Erişilebilirlik

İran İsrail Seçim Sonuçları Konusunda Sessizliğini Koruyor


24 Mart 2021 - İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu

İsrail’de yapılan seçimlerde ne Başbakan Netanyahu ve müttefikleri ne de rakipleri parlamentoda koalisyonu oluşturabilecek çoğunluğu yakalayabildi.

İsrail’in bölgedeki bir numaralı düşmanı olarak tanımlanan İran’dan seçim sonuçları konusunda açıklama gelmemesi ise dikkat çekti.

İsrail’de Salı günü yapılan seçimlerin ardından oy sayımı neredeyse tamamlandı. Ancak seçimde yarışan tarafların, 120 sandalyeli İsrail parlamentosu Knesset’te çoğunluğu sağlayacak en az 61 üyeli bir koalisyon hükümeti kurması olası görünmüyor.

Seçimin ardından İran devlet medyasına ait internet sitelerinde yetkililerin açıklamalarının yer almaması dikkat çekti. Yetkililerden, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun ya da rakiplerinin seçimde elde edebileceği bir zaferin İsrail’in yok edilmesini savunan İran’ın bu ülkeye karşı düşmanca tavrını nasıl etkileyeceği konusunda yorum gelmedi.

İsrail seçimi İran medyasında nasıl yer aldı?

İran’da devletin onayladığı haber sitelerinde İsrail seçim sonuçlarına ilişkin İsrail basını ve yabancı basın kaynak gösterilerek bazı Farsça haberler yayımlandı.

Netanyahu hakkında hala devam eden yolsuzluk davalarını öne çıkaran haberlerin çoğunda, İsrail Başbakanı’na yönelik eleştirel bir dilin kullanıldığı gözlemlendi. Bu haberlerde Netanyahu’nun seçim kampanyasını, Corona virüsüne karşı hızlı aşılama süreci ve dört Arap ülkesiyle ilişkilerin kurulması gibi son dönemde elde ettiği başarıları üzerine kurduğu ve bu şekilde dikkatleri yolsuzluk davalarından başka yöne çekmeye çalıştığı yorumu yapıldı.

Netanyahu’nun milliyetçi Likud Partisi’yle olası bir koalisyonda yer alabilecek diğer milliyetçi ve dindar partiler İran medyasında “aşırıcı” olarak nitelendirildi.

İran devlet medyası, Netanyahu’ya muhalif partilerin liderlerinin, siyasi tıkanıklığın aşılamaması ve ülkenin beşinci kez seçime gitmesi halinde, uzun süredir başbakanlık görevini yürüten Netanyahu’nun yeniden göreve seçilmesinin önüne geçecek bir yasa tasarısı üzerinde çalıştıklarına değindi. Ancak söz konusu haberlerde, bu muhalif liderlerden hangisinin İran açısından daha iyi olabileceğine ilişkin bir tercih belirtilmedi.

İran devlet medyasında İsrail seçim sonuçlarıyla ilgili yayımlanan dört İngilizce makaleden yalnızca birinde sonuçların İsrail’in İran’a yaklaşımını nasıl etiliyebileceği konusuna kısaca değinildi. İran İşçi Haber Ajansı’nda Çarşamba günü İngilzce yayımlanan makalenin sonunda, “aşırı milliyetçi partilerin” de yer alacağı, potansiyel bir Netanyahu koalisyon hükümetinin, İran’la nükleer programıyla ilgili diplomasi çabalarını yeniden canlandırma niyetinde olan ABD Başkanı Joe Biden yönetimiyle görüş ayrılığına düşeceği yorumu yapıldı.

İran’ın nükleer faaliyetlerini kısıtlamaya yönelik 2015 yılında Tahran’la imzalanan uluslararası anlaşmayı Netanyahu reddediyor. Amerika ise Barack Obama yönetimi döneminde anlaşmayı imzalamış ancak eski Başkan Donald Trump Netanyahu gibi anlaşmanın yetersiz olduğunu iddia ederek ülkesini 2018 yılında bu anlaşmadan tek taraflı olarak geri çekmişti.

