Erişilebilirlik

ABD Savunma Bakanı Jim Mattis, bugün ziyaret ettiği Türkiye’de bölgedeki Kürt bağımsızlık girişimlerinden duyulan rahatsızlığı ve Suriye’de Kürtlere askeri destek verilmesinden vazgeçilmesi talebini bizzat Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan dinledi.

Bakan Mattis, Ürdün ziyareti sonrasında dün Irak’ta hem Bağdat’ta merkezi yönetim hem de Erbil’de Mesut Barzani yönetimiyle yaptığı temasları sonrasında bugün sabah saatlerinde Ankara’ya geldi.

Mattis, ilk olarak Milli Savunma Bakanı Nurettin Canikli tarafından bakanlıkta askeri törenle karşılandı ve askerleri elindeki yazılı not yardımıyla “Merhaba asker, nasılsın?” diyerek selamladı. Milli Savunma Bakanlığı’nda heyetler arası kapsamlı görüşmeler yapıldığı ifade edilirken; Mattis’in ikinci durağı Türk Cumhurbaşkanlığı’ndaki görüşmesi programda yer aldığı gibi saat 13.00’te değil saat 14.10’da başladı.

Mattis’in, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile 1 saat 10 dakikalık görüşmesinde, Bakan Canikli’nin yanı sıra Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Müsteşarı Hakan Fidan ve Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı İbrahim Kalın da hazır bulundu. Türk Cumhurbaşkanlığı’nca paylaşılan fotoğraflardan ABD tarafında Ankara Büyükelçisi John Bass’ın masada olmadığı görüldü.

Mattis’in Ankara’daki temaslarındaki ana gündem maddesi Suriye ve Irak başlıkları olarak kamuoyuna yansıdı. Bu açıdan Türkiye’nin Erdoğan başta olmak üzere Türk yetkililerince uzun süredir ifade ettiği ABD’nin Suriye’deki Kürt yapılanması PYD/YPG’ye silah yardımından vazgeçmesi çağrısı masadaki konulardan birisiydi.

Türk Cumhurbaşkanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Erdoğan- Mattis görüşmesinde Suriye ve Irak’ın toprak bütünlüğünün korunması gerektiği vurgulandı. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin referandum düzenlemesi yanlış bir adım olarak değerlendirilirken; Erdoğan’ın, Mattis’e, ABD’nin PYD/YPG’ye verdiği destekten Türkiye’nin duyduğu rahatsızlıkları dile getirdiği kaydedildi. Erdoğan’ın, IŞİD’den temizlenen yerleşim birimlerinde mutlaka yönetimi yerel halka bırakmak gerektiğine dikkat çektiği ve Irak’ta ise Kandil ile Sincar’daki PKK unsurlarına karşı ortak mücadele çağrısı yaptığı aktarıldı. Bu noktada Türkiye ve ABD’nin stratejik ortaklığı ve NATO müttefikliği anımsatıldı.

Pentagon'dan açıklama

Mattis'in Türkiye'deki temaslarıyla ilgili olarak Pentagon Sözcüsü Dana White da bir açıklama yaptı. White, iki bakanın ilk kez biraraya geldiğine dikkati çekerek, "Açık ve dürüst bir diyaloğun sürdürülmesi ihtiyacı. Suriye ve Irak'ın toprak bütünlüğünün önemi ve İran'ın bölgedeki zararlı etkisine dair kaygıları konuştular" ifadesini kullandı.

White, Mattis ve Canikli'nin IŞİD'in yenilgiye uğratılmasına yönelik ortak kararlılıklarını vurguladıklarını da belirtti.

Mattis'in Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüşmesinde de bölgesel güvenlik ve stratejinin ele alındığını aktaran White, şöyle devam etti:

"Bakan Mattis ikili ilişkilere olan bağlılığını ifade etti. Ayrıca Türkiye'nin meşru güvenlik kaygılarını ele aldı. (Mattis ve Erdoğan) Her ikisi de, iki ülkenin, bölgeyi daha istikrarlı ve güvenli hale getirecek koşulları yaratmaya yönelik ortak ilgilerini dile getirdi."

“ABD ile Suriye için çözüm sağlanmazsa kriz derinleşir”

Amerika’nın Sesi’nin sorularını yanıtlayan Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (ANKASAM) Başkanı Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol’a göre Türkiye’yi uzun süredir anlamadığı gözlemlenen ABD’ye bir kez daha Mattis aracılığıyla Ankara kendi beklentilerini anlattı.

Türkiye’nin Suriye’deki gelişmeler nedeniyle dış politikasında yeni bir döneme girdiğini ve Haziran 2016 sonrası Türk dış politikasında arayışlar olduğunu vurgulayan Erol, “Türkiye’nin arayışı, Türk-Batı ilişkilerindeki krizi de derinleştiriyor. Türkiye, dış politikada yeni tehditler algılaması karşısında yeni ittifaklar arıyor. Dolayısıyla Ortadoğu merkezli kriz nedeniyle yeni ittifak arayışı Türkiye – Rusya – İran üçlüsü şeklinde kendini gösteriyor” tespitini aktardı.

