Erişilebilirlik

“Corona Virüsü Salgını Suriye’de Sivil Kayıpları Azalttı”


(ARŞİV) Suriye'nin İdlib bölgesinde bir mülteci kampı

Suriye iç savaşının başladığı 2011 yılında, kayıpları ve hak ihlallerini izlemek ve Birleşmiş Milletler kuruluşlarına bilgi vermek amacıyla kurulan Suriye İnsan Hakları Ağı’nın (SNHR), 2020 yılı raporuna göre ülkede geçen yıl 1.734 sivil öldü. Raporda rakamların önceki yıllara göre düşük olmasının nedenleri arasına Corona virüsü salgını gösterildi.

Raporda yer alan bilgilere göre, 2020’de çatışmalarda 326’sı çocuk, 263’ü kadın olmak üzere 1.734 sivil öldü. 157 kişinin işkence sonucu hayatını kaybettiği belirtilen rapora göre, 1.882 kişi keyfi olarak tutuklandı. Rapordaki verilere göre öldürülen sivillerin 432’si rejim güçleri ve İran yanlısı milislerce, 211'i Rus güçlerince, 63’ü Suriye Demokratik Güçleri tarafından, 7 kişi uluslararası koalisyonun operasyonlarında, kalanları da diğer silahlı güçler tarafından öldürüldü.

Suriye'de sivil ölümlerin yıl içindeki dağılımı
Suriye'de sivil ölümlerin yıl içindeki dağılımı

Raporun ‘işkence sonucu ölen’ler başlığı altında yer alan 157 kişiden 130'unun Suriye rejim güçleri, birinin Hay'at Tahrir el Şam, üçünün Suriye Ulusal Ordusu, 14'ünün Suriye Demokratik Güçleri, dokuzunun da diğer silahlar güçlerin işkenceleri sonucu öldüğü ifade edildi.

İşkence sonucu ölümlerin yıl içindeki dağılımı
İşkence sonucu ölümlerin yıl içindeki dağılımı

2020 yılında Suriye’de katliam tanımına uyan 42 olayın meydana geldiği belirtilen raporda, şu bilgilere yer verildi: "Raporda aynı olayda en az beş barışçı bireyin ölümüne neden olan bir saldırıya atıfta bulunmak için 'katliam' terimi kullanılıyor. 2020 yılında Suriye rejim güçleri 11, Rus kuvvetleri 11, Suriye Demokratik Güçleri bir, ABD liderliğindeki koalisyon güçleri bir, 24 diğer gruplar tarafından olmak üzere 42 katliam gerçekleştirildi.”

Suriyeli sivillerin ölümüne neden olan taraflar
Suriyeli sivillerin ölümüne neden olan taraflar

“COVID sivil ölümleri azalttı”

Rapora göre, 2020'de sivil ölüm oranlarında önceki yıllara göre düşüş görüldü. 2018 ve 2019 yıllarıyla kıyaslandığında sivil ölümler yüzde 80’e kadar azaldı. 2020 yılı sivil ölüm rakamlarının önceki yıllara göre düşük olması şu nedenlere bağlandı;

• Ülke içinde yerinden edilmiş kişiler ve mülteciler de dahil olmak üzere yaklaşık 13 milyon Suriyeli'nin yerinden edilmesi,

• Suriye rejimi ordusunun ve bağlı İranlı milislerin hareketlerini azaltan Covid-19 salgını,

• 5 Mart 2020'de imzalanan Rusya ile Türkiye arasındaki İdlib Anlaşması'na Ek Protokol.

Corona virüsü salgını nedeniyle yaşanan ölümlerden, sağlık tesislerinin bombalanması, sağlık çalışanlarının öldürülmesi nedeniyle rejim güçleri ve Rusya’yı sorumlu tutan SNHR’nin raporunda, 3.327 sağlık personelinin hala Suriye rejimi tarafından gözaltında tutulduğu ya da zorla kaybedildiği de belirtildi.

109 sivil mayınlar nedeniyle öldü

2020 yılının dünyada mayınlar nedeniyle en yüksek ölüm rakamları yine Suriye’de kaydedildi. Suriye'nin çeşitli bölgelerinde 23'ü çocuk 109 sivil kara mayınları nedeniyle hayatını kaybetti. 13 sağlık personeli, beş medya çalışanı ve üç sivil savunma personelinin ölümleri de raporda yer aldı.

