Erişilebilirlik

KKTC'nin Geleceği Tatar Liderliğinde Nasıl Şekillenir?


KKTC Cumhurbaşkanı olarak Ersin Tatar’ın dünkü seçimleri hangi koşullarda kazandığı ve Ada’nın geleceği üzerine müzakere süreçlerini nasıl yürüteceği noktasında konusunda uzmanlar, “Kıbrıs Türkü kimliğini unutmadan Türkiye’yle birlikte hareket edilmesini’’ bekliyor.

Kuzey Kıbrıs’ta geçen hafta Cumhurbaşkanlığı ilk tur seçimlerinde 11 aday yarıştı. Yüzde 32.24 ile Ulusal Birlik Partisi’nin adayı olan Başbakan Ersin Tatar ve bağımsız aday olan şimdiki Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ikinci tur için hak kazanmıştı. KKTC Yüksek Seçim Kurulu’nun bugün açıkladığı dünkü ikinci tur kesin sonuçlarına göre Tatar 67 bin 322 oyla seçimdeki geçerli oyların yüzde 51.69’unu alarak KKTC’nin 5. Cumhurbaşkanı oldu.

Koltuğunu devredecek 4. Cumhurbaşkanı Akıncı ise, seçimi 62 bin 910 oy ve yüzde 48.31 oy oranıyla tamamladı. KKTC genelinde kurulan 738 sandıkta kayıtlı 199 bin 29 seçmenden 133 bin 931’inin oy kullanmasıyla ikinci turda seçime katılım oranı yüzde 67.29 oldu. Sandıktan 130 bin 232 geçerli, 3 bin 699 geçersiz oy çıktı. İlk turda seçime katılım oranı yüzde 58.21’de kalmıştı.

Bugün YSK Başkanı Narin Şefik’ten mazbatasını alan ve KKTC Cumhuriyet Meclisi’nde ant içme töreniyle göreve başlayacak olan Ersin Tatar’ın döneminde, Ada’nın bölünmüşlüğü konusunda nasıl bir çözüm ortaya çıkacağı ise merak konusu.

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Türkiye adına destek verdiği Ersin Tatar’ın, Avrupa Birliği’ne üye ülke sıfatıyla Kıbrıs Cumhuriyeti olarak tanınan Rum kesimiyle müzakerelerde takınacağı tutum tartışılıyor. Tatar’ın, Rum tarafında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 7. Cumhurbaşkanı olan ve bugüne değin federasyon seçeneğini kabul etmeyeceğini açıklayan Nikos Anastasiadis ile müzakere sürecini nereye taşıyabileceği de akıllardaki bir diğer soru.

Kıbrıs’taki olasılıkları her ikisi de Kıbrıs Türkü olan yazar Yusuf Kanlı ile emekli büyükelçi, Başkent Üniversitesi öğretim üyesi Ahmet Zeki Bulunç, VOA Türkçe’ye değerlendirdi.

Ersin Tatar Cumhurbaşkanı olarak önce hangi mesajları verdi?

Tatar, Cumhurbaşkanı seçilmesi sonrası ilk konuşmasında “Kıbrıs Rum Halkı’na barış elini, dostluk elini bu geceden uzatıyorum” derken “Evet Kıbrıs'ta bir anlaşmaya varız, ancak bunun şartlarını Kıbrıs Türk halkı kendi iradesiyle kabul edecektir” ifadesiyle “şartsız” masaya oturmayacaklarını vurguladı.

Tatar, “Oy veren, vermeyen herkese teşekkürler. Bizim için önemli olan kutuplaşmak değil, birlik, beraberlik ve bütünlük içerisinde KKTC'yi daha güzel günlere taşıyabilmek, çoluk çocuğumuza, gençlerimize bu topraklarda güvenli bir gelecek sunabilmek için çalışmaktır” sözleriyle ilk turda sandığa gelmemiş ancak ikinci turda kendisini desteklemiş diğer seçmen kesimlerini unutmayacağı mesajını verdi.