Türkiye’nin hassasiyetlerini net şekilde ortaya koyduğunu kaydeden Erol, “ABD’nin, Türkiye’nin uzunca süredir ifade ettiği ‘PYD mi ben mi?’ noktasındaki müttefiklik arayışına ‘PYD’ yanıtı vermesi nedeniyle Türkiye tarafında hayal kırıklığı yaşanıyor. İkili ilişkilerde müttefiklik ilişkisinde darbe almış olması nedeniyle de Türkiye’nin arayışı sürüyor” görüşünde. Bu noktada şimdi ABD’nin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) tarafından planlanan bağımsızlık referandumunun ertelenmesi mesajını verdiğini anımsatan Erol, ABD’nin Irak’ta Türkiye’nin 25 Eylül’deki referandum konusunda sergilediği tutum gibi Suriye’de de Ankara ile mutabakat sağlaması gerektiği düşüncesinde. Erol, “ABD ve Türkiye’nin önünde oldukça hassas ve ikili müttefik ilişkilerinin geleceği açısından önemli bir sınav süreci söz konusu. Eğer bu sınav aşılamazsa Türkiye’nin Batı ile ilişkilerindeki kopuş süreci, kendisini kurumsal ikili ve çoklu işbirliklerinde de gösterecek gibi. Bununla ilgili de son dönemde Türkiye – AB ve Türkiye – NATO ilişkilerindeki mesajlar ve sinyalleri de takip etmek gerekiyor. ABD’deki yeni yönetimde Türkiye’nin çıkışları ya dikkate alınmıyor ya da Türkiye’ye verilmesi gereken önem gösterilemiyor. Mayıs 2013’ten bugüne yaşanan kriz çözülemiyor görünüyor. Eğer bu aşılamazsa ciddi sıkıntılar ortaya çıkacaktır” diye konuştu.

Erol, geçmişte Türkiye – ABD ilişkilerinde Irak kaynaklı başlayan 1 Mart 2003 sonrasındaki krizin Kasım 2007’deki Erdoğan – Bush görüşmesiyle aşıldığını belirtti, şimdiki krizin ise aşılmaması halinde çok daha sıkıntılı olabileceğinin altını çizdi.

Suriye’de İdlib kenti ekseninde Türkiye’yle pazarlık yapılmasını sorduğumuz Prof. Dr. Erol, ABD’nin kendi istediği politikayı takip etmeyen ülkeleri terör örgütlerini desteklemekle suçladığını söyledi, bununla birlikte, Türkiye’nin güneyinde kesinlikle hiçbir terör örgütü varlığını ve koridorunu ise kabul etmeyeceğini vurguladı.

ABD’nin Suriye konusunda PYD-YPG’nin taleplerini Türkiye’ye dayatmaktan vazgeçmesi gerektiğini söyleyen Erol, “Bu dayatma devam ettiği sürece Türkiye’nin PYD-YPG ile ilgili mevcut yaklaşımı da devam edecektir. Türkiye, bölgede ABD’nin başka müttefiklikler kurmasına karşı değil ama müttefik olarak terör örgütü seçimine karşı. Türkiye, PYD-YPG’yi terör örgütü olarak ve PKK ile eşdeğer olarak görüyor. Türkiye, ABD’nin de bunu anlamasını bekliyor. Türkiye çok net şekilde ayrıca IŞİD ile mücadele ediyor ve ‘Suriye’de İdlib veya Rakka’daki bu mücadeleyi de bize bırakabilirsiniz’ mesajını veriyor. ABD’ye de ‘Aramıza ve IŞİD ile mücadeleye PYD-YPG’yi sokmayın’ diyor. Şimdi ABD Savunma Bakanı Mattis buna yeniden nasıl yanıt verecek bilemiyoruz” diye konuştu.

ABD “erteleme” dedi ama Türkiye “iptal” istiyor

Bu arada Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ise, bugün Bağdat’a yaptığı ziyarette Irak Dışişleri Bakanı İbrahim Caferi ile ortak basın toplantısı düzenledi. Çavuşoğlu, burada IKBY yönetimine seslenerek, “Erbil'den beklentimiz son derece sade ve nettir. Bu, referandum kararının iptal edilmesidir. Bağdat'tan taleplerinin yerine gelmesi konusunda görüşmelerini sürdürüyorlar. Bundan dolayı mutluluk duyuyoruz fakat bölgenin istikrarı, birliği, beraberliği çok önemli. Kürt kardeşlerimizin de menfaati ve geleceği Irak'ın birlik ve beraberliğindedir. Bu konudaki düşüncelerimizi de kendilerine bir kez daha bugün aktaracağız” dedi.

Oysa ABD Savunma Bakanı Mattis, dün ziyaret ettiği Erbil’de Mesut Barzani ile görüşmesinde, Washington’ın 25 Eylül’deki bağımsızlık referandumu için iptal değil erteleme talebinde bulundu. Barzani’nin bu talebe yanıtı ise, eğer IKBY’ye ciddi bir alternatif sunulmazsa bağımsızlık için referandum yapılmasından vazgeçilmeyeceği oldu.

ABD ile Türkiye’nin Irak ile ilgili yaklaşım farklılığını da değerlendiren Prof. Dr. Erol, referandum ile ilgili görüş farklılığına rağmen Mattis’in en azından erteleme talep etmesini de önemli gördüğünü söyledi. Erol, ABD’nin bölgede Kürt devleti oluşumuyla ilgili diğer görüşlerini saklı tuttuğunu düşündüğünü belirterek, “Mattis’in dünkü erteleme talebi sadece Irak değil Türkiye ve İran’ı da içine alacak şekilde ortaya çıkacak bir krizi dondurma çağrısı olarak görüyorum. Bu da önemli bir çağrı ama Türkiye’nin ABD’den beklediği bir adım değildir” dedi.

Facebook Forum

XS
SM
MD
LG