Erişilebilirlik

ABD’den Çin’e Hong Kong Uyarısı


Çin’in bundan tam 23 yıl önce yönetimini devraldığı eski İngiltere sömürgesi Hong Kong’da uygulamak üzere kabul ettiği tartışmalı ulusal güvenlik yasası resmen yürürlükte. ABD başta olmak üzere uluslararası toplum tepkili. ABD Kongresi’nden Çin’e yaptırım uygulanması çağrısı geldi.

Hong Kong’un yönetiminin Pekin’e devredilmesinin yıldönümünden yalnızca bir saat önce yürürlüğe giren yeni ulusal güvenlik yasası uyarınca, Çin ana karasına ait güvenlik daireleri ve istihbarat ofisleri ilk kez resmi olarak Hong Kong’a da kurulacak.

Ayrılıkçılık, bölücülük ya da dış güçlerle işbirliği gibi suçlardan ömür boyu hapse varan ağır cezalar söz konusu olabilecek. Ulaşım araçlarına hasar verilmesi terörizm kategorisinde değerlendirilecek. Yasayı ihlal edenler yerel seçimlerde oy kullanma hakkını kaybedecek.

Yasa uyarınca Hong Kong’da kurulacak olan yeni ulusal güvenlik birimi yerel yönetimin yetki alanında olmayacak. Yetkililer yasa uyarınca ‘’ulusal güvenliği tehlikeye attığından şüphelenilen kişileri’’ izleyip dinleyebilecek.

Yabancı ülkelerin Hong Kong ya da Çin’e yaptırım uygulamaları ya da düşmanca tavır almaları çağrısında bulunanlar ‘’yabancı güçlerle işbirliği’’ ile suçlanabilecek.

Ayrıntılar yönetimin Çin’e devredilmesinin yıldönümünde açıklandı

Uzun süredir beklenen yasanın ayrıntılarının açıklanması, Hong Kong’un yönetiminin 1997 yılında İngiltere’den Çin’e devredilmesinin yıldönümüne rastladı.

Önceki yıllarda yönetimin devredilmesinin yıldönümünde göstericiler artan konut fiyatlarından Çin’in özel statüye sahip olan kente müdahalesine kadar pek çok adımı protesto etmişti. Ancak yetkililer Corona virüsü salgınını gerekçe göstererek bu yılki yürüyüşün yasaklandığını belirtti. Bazı aktivistler bu yıl da gösteri düzenlemekte kararlı.

ABD: ‘’Pekin kararından derhal dönmeli’’

Yasaya ABD, İngiltere ve diğer batılı ülkelerden sert tepki geldi. Çin’in tartışma yaratan ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe koymasını eleştirenler, Pekin’in bu yasayla birkaç yıldır protestoların düzenlendiği Hong Kong’da muhalif sesleri susturmayı ve seçimlerde demokrasi hareketine destek olarak görülen adayları saf dışı bırakmayı amaçladığını savunuyor.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü John Ullyot yaptığı yazılı açıklamada, ‘’Pekin Hong Kong’a ‘Tek Ülke, Tek Sistem’ muamelesi yaptığına göre, ABD de öyle yapmalı’’ diyerek Amerika’nın ticari ve mali alanda sahip olduğu özel statü sebebiyle tanınan imtiyazlara atıfta bulundu. Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü, ‘’Pekin’i derhal bu karardan dönmeye çağırıyoruz’’ dedi.

Pelosi’den yaptırım çağrısı

Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi de yürürlüğe giren ‘’gaddar yasanın barışçı bir şekilde özgürlük talebini dile getirenlere gözdağı vererek baskı altına alacağını söyledi; Çin’e yaptırım uygulanması çağrısında bulundu.

Trump yönetimi hafta başında Hong Kong’un Amerikan ticaret yasaları nezdinde sahip olduğu özel statünün kaldırılması sürecini başlatarak Hong Kong’a savunma ihracatını durdurmuş, bölgenin yüksek teknoloji ürünlerine erişimine de kısıtlama getirmişti.

ABD Ticaret Bakanlığı da Hong Kong’a sağlanan ‘’imtiyazlı muamele’’nin askıya alındığını ve bu karara ihracat ruhsatı istisnalarının da dahil olduğunu açıklamıştı.

İngiltere ve 20’den fazla Batılı ülke de Pekin’e yasayı yeniden değerlendirmesi çağrısında bulundu; Çin’in Hong Kong’da toplanma ve gösteri özgürlüğü ile basın özgürlüğünü koruması gerektiğini vurguladı.

İngiltere Dışişleri Bakanı Dominic Raab, bu yasayı yürürlüğe koyarak Çin’in, Hong Kong halkına verdiği sözleri tutmamayı tercih ettiğini söyledi.

AB: ‘’Ciddi sonuçları olur’’

Pekin ve Hong Kong’daki yetkililer yasanın ne hak ve özgürlükler ne de yatırımcıları etkileyeceğini söylüyor. Ancak demokrasi yanlısı aktivistlerin, diplomatların ve bazı iş dünyası temsilcilerinin Hong Kong’un yarı özerk statüsünü tehlikeye atacağını söylediği yasanın ciddi sonuçları olacağı konusunda, Avrupa Birliği’nden de uyarı geldi.

Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Charles Michel, düzenlediği basın toplantısında Çin’in kararını kınadı ve yasanın Hong Kong’un özerkliğine zarar vereceğini, yargının bağımsızlığı ve hukukun üstünlüğünü olumsuz etkileyeceğini savundu.

Avrupa Parlamentosu geçen hafta Çin’in ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe koyması halinde, meselenin merkezi Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan Birleşmiş Milletler’in (BM) yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı’na taşınması çağrısında bulunmuştu.

Hong Kong lideri: ‘’Çin’in güvenliği sağlama hakkına saygı gösterin’’

Pekin’in desteklediği Hong Kong lideri Carrie Lam ise merkezi Cenevre’de bulunan BM İnsan Hakları Konseyi’ne hitap ettiği görüntülü mesajda, yasanın arkasında durarak uluslararası toplumdan Çin’in güvenliği sağlama hakkına saygı gösterilmesini talep etti.

Carrie Lam, 7.5 milyon nüfuslu Hong Kong’un ‘’dış güçler tarafından körüklenen şiddetin travmasını yaşadığını, hiçbir merkezi hükümetin egemenliğine ve ulusal güvenliğine yönelik bu tür tehditlere göz yumamayacağını’’ savundu.

XS
SM
MD
LG