Erişilebilirlik

Güneş Fırtınaları Dünya'yı Ne Kadar Etkiliyor?


Güneş Fırtınaları Dünya'yı Ne Kadar Etkiliyor?
lütfen bekleyin

No media source currently available

0:00 0:02:38 0:00

Kutup ışıkları güneşten gelen enerji yüklü parçacıklarla oluşuyor. Ancak bu enerji yüklü parçacıkların, güneş fırtınalarından dolayı dev dalgalar halinde yeryüzüne doğru harekete geçmesi uydulara ve elektrik şebekelerine zarar verebiliyor. Bu yüzden araştırmacılar, güneş fırtınalarının nedenlerini anlamaya çalışıyor.

Güneşte meydana gelen periyodik patlamalar sırasında, üst atmosferden yoğun bir parça gezegene doğru fırlatılıyor. Parçacık ışınımının yanı sıra elektrik ve manyetik alanlar var. Bunlar parçacıkların, süpersonik hızla güneşten yeryüzüne doğru ilerlemesine yol açıyor.

Michigan Üniversitesi’nden fizikçiler, Ulusal Bilim Vakfı’nın da desteğiyle, yeryüzüne zarar veren güneş fırtınalarını bu plazmada inceliyor.

Ekip, bu fırtınaları önceden tahmin etmenin mümkün olup-olmadığını araştırıyor.

Chip Manchaster, güneş alevlerini ve bunların yol açtığı patlamaları inceliyor. Bu patlamalara “taçküre kütle atımı” adı veriliyor.

“Alevlerin ve taçküre kütle atımının, manyetik enerjiden kaynaklandığında eminiz. Yani bütün bunlar, elektromanyetik enerjiden kaynaklanıyor ve enerji yüklü parçacıklar birbiriyle etkileşime giriyor.”

Dan Welling’in araştırmalarıysa, bu fırtınaların dünyayı nasıl etkilediğine odaklanıyor.

“Bu akıntılar yeryüzüne çok yaklaştığında, elektrik hatları ve boru hatları gibi enerji sistemlerine sızıyor. Ancak bizim elektrik şebekelerimiz bu güçlü akıntıları taşıyacak şekilde tasarlanmamış.”

Ekip, hasar gücüne sahip güneş fırtınalarını beş gün önceden tahmin edebilmek için hava durumu modelleri geliştirmeye çalışıyor.

“Hükümetin, özel sektörün, uydu işletmecilerinin, elektrik firmalarının ülkedeki altyapı sistemlerini koruyacak önlemleri alması için güneş fırtınalarını beş gün önceden bilmesi gerekiyor.”

Araştırmacılar, fırtınaları henüz önceden tahmin edemiyor. Ancak bu bilimadamları, en büyük fırtınanın ne zaman oluşacağı konusunda kaygılı.

“Bu fırtınalar depremlere benziyor. Sürekli hafif yer sarsıntıları yaşansa da 9 büyüklüğünde bir deprem çok nadir görülüyor. Ama sonuçta bu da mümkün. Yani bir olay ne kadar nadirse, o kadar büyük olduğunu anlıyoruz. Biz de biliyoruz ki, önümüzdeki 10 ila 20 yıl içinde çok büyük bir güneş fırtınasıyla karşı karşıya kalma olasılığımız çok yüksek.”

Bu ekip, büyük bir güneş fırtınasına karşı hazırlıklı olmamızı sağlayacak hava tahmini sistemini, çok geç olmadan geliştirmeyi umuyor.

XS
SM
MD
LG