Erişilebilirlik

İran Dışişleri Bakanı'nın Sosyal Medya Hesapları Engellenecek mi?


Cevat Zarif

Amerikalı yetkililer ve teknoloji firmaları, Amerika'nın İran Dışişleri Bakanı Cevat Zarif'e yaptırım uygulama kararı alması ve Zarif'in Amerikan sosyal medya platformlarına erişimini yitirmesi olasılığının gündeme gelmesinden bir hafta sonra konuya ilişkin sessizliğini koruyor.

Trump Yönetimi, 31 Temmuz'da, Cevat Zarif hakkında, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney adına ”hareket ettiği ya da hareket ediyor gibi göründüğü” gerekçesiyle yaptırım uygulama kararı aldı. Ayetullah Ali Hamaney bundan bir ay önce ”Tahran'a azami baskı kampanyası” çerçevesinde Trump Yönetimi tarafından yaptırım kapsamına alındı.

Yaptırım kararıyla ilgili olarak Maliye Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada Zarif'in Başkan Trump'ın 24 Haziran tarihli başkanlık talimatı kapsamında yaptırım altına alındığı belirtiliyor. Başkanlık talimatı, Hamaney'in ve Hamaney adına ”hareket eden ya da hareket ediyor görünen” herkesin Amerika'nın yetki alanına giren ”tüm mal varlığı ve çıkarlarının” engellenmesini öngörüyor. Talimatın 4'üncü bölümü, mal varlığı ve çıkarları talimat uyarınca engellenen kişilere ya da kişiler yararına “fon, mal ya da hizmet” sağlamaya da yasak getiriyor.

Amerika Maliye Bakanlığı bünyesindeki Yabancı Varlıkları Kontrol Dairesi, Cevat Zarif'i, kısaca SDN olarak bilinen Özel Olarak Belirlenen ya da Engellenen Kişiler listesine de aldı.

Bakanlık, Amerika'nın Sesi Farsça Yayın Bölümü'nün İran Dışişleri Bakanı Zarif’e ”hizmet” vermeye getirilen yasağın, Zarif'in Twitter ve Instagram hesapları dahil Amerikan sosyal medya platformlarına erişiminin yasaklanması anlamına da gelip gelmediğine ilişkin sorusunu yanıtsız bıraktı.

Cevat Zarif ve Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro
Cevat Zarif ve Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro

Zarif'in sosyal medya takipçileri

Zarif’in Twitter'da 1,2 milyon, Facebook'un sahibi olduğu Instagram'daysa 729 bin takipçisi var. Zarif'in her iki sosyal medya platformundaki hesaplarını 31 Temmuz'daki yaptırım kararından sonra da aktif olarak kullandığı görülüyor.

Zarif, sosyal medya paylaşımlarından birinde, yaptırım altına alınmasının, Amerikalılar'ın yazdıklarını okuyarak ya da söyleşilerini dinleyerek kendisiyle iletişim kurmaları için Yabancı Varlıkları Kontrol Dairesi OFAC'ten ruhsat mı almaları gerekeceği şeklinde bir soru yöneltiyor.

Amerika'nın Sesi Farsça Yayın Bölümü'nün Zarif'in Amerikan sosyal medya platformlarına erişimi konusunda Amerika Dışişleri Bakanlığı'yla iletişime geçmesinden sonra bir bakanlık sözcüsü, şu açıklamayı yaptı: ”Twitter ve Instagram özel şirketlerdir. Bireysel hesaplarla ilgili sorularınız için sizi bu şirketlere yönlendiriyoruz.” Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, bu konuda ayrıntılı bilgi alması için Farsça Yayın Bölümü'nün Maliye Bakanlığı'yla temasa geçmesi tavsiyesinde de bulundu.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Morgan Ortagus, basın brifingi sırasında Zarif'in Amerikan sosyal medya platformlarını kullanmasıyla ilgili soruyu soran Amerika'nın Sesi Farsça Yayın Bölümü muhabirine, ”Zarif hala Twitter'ı kullanıyor. İran halkının Twitter kullanamamasıysa çok kötü” yanıtını verdi.

İran, Twitter ve diğer Batılı sosyal medya platform ve mesajlaşma hizmetlerinin kullanılmasını engellemek için dijital filtre kullanıyor, ancak Instagram kullanımına kısıtlama getirmiyor. Çok sayıda İran vatandaşı dijital filtre sistemini aşmalarını sağlayan yöntemler kullanarak engellenen site ve hizmetlere erişebiliyor.

Twitter'ın Küresel İletişim Direktörü Ian Plunkett, dün gönderdiği bir elektronik postada, Zarif'in Twitter'ı kullanmaya devam etmesiyle ilgili soruyu yanıtladı. Plunkett, Twitter'ın, ”kişisel mahremiyet ve güvenlik gerekçeleri” nedeniyle bireysel hesaplar hakkında fikir beyan etmediğini kaydetti.

