Erişilebilirlik

‘Iraklı Kürtler’in Referandumda Israrı İç Savaşa Yol Açar'


Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Meclisi, yaklaşık iki yıl aradan sonra Cuma akşamı yaptığı ilk toplantıda oy çokluğuyla 25 Eylül günü için referandum kararı aldı. Türkiye’nin “Bedel ödenecek” diye özetlenebilecek sert tepkisinin yanı sıra Irak Türkmen Cephesi’nden de etnik ve mezhepsel iç savaş uyarısı yapılıyor.

Mesud Barzani ailesi kontrolündeki IKBY’de, 12 Ekim 2015’te muhalif gösteriler sonrasında Meclis Başkanı Yusuf Muhammed azledilerek meclis fiilen işleyemez hale gelmişti. Cuma akşamı Barzani’nin katılımıyla yapılan meclis toplantısını Goran (Değişim) Hareketi, İslami Toplum Partisi (Komel), İslami Hareket Partisi (Bizotnava), Irak Türkmen Cephesi (ITC) ve Hristiyan Aşuri Demokrat Partisi boykot etti. Ancak 111 sandalyeli mecliste 65 milletvekilinin katılımıyla bağımsızlık referandumu kararı alındı.

Erdoğan: “MGK’yı topluyoruz”

Kuzey Irak’taki bağımsızlık referandumuna meclis kararıyla resmiyet kazandırılmasına Türkiye’de ilk tepki en üst düzeyde geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, akşam katıldığı televizyon programında, Türkiye’nin askeri önlem alabileceği sinyalini verdi ve Milli Güvenlik Kurulu’nu (MGK) adres gösterdi. Erdoğan, 27 Eylül'de yapılacak MGK toplantısını 22 Eylül tarihine çektiklerini ve orada karar alınacağını açıkladı.

Erdoğan, “Bunu akıl tutulmasından öte bir şey olarak görüyorum, bu ciddi manada bir siyasi acemiliktir, böyle bir siyaset anlayışı olamaz. Sayın Barzani, bizim bu konuda ne düşündüğümüzü gayet iyi biliyor. Çünkü bizim yıllardır Irak'ın toprak bütünlüğü konusundaki hassasiyetimizi biliyor. Bunun yanında Kerkük özellikli bir bölge, bunu da bildiği halde, kalkıp hala buralarda kendine göre bazı operasyonlar yapma gayretinin içerisine girmesini hiç mi hiç doğru bulmuyorum. Bizim kanaatimiz belli ama şimdi artık bizim bu konudaki hassasiyetimizin ne denli ileride olduğunu ayın 22'sindeki Milli Güvenlik Kurulu toplantısı ve Bakanlar Kurulu toplantısından sonra kendisi (Barzani) çok daha net, açık görecektir. Bir defa Irak'ın kenarında 350 kilometre sınırı olan biziz. Burada bizim tavrımız nedir? Irak'ın toprak bütünlüğüdür. İran aynı şeyi paylaşıyor. Tüm bunlara rağmen siz burada kendinize göre bağımsız bir devlet ilanına kalkarsanız, kusura bakmayın buna herkes böyle 'Evet' demez. Burada Türkmenler var, güneyde, öbür tarafta Musul'da Araplar var” dedi.

Salihi: “İç çatışma çıkacak”

Irak Türkmen Cephesi Lideri Erşad Salihi de konuyla ilgili görüşmelerde bulunmak üzere Cuma günü Ankara’daydı. Sabah saatlerinde basına kapalı şekilde Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile biraraya geldi. Ardından da sivil toplum örgütleri ve siyasetçilerle temaslarda bulundu.

Salihi, öğleden sonra katıldığı ve düşünce kuruluşları TEPAV ve ORSAM’ın ortaklaşa düzenlediği toplantıda ise, merak edilenleri kısmen yanıtladı. Bağımsızlık referandumu sonucunda “Evet” oyu çıkmasıyla birlikte Kuzey Irak’ta herkes için sıkıntılı bir sürecin başlayacağını söyleyen Salihi’ye göre, Irak’ta iç savaş kapıda görünüyor.

Çok sayıda yabancı diplomatın da katıldığı gözlemlenen toplantıda, Salihi, Türkmenler olarak askeri güce sahip olup-olmadıkları veya ABD’nin Kuzey Irak için nasıl öneriler getirdiği yönündeki Amerika’nın Sesi’nin sorularını yanıtsız bıraktı.

Salihi, ABD’nin Irak Büyükelçisi ile Pazar günü görüşeceğini açıklarken, bölgede temaslar yürüten ABD’nin İŞİD’le Mücadele Koalisyonu Özel Temsilcisi Brett McGurk’ün Erbil’e nasıl öneriler sunduğunu bilmediğini dile getirdi. Barzani, Kürt medyasına yaptığı açıklamada kendisine alternatif öneri getirilmediğini söyledi.

Türkmenler olarak referandum için erteleme değil iptal talep ettiklerini yineleyen Salihi, Türkmen askeri varlığı hakkında açıklama yapmaktan kaçınırken, “Birileri gelecekte askeri gücünü kullanırsa bunun karşılığı olur. Bizler de her türlü hazırlığımızı yapıyoruz” ifadelerini kullandı.

“Kürtleri attığı tek taraflı adımları gözden geçirmeye ve referandumu süresiz iptal etmeye çağırıyoruz” diyen Salihi, eğer 25 Eylül’deki referandum sonucuyla birlikte bağımsızlıkta ısrar edilirse savaş çıkabileceğini açıkça ifade etti. Salihi, “Referandum olursa iç çatışma çıkacak. Hem Kürtler kendi aralarında savaşacaklar hem de Irak içinde mezhep çatışması doruk noktasına ulaşacak. Arap, Türkmen - Kürt savaşı gerçekleşecek. Bölge bölünecek. Nerede bir petrol kuyusu varsa orası Kürt bölgesi olarak hesaplanıyor. Kürtler’in zararı bizden daha çok olacaktır” dedi.

Uluslararası topluma hukuki alt yapısı olmayan ve Irak Parlamentosu’nun reddettiği referanduma karşı sert tepki gösterme çağrısı yapan Salihi, Irak’ın istikrarının tüm dünyanın yararına olduğunu söyledi.

Salihi, “Irak'ın DEAŞ'la mücadelesine katkı veren tüm ülkeler, bugün yeni çatışmaların kaynağı olabilecek bu haksız referanduma en sert tepkiyi göstermelidir. Herkes bu konuyla ilgili ciddi adımlarını atmalıdır. Türkmenler olarak artık daha fazla bedel ödemek istemiyoruz. Başta Kürt siyasetçiler olarak herkesi aklıselime davet ediyoruz” diye konuştu.

Birleşmiş Milletler’in (BM) bölgedeki temsilcileriyle görüşmeler yaptıklarını kaydeden Salihi, Kerkük’ün özel bir statüye sahip olmasını BM’nin desteklediğini dile getirdi. Salihi, BM’ye Kerkük’te örneğin PKK’nın barındırılması gibi sorunları da ifade ettiklerini belirtti.

Salihi, Kerkük’ün nüfusunun 2003 yılında 850 bin iken, 2016’da 1 milyon 650 bine ulaştığını anımsatarak, Süleymaniye ve Erbil gibi kentlerde oturan Kürtler tarafından çifte ikametgah kayıtları oluşturulduğunu da anlattı.

XS
SM
MD
LG