Tatar, “Kıbrıs'ın kuzeyinde çözüm modeli ne olursa olsun biz varız, var olmaya devam edeceğiz. Hiçbir zaman KKTC ile Türkiye'nin bağlarını koparamayacaklar. Bu topraklarda gerek kültürel, gerek ekonomik, gerek siyasi anlamda Kıbrıs Türk halkı kendi devletinin çatısı altında var olmaya ilelebet devam edecektir” sözleriyle ise hem Türkiye’yle ilişkileri hem de Kıbrıs Türk kimliğini sahiplendi.

Ersin Tatar’ın kazanmasını hangi koşullar sağladı?

Emekli Büyükelçi ve Başkent Üniversitesi öğretim üyesi Ahmet Zeki Bulunç, pandemi nedeniyle ilk turda seçime az ilgi gösterildiğini ve halkın seçim nasılsa ikinci tura kalacağı için geçen Pazar günü yerine dün sandığa gitmeyi tercih ettiğini vurguladı. İkinci turda ise Kıbrıs Türkleri tarafından Akıncı ve Tatar’ın açıkladığı Rumlar ile müzakere stratejileri arasında seçim yapıldığını işaret eden Bulunç, ilk turu boykot etmiş seçmenlerin de sandığa gitmesiyle, katılımda artış sağlandığını ifade etti.

''KKTC'de Son Seçim Sonucu Federasyon İhtimaline Tepki''
lütfen bekleyin

No media source currently available

0:00 0:10:07 0:00

Bulunç, “Öncelikle herkes tabiri caiz ise şapkasını önüne koyup o şekilde değerlendirmiştir. Bazı anketlerde ilginç değerlendirme yapılmıştır. Tatar’ın üçüncü aday olarak gösterilmesi kamuoyunda olumsuz bir tepkiye yol açmıştı. Ersin Tatar’ın seçilmesi için büyük bir güç sarf edilmesi gerektiği yönünde bir kamuoyu yaratmıştır seçmenlerde dolayısıyla bunun etkisi vardır. KKTC’nin mutlaka yaşatılması gerektiği, Doğu Akdeniz’deki gelişmeler, Türkiye’nin KKTC’ye desteği gibi gelişmeler dikkate alınmak suretiyle sandığa gitme yönünde bir eğilim güçlenmiştir. Ve ikinci turda 67 oranında bir katılım olmuştur” dedi.

Kıbrıs Türkü ve yazar Yusuf Kanlı da ikinci turda seçime katılımdaki yüzde 12’ye yakın farka dikkat çekerek, bunun Akıncı’nın kazanacağı bir tablo ortaya çıkması üzerine sandığa gitme ihtiyacı duyan liberal sağ ile aşığı sağ seçmenlerden kaynaklandığını işaret etti.

Sandığa gitme kararı alan seçmenlerle sonucun Akıncı aleyhine olduğunu vurgulayan Kanlı, “Liberal sağ ile aşırı sağ yani eski Türk Mukavemet Teşkilatı’nın ardılları seçimi boykot etmişti. Çünkü seçimde Kıbrıs Türk kimliğini Ankara’ya yakın davranarak yıpratan Tatar vardı. Diğer yanda ise Kıbrıs Türk kimliğini korumakla birlikte Rum tarafına teslimiyet içerisindeki bir Akıncı vardı. Teslimiyeti kabul edemedikleri gibi kimlikteki erozyonu kabul edemiyordu. Ama ikinci turda görüntü Akıncı’nın yüzde 52 civarındaki bir oyla kazanacağı olunca bu grup yani liberal milliyetçi ve TMD ardılları sandığa gitti. Seçime katılım oranı daha önce de yüzde 65 ile 70 arasındaydı ve yine öyle oldu. Geriye kalan oyun önemli bir bölümü yurt dışındaki Kıbrıslı Türkler, salgın dolayısıyla adaya gidemedi ve bir kısmı da salgından korkarak sandığa gitmeyen yerleşik Kıbrıslılar. Akıncı’nın ikinci kez seçilmesiyle kendi varlıklarının ciddi tehlikeye gireceğini düşünenler, tırnak içerisinde Rumlar’a teslimiyetin, kırmızı hatların ortadan kalkacağı ve garantörlüğün Rumlar’a peşkeş çekileceği korkuları bu durumda rol oynadı” dedi.