Instagram'ın İletişim Direktörü Stephanie Otway da bir gün önce gönderdiği elektronik postada Instagram'ın Zarif'in hesabına ilişkin yorumda bulunamayacağını belirtti.

Instagram, daha önceyse, Trump Yönetimi'nin İran Devrim Muhafızları Ordusu'nu Yabancı Terör Örgütü listesine almasından bir gün sonra, 16 Nisan'da, Devrim Muhafızları Ordusu kapsamındaki elit Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'nin hesabını askıya almıştı.

Amerika Dışişleri Bakanlığı'ndan gönderilen bir açıklamada, bir Amerikan vatandaşının Yabancı Terör Örgütü kapsamındaki kişi ya da kurumlara ”bilerek maddi destek ya da kaynak” sağlamasının yasadışı olduğu belirtiliyor. ”Maddi destek ya da kaynak” açıklamada ”herhangi bir mal varlığı ya da hizmet” olarak tanımlanıyor.

Cevat Zarif ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres
Cevat Zarif ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres

Olası ihlal

Washington'daki Demokrasileri Savunma Vakfı Başkanı Mark Dubowitz, Amerika'nın Sesi Farsça Yayın Bölümü'ne yaptığı açıklamada, Facebook ve Twitter'ın yaptırım altındaki Cevat Zarif'e hizmet sunarak yaptırımları ihlal ettiğini söyledi.

Dubowitz, ”Zarif gerek yasal gerekçeler, gerekse ahlaki nedenler yüzünden bir an önce Twitter ve Facebook'tan çıkarılmalıdır” dedi. Dubowitz, Zarif ve İran rejiminin İran halkını mahrum bıraktıkları Twitter'i kullanmalarının ahlaki olmadığını söyledi.

Zarif'in Amerikan sosyal medya platformlarını kullanması meselesiyle ilgili olarak Kongre'den de sesler yükseliyor. Cumhuriyetçi Partili Temsilciler Meclisi Üyesi Lee Zeldin, Twitter'da paylaştığı mesajda, Zarif'in sosyal medya hesaplarına erişiminin kesilmesi gerektiğini yazdı. Zeldin, Twitter'ın CEO'su Jack Dorsey'ye gönderdiği mesajda, ”Twitter'ın paha biçilmez kaynaklarını Zarif'e ve Yabancı Terör Örgütü kapsamına alınanlara propaganda yapmaları amacıyla açmaması” gerektiğini kaydetti.

Zarif'i kapsayan yaptırımların, Twitter ve Instagram hesaplarını kullanmaya devam edebilmesi için veriye erişimle ilgili bir muafiyet sağlayıp sağlamadığı açık değil. Amerika'nın uyguladığı yaptırım programlarının çoğu, veri paylaşımı sağlamak amacıyla bazı muafiyetler içeriyor. Bunlar arasında ticari olmayan sosyal medya paylaşımları, haberler, kitaplar, makaleler ve sinema filmleri var.

24 Haziran tarihli başkanlık kararnamesinin birinci bölümünde, yaptırımların, ”bu talimata uygun olan kurallar, kısıtlamalar, direktifler ya da ruhsatların kapsamı haricinde” uygulanacağı yazıyor. Maliye Bakanlığı, muafiyetlerin Zarif'in sosyal medya hesaplarını kapsayıp kapsamadığıyla ilgili soruyu yanıtsız bıraktı.

Amerikalı eski bir yetkiliyse Amerika'nın Sesi Farsça Yayın Bölümü'ne gönderdiği mesajda, Trump Yönetimi'nin sosyal medya hizmetlerinin yaptırımları çiğnediğine karar vermesi halinde bilgi almak isteyenleri bu hizmetleri sağlayan firmalara yönlendirmek yerine yaptırım ihlalini açıkça dile getirmek gibi bir görevi olduğunu kaydetti.

Brookings Enstitüsü dış politika araştırma direktörü Michael O'Hanlon da Amerika'nın Sesi Farsça Yayın Bölümü'nün yaptığı söyleşide, ”Facebook ve Twitter'ın California'da Cevat Zarif vakasını nasıl ele alacakları konusunda sağlam tartışmalar yürüttüğünü gözümün önüne getirebiliyorum çünkü bu konuda her iki taraf da kendini güçlü bir şekilde savunabilir. Bana göre bu mesele gri alana düşüyor. Amerikan hükümeti ve teknoloji firmaları arasında anlaşma sağlanıncaya kadar bazı zıtlaşmalar olabilir” dedi.

XS
SM
MD
LG