“Uluslararası yasalar ihlal edildi”

Raporun sonuç bölümündeyse hem Suriye hükümetinin hem de çatışmalara taraf olan örgütlerin uluslararası hukuku, BM Güvenlik Konseyi kararlarını, Cenevre Konvansiyonu gibi sözleşmeleri ihlal ettiğine dikkat çekildi. BM ve uluslararası kurumlara çağrı yapılan raporda, “SNHR, Güvenlik Konseyi'ni 2254 sayılı Kararın kabul edilmesinin ardından ek adımlar atmaya çağırıyor. Suriye davası Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne sevk edilmeli ve taraf olan herkes sorumlu tutulmalı. Rusya Suriye çatışmasına taraf olduğu için veto kullanmayı bırakmalı ve insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları işlendiğinde BM Güvenlik Konseyi devletlerinin veto yetkisi kaldırılmalıdır” denildi.

Suriye’deki taraflara çağrı

Raporun öneriler kısmında ise taraflara şu çağrılar yapıldı;

“- BM Güvenlik Konseyi, ilgili tüm Birleşmiş Milletler kurumlarının, savaşın durduğu bölgelerde ve ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin kamplarında gıda, tıbbi ve insani yardım sağlamak için daha fazla çaba sarf etmesini ve gönüllü katkı sözü vermiş olan devletlerin takibini talep etmelidir.

- BM’nin diğer dört daimi üyesi, kimyasal silah kullanan Suriye rejimine verdiği desteği sona erdirmesi için Rus hükümetine baskı yapmalıdır.

- Uluslararası topluluğun tüm Suriye kentlerinde kara mayınlarının ve misket bombalarının konumlarını ortaya çıkaran haritalar oluşturmak için projeler başlatması gerekiyor. Bu, onları temizleme ve insanları konumları hakkında eğitme sürecini kolaylaştıracaktır.

- Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, Suriye örgütlerini mayınların ve diğer patlamamış mühimmatın temizlenmesi için eğitim ve bu tür mühimmatın tehlikeleri konusunda yerel farkındalığı arttırmalıdır.

- Rusya’nın, başka yöne çekme ve çarpıtma girişimlerine rağmen, doğal seyrine devam edebilmesi için barış süreci canlandırılmalı ve geçici bir yönetim organı kurulmadan önce Anayasa Komitesi güçlendirilmelidir.

- Suriye rejimi, yerleşim alanları, hastaneler, okullar ve pazarların ayrım gözetmeksizin bombalanmasını ve hedef alınmasını ve yasaklı silahların ve varil bombalarının kullanımına son vermelidir. Gözaltı merkezlerinde binlerce Suriye vatandaşının ölümüne neden olan işkence eylemlerine son vermeli. Bugüne kadar güvenlik servisleri tarafından tutuklanan yaklaşık 84 bin Suriye vatandaşının kaderini ortaya çıkarmalı. Rejim, özellikle sivil alanlarda veya yerleşim yerlerinin yakınında kara mayınları yerleştirdiği yerlerin ayrıntılı haritalarını sağlamalı.

- Rusya, bu raporda yer alan olaylarla ilgili soruşturmalar başlatmalı, bu soruşturmaların bulgularını Suriye halkı için kamuoyuna açıklamalı ve olaya karışan kişileri sorumlu tutmalı. Hasar gören tüm merkezler ve tesisler Rusya tarafından yeniden inşa ve rehabilite edilmeli. Rus rejimi tarafından öldürülen tüm mağdurların ailelerine ve yaralılara tazminat ödenmeli.

- Suriye Demokratik Güçleri'ni destekleyen devletlerin, SDG kontrolu altındaki tüm bölge ve kasabalarda ihlallerini durdurmaları için baskı yapmalı. Uluslararası hukuk kurallarına uymayı taahhüt edene kadar SDG’ye her türlü destek durdurulmalıdır.

- SDG, kendileri tarafından işlenen ihlal olaylarını araştırmak, bulgularını açıklamak, özür dilemek, yapanları sorumlu tutmak, mağdurlara ve etkilenenlere tazminat ödemek için özel bir komite oluşturmalıdır.

- SNHR, silahlı muhalefet ve Suriye Ulusal Ordusu'nu, kontrolları altındaki tüm alanlarda sivillerin korunmasını sağlamaya ve sivil kayıplarla sonuçlanan olayları araştırmaya çağırıyor.

- İnsani yardım kuruluşları; ülke içinde yerinden olmuş kişiler için makul bir barınma yeri sağlamak için acil operasyonel planlar geliştirsin. Fırsat ortaya çıktığında yardım operasyonlarına paralel olarak kara mayını temizleme operasyonlarında çaba gösterin.”

XS
SM
MD
LG