Erişilebilirlik

Carlos Ghosn'a İkinci Darbe Renault'dan


(arşiv)

Japonya'da vergi kaçırdığı ve Nissan'ın parasıyla Brezilya ve Lübnan'da arsa aldığı iddiasıyla tutuklanarak cezaevine konulan Renault-Nissan-Mitsubishi'nin CEO’su Carlos Ghosn'a ikinci darbe de Fransa'dan geldi. Renault'da yüzde 15 hisseye sahip olan Fransız devleti, Renault'dan "geçici bir yönetim oluşturmasını" istedi. Carlos Ghosn'a, daha önce yerine yetiştirmesi istenen, Fransa'nın ünlü işadamı Vincent Bollore'nin yeğeni Thierry Bollore'nin vekalet etmesi bekleniyor.

France Info radyosuna konuşan Ekonomi Bakanı Bruno Le Maire, Nissan yönetiminin resmi açıklamasından bir gün sonra, Carlos Ghosn'un "artık Renault'yu yönetecek durumda olmadığını" söyledi. Le Maire, "Geçici bir yönetim kurulu oluşturulmalı. Carlos Ghosn'un şirketi yönetme durumu ortadan kalkmıştır" dedi. Fransız devletinin Renault hisselerinin yüzde 15'ine sahip olduğunu hatırlatan Bakan Le Maire, "Henüz ellerinde delil olmadığı için Carlos Ghosn'un şimdilik resmen gitmesini istemeyeceklerini de" belirtti. Bruno Le Maire, Japonya'dan belgeleri istediklerini belirterek, "Carlos Ghosn'un Fransa'daki vergi beyannamelerini incelettiklerini, ancak Fransa'da bir usulsüzlük tespit etmediklerini açıkladı.

Özel jetten hapishaneye

Renault-Nissan-Mitsubishi “imparatorluğunu” kurarak dünyanın bir numaralı otomotiv devi haline getirdiği için Japonya'da "İmparator" ya da "kurtarıcı" sıfatıyla anılan 64 yaşındaki Carlos Ghosn, Pazartesi günü Gulfstream G650 özel jeti ile Tokyo Haneda Havaalanı'na indi. Ghosn, jetten iner inmez havaalanında polisler tarafından tutuklanarak Tokyo Cumhuriyet Savcısı'nın bürosuna götürüldü.

Fransa, Brezilya ve Lübnan vatandaşı Carlos Ghosn'un tutuklandığı bilgisini doğrulayan Tokyo Savcılığı, "Ghosn'un, 2011-2015 yılları arasında beş kez ücretini düşük gösterdiğini, yıllık 10 milyar Yen yerine, 4,9 milyar Yen (37 Milyon Euro) bildirimde bulunduğunu" açıkladı. Savcılık, Ghosn'un tutuklanmasına karar vererek, Tokyo'da bir tutukevine sevketti.

Nissan Başkanı Hiroto Saikawa da, aylar süren iç soruşturmada "çok sayıda yolsuzluk olayının tespit edilmesinin ardından" savcılığa başvuruda bulunduklarını bildirdi.

"Versailles'daki düğünü Nissan'a ödetti"

Japon dergisi Gendai, skandala ilişkin olarak yayınladığı haberinde, Carlos Ghosn'un "cimriliğine" atıfta bulunarak, 2016'da Versailles Sarayı'nda yeniden evlenen ünlü CEO'nun eski eşi ile boşanma, yeni eşi ile de düğün masraflarını Nissan'a ödettiğini yazdı. New York'taki bürosunun da Nissan tarafından ödendiği belirtilen haberde Ghosn'un özel harcamalarını şirkete fatura ettiği belirtildi.

Carlos Ghosn'un tutuklama haberi Japonya, Fransa ve tüm otomotiv sektöründe bir şok dalgası oluşturdu. Pazartesi günü Tokyo borsasında Nissan yüzde 4,32, Mitsubihi Motors ise 7,12 oranında değer kaybetti. Ancak şok dalgasının asıl etki ettiği Renault ise günü yüzde 8,43 düşüşle kapatarak, 2014 sonbaharından bu yana borsada en düşük seviyesine geriledi.

Nissan neden Carlos Ghosn'u gözden çıkardı?

Renault kulislerinde, yolsuzluk iddiasının birden ortaya çıkması konusunda soru işaretleri büyüyor. Japon otomotiv devi Nissan'ın, 1999 yılında firmayı kurtaran ve hakkında manga kitapları bile yazılan bir kurtarıcı imajına sahip Carlos Ghosn'u "neden birden, hem de bu kadar sert ve kesin bir metotla gözden çıkardığı" konuşuluyor.

