Erişilebilirlik

Merkez Bankası’nın Faiz İndirimi Rasyonel Bulunmadı


Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), geçtiğimiz hafta atanan yeni üyelerinin katılımıyla yaptığı toplantıda ‘‘politika faizi’’ olarak bilinen bir hafta vadeli repo faiz oranında iki puanlı bir indirime gitti.

Böylelikle faiz indiriminden yana olduğu bilinmesine rağmen Mart ayında guvernörlük görevine geldikten sonra katıldığı ilk beş PPK toplantısında faizi sabit tutan TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu 21 Eylül’de bir puan, bugün de iki puanlık indirimle yüzde 19 olan faizi yüzde 16’ya çekmiş oldu.

Faiz kararı sonrası Dolar/TL kuru 9,5 seviyesini zorladı

Piyasa aktörlerinin ağırlıklı olarak 0,5 ve 1 puanlık indirim beklentisine karşın yapılan iki puanlık indirim Türk Lirası’nın Amerikan Doları karşısında değer kaybını hızlandırdı.

Kararın ardından ilk on beş dakika içinde 9,29’dan 9,48’e yükselen Dolar/TL kuru, bir ara 9,41’e çekilse de İstanbul Borsası’nın kapanışında yeniden tırmanışa geçerek 9,45- 9,46 aralığından işlem görüyordu.

Merkez Bankası Başkanı’nın geçtiğimiz ay başında Türk-Alman Ticaret Odası’nda yaptığı konuşmada yaptığı ‘‘çekirdek enflasyon’’ vurgusuyla vermiş olduğu enflasyon indirimine gidileceği mesajından sonra Türk parasının Amerikan parası karşısındaki değer kaybı yüzde 14’ü aştı.

Güneş: ‘‘Karar rasyonaliteyle açıklanamaz, dövize talep artarak sürecek’’

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Hurşit Güneş, piyasaların ve ekonomistlerin aksi yönde görüşüne rağmen Merkez Bankası’nın almış olduğu indirim kararının ardından Türk Lirası’nın değer kaybının önümüzdeki haftalarda da süreceğini söyledi.

VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Profesör Güneş, ‘‘Bugünkü değer kaybının 17-18 kuruş olması sizi şaşırtmasın. Dolar/TL kuru maalesef bu seviyelerde de kalamayacak. Yarından itibaren daha yukarılara hareketlenecek. Önümüzdeki haftalarda da dövize talep artarak sürecek. Unutmayın enflasyon yüzde 19,58 açıklandı, faiz yüzde 16. Bunun izahı yok. Zaten Merkez Bankası’nın aldığı bu kararın rasyonaliteyle açıklanma imkanı yok. Türkiye’nin dış borcu 450 milyar dolar civarında. 2022 yılında özel sektörün ana para ve servis bedeli ödemesi 16 milyar dolar. Yani 150 milyar TL artık. Burada akılcı bir karardan bahsetmek imkansız. Bu aslında bir nevi cinnet hali’’ dedi.

‘‘Bu karar enflasyon beklentilerini arttırır, bütçeyi bozar’’

Ancak Prof. Güneş, bu durumun sadece buzdağının görünen yüzü olduğunu söylüyor.

Türkiye’nin bu karar sonrasında yeni bir patikaya geçtiğini belirten Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi, ‘‘Bu kararın iki tane temel ekonomik sonucu var. Bir tanesi enflasyon beklentilerini artırır. Sadece kurdan dolayı hızlanmayacak, artan enerji fiyatları bunu tetikleyecek. 50 milyar dolarlık enerji maliyeti belki bu kış 80 milyar dolar olacak ve bu maliyeti 9,5 lira ile çarpın. Mecliste Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, ‘Biz enerji maliyetlerini Avrupa gibi halka yansıtmıyoruz’ dedi. Bu ne demek devlet yükün bir bölümünü üstleniyor ve üstlenmeye devam edecek. O zaman da bütçe bozulacak. Zaten pandemi nedeniyle bütçe dengeleri bozulmuştu, durum daha da vahim hale gelecek. Ayrıca dış borcu çevirmekte de sorunlarla karşı karşıya kalacağız….Peki bugün neden bu karar alındı? Rasyonalite ortadan kalkınca bir şeyi açıklamak güç. Belki Cumhurbaşkanının kafasından seçim ihtimali geçiyordur. Ama onun kararını da hemen almalı çünkü önümüzdeki yıl bu yılı mumla aratacak gibi görünüyor’’ dedi.

Merkez Bankası’nın aldığı karar siyaset dünyasında çok hızlı ve çok güçlü tepkilere neden oldu.

Kılıçdaroğlu: ‘‘Bu kışı vatandaş ekonomik olarak çok zor çıkaracak’’

Hafta içinde Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nu Merkez Bankası’nda ziyaret eden Kemal Kılıçdaroğlu, önce sosyal medya hesabından paylaşımda bulundu sonra da Kars’ta kendisini takip eden gazetecilere yaptığı açıklamada geniş kitlelerin bu karardan olumsuz etkileneceğini söyledi.

Kılıçdaroğlu, ‘‘Toplumda gelir dağılımında olağanüstü bozulmalar meydana gelecek. Bu kışı vatandaş ekonomik olarak çok zor çıkaracak. Bu kararı alanlar acaba, akaryakıtın, doğalgazın, nohutun, mercimeğin, yemin dışarıdan geldiğini acaba bilmiyorlar mı? Ülkenin ekonomisinden bu kadar habersiz olabilirler mi? Fiyat istikrarını koruma konusunda yetkilendirilen tek kurum Merkez Bankası. (Merkez Bankası) Fiyat istikrarını bozma konusunda görevlendirilmiş bir banka konumuna geldi şu anda. Herhangi bir istikrar yok, hiç kimse önünü göremiyor. Alınan karar, geniş kitlelerin ağır bir ekonomik yük altında kalacağını gösteriyor’’ dedi.

Akşener: ‘‘Rasyonellikten uzak bir karar, millet bunu hak etmiyor’’

İyi Parti lideri Meral Akşener de kararın özellikle esnaf ve KOBİ’ler üzerinde olumsuz etkisi olacağını savundu.

Sosyal medya hesabından paylaşımda bulunan Meral Akşener, “Ciddiyetsiz bir iktidarın, atadığı liyakatsiz bir bürokrat aracılığıyla verdiği, rasyonellikten uzak bir kararın sonucunda olan yine hane halkımıza, esnafımıza ve KOBİ’lerimize oldu. Bu aziz millet bunu hak etmiyor. Çok yazık’’ ifadelerini kullandı.

Ali Babacan: ‘‘Talimatla 200 puan indi’’

Ekonominin dümeninde olduğu yıllarda Merkez Bankası’nın bağımsızlığına özen gösteren Deva Partisi Genel Başkanı Ali Babacan ise PPK toplantısı öncesi İzmir’de yaptığı konuşmada ‘‘Döviz rezervleri eksi 52 milyar dolara düşmüş, yani artık döviz satışıyla kuru kontrol etme imkanı yok. Geriye faiz kaldı. Ülkedeki bütün hukuksuzluğun, yanlışların, ekonomiyle ilgili bütün hataların telafisini Merkez Bankası’nın sadece ve sadece faiz politikasıyla düzeltmesi mümkün değil. Faizi indirse de bindirse de sabit tutsa da boş. Hiçbiri işe yaramayacak” dedikten sonra faiz kararı sonrası sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda bu kararın ‘‘talimatla’’ alındığı öne sürdü.


XS
SM
MD
LG