Ahmet Zeki Bulunç da, Kıbrıs Türk halkı tarafından azınlık statüsünde bir federasyon ihtimaline bu seçim sonucuyla tepki gösterildiğini vurguladı. Bulunç, Mustafa Akıncı’nın yürüttüğü müzakerelerle ilgili “Rumlar’ın ısrarla talep ettiği konulara tavizler verilmesi, topraktan çok büyük şekilde taviz verilmiş olması, Kıbrıs Türk halkının kurulacak olan yeni devlette eşit statünün ortadan kaldırılması, ayrıca yeni kurulacak devlette başkan yardımcılığı kabul edilse de seçiminde karma oy sistemi getirilmesi ve Rumlar’ın bilhassa sıfır asker sıfır garanti ısrarı nedeniyle” Kıbrıs Türkleri’nin tepki duyduğunu söyledi.Seçim sonucuyla birlikte halkın UBP ve Halkın Partisi koalisyon hükümeti tarafından izlenmekte olan dış politikaya kabul oyu verdiğini kaydeden Bulunç, “Bu politikada Türkler ve Rumlar’ın iki bağımsız egemen devlette yan yana yaşayacakları ve bu devletlerin işbirliği içinde aynı adada, Kıbrıs gerçekleri paralelinde bir uzlaşıyı seçmeleridir” ifadelerini kullandı.

Tatar’ın müzakerelerde izleyeceği tutum nasıl yorumlanıyor?

KKTC Cumhurbaşkanı sıfatıyla Ersin Tatar’ın ilk konuşmasını değerlendiren Kanlı, “Birincisi Kıbrıs kimliğine sıkı sıkıya sarılacağının mesajını verdi. İkincisi Kıbrıs’ta barış sürecinin devam etmesi gerektiğini ve Rum tarafına şartlı da olsa elini uzatacağını söyledi. Bu şartta ise Tatar üniter veya federasyon değil iki devletli bir çözüm istiyor. Ama Ankara’nın ifade ettiği üzere federasyon dahil görüşmeye hazır aslında. Üçüncüsü de herkesin Cumhurbaşkanı olacağı yani karpuz gibi ikiye bölünmüş Kıbrıs Türk halkını kucaklayacağı mesajını verdi” görüşlerini paylaştı. Dolayısıyla da Tatar’ın Rumlar ile müzakere masasına oturacağını ancak iki devletli çözüm görüşünü koruduğunu kaydeden Kanlı, kendisi için sandığa gitmiş Kıbrıs Türkleri’nin kimliği konusunu da unutmayacağı beklentisi oluştuğunu vurguladı.

KKTC'nin Geleceği Tatar Liderliğinde Nasıl Şekillenir?
lütfen bekleyin

No media source currently available

0:00 0:12:27 0:00

Tatar’ın Rumlar’la müzakere masasında hem Kıbrıs Türk varlığını hem siyasi egemenlik hakkını kırmızı çizgi olarak zemin kabul ettiğine işaret eden Kanlı, şimdiye değin cumhurbaşkanları düzeyinde yürütülen müzakere modelinde de Tatar’ın değişiklik talebi olduğunu söyledi.

Kanlı, “Tatar diyor ki ‘hem zemini hem modalitesi değişmelidir.’ Kıbrıs’taki iki tarafın da temsil edileceği büyük bir gayriresmi konferans yapılması talep ediliyor” diyerek hem Türk hem de Rum taraflarından cumhurbaşkanlarının yanı sıra çok daha geniş katılımlı şekilde çözüm önerilerinin Kıbrıs’ta tartışılması beklentisi olduğunu anlattı.

Tatar dönemiyle birlikte Kıbrıs’taki son durum için “Her işin başı da hayal etmeye bağlıdır. İki devletli çözüm yeni bir hayaldir. Aslında gerçekleşebilmesi en kolay çözümdür” diyen Kanlı, sonuçsuz müzakereler itibariyle Rum tarafınca Kıbrıs Devleti’nin sahibi olma iddiasından vazgeçilmediğini ve Türkler’in ortak olarak istenmediğini söyleyerek, bu nedenle iki devletli çözümün gerçekçi olduğunu söyledi.