Obama döneminde başkan yardımcılığı görevini yürüten Başkan Joe Biden ise Ocak ayında başkanlık görevine başlamasından bu yana Amerika ve İran’ın karşılıklı olarak yeniden müzakere masasına oturabilmesinin yollarını arıyor. Netanyahu, Biden’ın bu politikasını doğrudan eleştirmedi. Ancak haber sitesi Axios’un Mart ayındaki bir haberine göre, İsrail Başbakanı seçim kampanyası kapsamında düzenlediği bir etkinlikte, nükleer anlaşmayla ilgili duruşunu, “Bu tehlikeli anlaşmaya dönme niyeti var. Bu konuda tüm dünyaya karşı duracak olan tek kişi benim” dedi.

Netanyahu ve çok sayıda üst düzey İsrailli yetkili, İsrail’e karşı varoluşsal bir tehdit olarak gördükleri İran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemek amacıyla askeri müdahale seçeneğini göz ardı etmeyi reddediyor. Tahran ise, İsrail ve batı ülkelerinin nükleer silah geliştirmeye çalıştığı yönündeki şüphelerini reddediyor.

Netanyahu ayrıca İran ve İran destekli milislerin İsrail sınırları yakınlarında konuşlanarak İsrail’e saldırma çabaları karşısında askeri gücü de devreye soktu. Diğer taraftan, bazı İsrailli liderler İran ile 1979 İslam Devrimi öncesindeki gibi dostane ilişkilere dönülmesinden yana olduklarını ifade ediyor.

Farsça yayın yapan bir medya organından, bağımsız İsrailli araştırmacı Netanel Toobian, Amerika’nın Sesi’nin (VOA) Farsça ekibine konuyla ilgili gözlemlerini anlattı. Tel Aviv’de bulunan Toobian, “İsrail, İran devlet medyasında tamamen siyasi bir olgu olarak görülüyor” dedi. İranlı haber kaynaklarında İsrail’in sıklıkla kötülendiğini ve herhangi bir İsrailli lidere ilişkin hiçbir zaman olumlu bir yorum yapılmadığını kaydetti.

İran’ın İsrail’e yönelik tehditlerinin bütün İsrailli siyasi partiler için ortak bir konu olduğuna dikkat çeken Toobian, "Hangi parti iktidara gelirse gelsin, bu tehdit çok ciddi bir tehdit olarak görülecek ve bütün partiler de bu tehditi ona göre ele alacaktır” dedi.

“İran şu anda Washington’a odaklı”

Hayfa Üniversitesi’nde İran araştırmaları yürüten İsrailli uzman Thamar Gindin ise, en azından haftalar ya da aylar sürmesi olası koalisyon çalışmaları tamamlanana kadar Netanyahu iktidarda kalacağı için, İsrail’deki siyasi gelişmelerin İran’ın kararlarında bir etkisinin olmasını beklemiyor.

VOA Farsça’ya konuşan Gindin, “İran neden daha önce yapmadığı şeyleri şimdi yapsın ki? Sonuçta aynı Netanyahu hala görevde” dedi.

Tel Aviv Üniversitesi’nden İran araştırmaları uzmanı İsrailli profesör David Menashri’ye göre ise, “İran şu anda İsrail’deki seçimlerin ardından yaşanan gelişmelerden çok Washington’a odaklı.” VOA Farsça’ya konuşan Menashri İran’ın İsrail’e karşı tutumunda, ABD’nin bölgedeki önemli bir müttefiki olan İsrail’in güvenliği konusundaki kararlılığını vurgulayan Biden yönetimine karşı İran’ın sergileyeceği tavrın etkili olacağını savundu.

Menashri, “İranlılar, Amerika ile müzakere etmek istiyorlarsa, İsrail’e zarar veremeyeceklerini ya da İsrail’le doğrudan bir çatışma başlatamayacaklarının farkında. Bu nedenle de, İran’ın İsrail’le ilgili duruşu aslında İran’ın Washington ve diğer batı ülkeleriyle ilişkilerinin bir uzantısı” değerlendirmesinde bulundu.

İran ABD ile düşük düzeyli görüşme tekliflerini reddediyor. Tahran, nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden yerine getirmeye başlamadan önce, ABD Başkanı Joe Biden’ın Trump yönetiminin getirdiği yaptırımları kaldırmasını talep ediyor.

XS
SM
MD
LG