Kulislerde, Japonya'nın Nissan ve Mitsubishi'nin geri planda kaldığı, grup üzerinde Renault'nun daha çok söz sahibi olmasına son vermek istediği ve bunun için düğmeye basıldığı" dedikoduları dile getiriliyor. Nissan, Renault'nun yüzde 15 hissesine sahip ancak karar alma aşamasında oy hakkı bulunmuyor.

Üçlü ortaklık bozulur mu?

Selçuk Önder
Selçuk Önder

Uzmanlar Ghosn'un sert düşüşünün, Renualt-Nissan-Mistsubishi ortaklığının yapısını da değiştirmesi ihtimali bulunduğunu belirtiyor. VOA Türkçe'nin konuya ilişkin sorularını yanıtlayan Fransız sigorta devi AXA Assitance'ın eski Türkiye Genel Müdürü, AXA Fransa eski yöneticisi ve Fransa-Türkiye Ticaret Odası Başkanı Selçuk Önder, bunun yüksek bir ihtimal olduğunu söyledi: "Carlos Ghosn, Japonya'da bir efsanedir. Fransa'da da dev bir isim. Ama Renault'da devlet hissesi var. Sarkozy döneminde, Sarkozy kendi adamını getirmek istedi, sonuçta Ghosn, Fansız değil, Lübnan asıllı. O zaman Japonlar Ghosn'un arkasında durdu. Ama görünen o ki bu destek şimdi yok. Ortaklık etkilenir, çünkü belli bir seviyeye ulaştığınızda bu dev şirketlerde kendi yerine adam hazırlamak bir gelenektir. 'Talent manegement' deriz biz buna, yetenek yönetimi. Kendi yerine yenisini yetiştirir. 'Key personels' dediğimiz bir politika ile de yetenekli yöneticiler korunur, gitme durumlarına karşı önlemlerin alındığı politikalar vardır. Her yıl bu kişilerle ilgili politikalar yenilenir. Carlos Ghosn, Carlos Tavares'i hazırlıyordu, oPeugeot'ya geçti. Ardından da yeni bir isim hazırlamadı Ghosn. Dolayısıyla bu durumun hem firmaya, hem de çalışanlara yansıması olacaktır."

"Japonya'da radara yakalanan gider"

Önder, Ghosn'un isminin vergi kaçakçılığına girmesini ise, "Carlos Ghosn'un maaşı Toyota'nın patronundan çok daha yüksekti. Sanırım 7 katı. Japonlar bu durumdan bir süredir rahatsızdı. Güç bozar, mutlak güç mutlak bozar. Böyle başarılar, insanın başını döndürebiliyor. Kendi kişisel harcamalarını bile geniş tutması, Nissan'a ödetmesi, uzun süre yürütülebilecek bir durum. Bizler, Fransız firmalarında başarılı olan yabancı yöneticiler, Doğulu yöneticiler 'usual suspect'tiz, yani hep şüphe ile bakılır bize. Bu nedenle bizim gibi yabancı kökenli yöneticiler davranışlarına, harcamalarına diğerlerinin iki üç katı daha çok dikkat ederler. Anlaşılan o ki, Ghosn, kendinde buna dikkat etmeyecek gücü gördü. Güç kirlenmesi diyoruz buna. Japonların yönetme biçimi bunları anlayacak bir sistem değil. Ghosn'un başarısı ayrı bir durum, ama Japonlar bir adım atıyorsa mutlaka bir nedeni vardır. İş ahlakı farklıdır. Radara yakalandın mı gidersin. Ama elbette tepedeki rekabet hikayeleri, Ghosn'u istemeyen bir grup vs… gibi hikayeler de ortaya çıkabilir" sözleriyle değerlendirdi.

İşçiler tedirgin

Ali Kaya
Ali Kaya

Skandalın çalışanlar üzerindeki etkisini VOA Türkçe'ye değerlendiren Paris yakınlarındaki Renault Flins Fabrikası'nın CGT Sendikası işyeri temsilcisi Ali Kaya da, "İki gündür çok sayıda toplantı yaptık. Çalışanların büyük bir bölümü öfkeli ama Ghosn gittiği için mutlu. Ama bir bölümü de işten çıkarmalara yol açıp açmayacağı endişesini taşıyor. Dikkatle izliyoruz" dedi.

XS
SM
MD
LG