğan, Libya’da krizi sonlandırmak için Birleşmiş Milletler himayesinde siyasi bir süreç tesis edilmesini istediklerini ifade etmişti.

Fayez El Sarrac ise Hafter ile ilgili, “Bu savaş suçlusuyla müzakere masasına oturmayla ilgili birtakım zorlamalar olsa da kendisinin meşruiyeti olmadığını bilmekteyiz. Kendisine bundan sonra hiçbir müzakerede taraf olma hakkını vermeyeceğiz” demişti.

Son olarak Rusya ve Türkiye arasında Libya konusunda yapılması planlanan Dışişleri Bakanları düzeyinde toplantıysa ertelenmişti. Reuters haber ajansına konuşan adı açıklanmayan bir yetkili, görüşmenin iptal nedeninin Ankara destekli Trablus hükümetinin stratejik önemdeki kentlerden Sirte’yi almak için Rusya destekli doğudaki birliklere karşı düzenlediği operasyon olduğunu kaydetti.

Hafter geçen yıl Nisan ayında başlattığı operasyonun ardından başkent Trablus’un kapısına dayanmış, ancak Batı Libya’da arka arkaya bozgunlar yaşamış ve Trablus saldırısı da başarısız olmuştu.

Libya’daki çatışmaların önemli bölgesel ve uluslararası güçlerin katılımıyla büyük bir vekalet savaşına dönüşmesinden endişe ediliyor.

Merkezi Trablus’ta bulunan Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin önemli petrol tesislerinin ve sahalarının kontrolunu ele geçirmek için doğuya ilerlemeye devam edebileceği sanılıyor. Bu tesisler ve petrol sahaları, senenin başında Hafter’in müttefiki olan kabileler tarafından kapatılmış ve ülkenin bu önemli gelir kaynağı, felç edilmişti.

ABD’den Tunus’a asker gönderme uyarısı

ABD de son dönemde Rusya’yı Libya’daki ateşi körüklemekle suçlamış ve gerekirse Tunus’ta asker konuşlandırarak Rusya’nın Kuzey Afrika’yı istikrarsızlaştırmaya çalışmasını engelleyeceğini bildirmişti.

Tüm bölgelerin temsil edileceği bir ‘‘konsey’’ önerisi

Hafter’i destekleyen El Sissi’nin planında Libya’nın üç bölgesinin de temsil edileceği bir başkanlık konseyi oluşturulması önerisi de yer alıyor. Bu konseyin ülkeyi bir buçuk yıl sürmesi planlanan geçiş sürecinde yönetmesi ve ardından seçimlerin yapılması öngörülüyor.

Plan ayrıca Libya’daki tüm finans ve petrol kuruluşlarının birleştirilmesini ve milis güçlerin dağıtılmasını öngörüyor.

‘‘Yabancı savaşçılar çekilsin’’ çağrısı

Mısır Cumhurbaşkanı ayrıca Libya’dan tüm yabancı savaşçıların çekilmesi çağrısı yaptı. Savaşın her iki cephesinde de özellikle Suriye’den gelen binlerce paralı asker savaşıyor.

Hafter, son olarak Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Türkiye’nin müdahalesinin Libya’da bölgesel ve uluslararası kutuplaşmayı arttıracağını söylemiş ve çatışmayı uzatacağı uyarısında bulunmuştu. Hafter, ev sahibi El Sissi’den Türkiye’yi Libya’daki askerlerini çekmesi için ikna etmesini istedi.

Hafter, ‘‘Türkiye, dünyanın gözü önünde teröre sponsorluk yapıyor, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da teröristleri bir yerden diğerine taşıyor. Bu durum Libya krizini daha da karışık hale getirecek’’ dedi.

Hafter’in bir diğer destekçisi Birleşik Arap Emirlikleri girişimi memnunlukla karşıladı ve Libya’da istenen istikrar ve refaha ulaşılabilmesi için siyasi çözümün tek seçenek olduğunu söyledi.

ABD, Suudi Arabistan ve Ürdün de Mısır’ın planını olumlu karşılayan ülkeler arasında.

Libya’daki ABD Büyükelçiliği ise paylaştığı Twitter mesajında, ‘‘BM liderliğinde siyasi müzakerelere dönülmesi için tüm taraflara iyi niyetle çatışmaların durdurulması çağrısı yapıyoruz’’ diye yazdı.

Ancak merkezi Brüksel’de bulunan Uluslararası Kriz Grubu uzmanlarından Claudia Gazzini’ye göre Mısır’ın bu girişimini tüm taraflara kabul ettirmesi kolay olmayacak.

Mısır’ın girişiminin genel hatlarıyla bakıldığında bir iyi niyet göstergesi olarak görüldüğünü belirten Gazzini, ancak bunun Ulusal Mutabakat Hükümeti ve Türkiye tarafından destek görmediğini söyledi.

Berlin’de bu yılın başında yapılan ve tarafların barışçı çözüm bulmak için kararlılıklarını ilettikleri toplantının ardından petrol zengini Libya’da son aylarda yabancı güçlerin de müdahil olduğu çatışmalar artmıştı. Hafter’in Trablus saldırısı zaten bölünmüş durumdaki ülkeyi iyice kutuplaştırdı ve BM’nin barış konferansı çabalarının da askıya alınmasına neden oldu.

Türkiye’nin Trablus merkezli hükümetle bağlantılı milislere desteğini arttırması dengelerin de değişmesine neden oldu. Hafter güçleri, Trablus operasyonunun başlamasından bu yana sahip olduğu toprakları büyük ölçüde kaybetti.

Libya’yı uzun yıllar yöneten Muammer Kaddafi’nin 2011’de iç savaşta öldürülmesinin ardından ülkede hala iktidar mücadelesi yaşanıyor.

XS
SM
MD
LG