Yusuf Kanlı, Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin olası doğalgaz kaynağı tespit etmesi halinde ise ekonomik ortaklık temelinde Türk ve Rum tarafları arasında çözüm sağlanabileceğini belirtti. Kanlı Avrupa Birliği’nin demir, çelik ve kömür ticareti anlaşmasıyla kurulduğunu anımsatarak, Türkiye’nin adada Avrupa Birliği üye ülkeleri vatandaşlarına tanınmış haklardan faydalanabilmesi şartıyla Türkler ve Rumlar arasında ekonomik ortaklık kurulabileceğini kaydetti.

Yazar Yusuf Kanlı, Tatar’ın KKTC Cumhurbaşkanlığı döneminde beklediği en büyük sorunu ise “Türkiyeli ve Kıbrıslı gerginliği meselesine hiç değinmedi. Tatar’ı bekleyen en önemli sorun ise bu ayrım, gerginlik olarak görünüyor. Doğum yeri Türkiye olan vatandaşların oturduğu bölgeden oy aldığını görüyoruz” diyerek açıkladı.

“Kıbrıs’ta BM’ye dayalı bir uzlaşı olamaz”

Emekli Büyükelçi Ahmet Zeki Bulunç da, “Uluslararası sahada özellikle Crans-Montana’dan sonra artık Kıbrıs’ta Birleşmiş Milletler parametrelerine dayalı bir uzlaşının olamayacağı gerçeği ortaya çıkmıştır. Nitekim Annan Planı sürecinde Rumlar hayır dedikten sonra şimdi de son olarak Guterres’in 6 maddelik belgesini de Rumlar’ın kabul etmediği görüldü. Crans-Montana görüşmeleri, sıfır asker sıfır garanti şeklindeki maksimalist diye değerlendirilen aşırı talepler bulunmaları nedeniyle çıkmaza girdi ve artık bu parametrelere dayalı olarak bir görüşme olamayacağı gündemdeydi” diye Tatar öncesindeki durumu özetledi.

Mustafa Akıncı’nın yeniden seçilmemesiyle bundan sonra hem Cumhurbaşkanı Tatar hem de KKTC hükümetinin ve Türkiye Cumhuriyeti’nin açıklamalarının dikkate alındığı ortamda yeni bir politika olduğunu söyleyen Bulunç, “Bundan sonraki süreçte federasyon seçeneği dışında bağımsız iki egemen devletli anlaşma olabileceği tezi gündemde. Özellikle Mavi Vatan Doktrini ile birlikte artık Kıbrıs’ta bir federal devletin Türkiye’nin, KKTC’nin ve Kıbrıs Türk halkının çıkarlarına yönelik değil Rumlar’ın, Yunanlar’ın hatta Doğu Akdeniz’de pay almaya çalışan Avrupa Birliği ülkelerinin ve Amerika’nın çıkarlarına hizmet edebileceğini dikkate aldığımızda artık iki devletli egemen bir yapının ortaya çıkması tezi öne çıktı. Fakat Akıncı’nın seçilmesi halinde federasyonu ille de savunacağı açıklaması vardı. Kıbrıslı Türkler önlerindeki iki seçenekten birinde tercih yapmışlardır ve bu tercih federasyon lehine değil bağımsız egemen iki devletli bir uzlaşı olarak sonuçlanmıştır. Dolayısıyla artık 2004 yılında Kıbrıs Türk halkının ortaya koyduğu referandumdaki eğilimle bugün ortaya koyduğu eğilim arasında tamamen değişim vardır dönüşüm vardır ve bu dönüşüm iki devletli egemen bağımsız bir devletlerin yan yana olacağı bir çözümdür” diye konuştu.

Uluslararası arenda şimdi Kıbrıslı Türkler’in ortaya koyduğu bu eğilimin dikkate alınması gerektiğini belirten Bulunç, Tatar’ın seçilmesiyle Türkiye’yle de görüş ayrılığı yaşamayan bir tavrın KKTC’de tercih edildiğini kaydetti.

XS
SM
MD
LG