Erişilebilirlik

ABD’de Siyasi Takvim Trump’ı Azilden Kurtarabilir


Başkan Donald Trump’a yönelik soruşturmaların, ABD Kongresi’nin anayasada çerçevesi çizilen azledilme süreci aracılığıyla kendisini görevden alma girişimini başlatıp başlatmayacağı Washington’da merak konusu

Bu sorunun cevabı önemli ölçüde ABD’de siyasetin işlediği takvime bağlı. 2020 başkanlık seçimi ve Kongre seçimleri için kampanya süreçlerinin şimdiden başlamasıyla birlikte, Demokrat ve Cumhuriyetçi Kongre üyelerine göre uzun zaman alabilecek azledilme sürecinin başlatılmasının mantıklı olup olmadığını siyasi takvim belirleyebilir.

Bazı Kongre üyeleri arasında, dört yıllık görev süresinin sonuna yaklaşmışken bir başkanın görevde kalıp kalmayacağına Kongre’nin değil, bir sonraki seçimde seçmenin karar vermesi gerektiği görüşü hakim.

Cumhuriyetçi Başkan Trump’a yönelik azledilme sürecini başlatabilecek olan Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk Demokratlarda. ABD anayasasına göre Temsilciler Meclisi işlenen suç ya da yanlış davranış sebebiyle başkanı azlederse, Trump’ın görevden alınıp alınmaması konusunda nihai oylamayı yapacak olan Senato da Cumhuriyetçilerin kontrolunda.

Temsilciler Meclisi'nin Demokrat Partili başkanı Nancy Pelosi, Trump'ın görevden azledilmesine yönelik bir sürecin başlatılması fikrine karşı çıktı, azledilmesinin ülkeyi olumsuz etkileyeceğini savundu.
Temsilciler Meclisi'nin Demokrat Partili başkanı Nancy Pelosi, Trump'ın görevden azledilmesine yönelik bir sürecin başlatılması fikrine karşı çıktı, azledilmesinin ülkeyi olumsuz etkileyeceğini savundu.

Seçim sürecine girilmişken azil süreci başlar mı?

1998 yılında Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Temsilciler Meclisi Demokrat Başkan Bill Clinton’ın ikinci döneminin ortalarında azledilmesi yönünde oy kullanmış, Senato ise 1999 yılında Clinton’ın görevden alınmaması yönünde oy kullanmıştı. Anayasa uyarınca başkanların üçüncü dönem için seçimde aday olması da yasak olduğundan Clinton bir dönem daha başkanlığa aday olmamıştı.

Kongre’nin Trump için bu yıl sonlarında ya da 2020’ye doğru azledilme sürecinin başlatılmasının icap etmesi durumunda, bunun yapılıp yapılmaması gerektiği sorusuna Senato Adalet Komisyonu’nun kıdemli Demokrat üyesi Dianne Feinstein Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, “Başkanlık yarışı önümüzdeki yıl olacak. O nedenle (azledilme sürecinin) seçim yılında başlatılmasının mantıklı olmayacağını sanıyorum” diye konuştu.

Senatör Feinstein “Ancak bir yıl önce başlatılması adil bir oyun olur” diye de ekledi. Senatör Feinstein eski başkan Bill Clinton’ın yalan ifade verdiği ve adaleti engellediği gerekçesiyle azledilmesi konusunda Senato’daki diğer Demokratlar gibi lehte oy kullanmıştı.

Temsilciler Meclisi başkanı Nancy Pelosi, Trump’ın başkan olmaya uygun olmadığını söylemiş ancak azledilmesi taraftarı olmadığını da dile getirmişti. Pazartesi günü Washington Post gazetesine konuşan Pelosi “Azledilme süreci ülke için çok kutuplaştırıcı bir adım. Çok sağlam, baskın ve her iki partinin de destek verdiği bir durum olmadığı sürece o yolu izlememiz gerektiğini düşünmüyorum. Ayrıca buna değmez” diye konuşmuştu.

Bill Clinton’a yönelik suçlamaları Senato’ya getiren Temsilciler Meclisi’ndeki 13 Demokrattan biri olan Temsilciler Meclisi Adalet Komisyonu üyelerinden Steve Chabot verdiği bir röportajda “Seçim tarihi yaklaştıkça azledilme olasılığı konusunda çıta yükseliyor. Seçim yaklaştıkça belki de buna seçmenin karar vermesi gerektiği konusunda bir değerlendirme var” ifadelerini kullandı.

Özel yetkili savcı Robert Mueller, Trump’ın 2016 seçim kampanyası ekibinin Rusya ile gizli işbirliği yapıp yapmadığını ve Trump’ın hukuk dışı bir biçimde soruşturmayı engellemeye çalışıp çalışmadığına ilişkin yürüttüğü soruşturmanın raporunu Adalet Bakanı William Barr’a göndermeye hazırlanıyor. Kongre bünyesinde çok sayıda komisyon da konuyla ilgili kendi soruşturmasını yürütüyor. Trump adaleti engellediği ve Moskova ile gizli anlaşma yaptığı iddialarını yalanlıyor.

“Zamanlama Önemli”

Bill Clinton’a yönelik azledilme süreci Temsilciler Meclisi’ni harekete geçiren bağımsız savcı raporunun açıklanmasından beş ay sonra başlamıştı.

3 Kasım 2020 seçimlerine henüz 20 ay olsa da çok sayıda Demokrat yeniden seçilmek isteyen Trump’a meydan okuma hakkını kazanmak amacıyla aday adayı olarak seçim kampanyalarını başlattı. Demokrat Parti ve Cumhuriyetçi Parti’nin başkan adaylarının belirleneceği yarış Iowa ön seçimleriyle 3 Şubat’ta başlıyor.

Bill Clinton’ın azledilme sürecinde Temsilciler Meclisi Adalet Komisyonu’nda ifade veren George Washington Üniversitesi’nden hukuk uzmanı Jonathan Turley mevcut Kongre için “Kongre üyeleri gerek görürse azledilme sürecini başlatmak ve Senato’da yargılama yapmak için yılın en etkili zamanlarından biri” ifadelerini kullandı.

Ancak Turley New Orleans’daki Amerikan Baro Derneği konferansında “Başkan kampanya sürecindeyken seçimden aylar önce kimse azledilme sürecini hoş görmeyecektir” uyarısında da bulundu.

Olası bir azil sürecinde çerçevenin belirlenmesi konusunda önemli rol üstlenecek olan Temsilciler Meclisi Adalet Komisyonu’nun Başkanı Jerrold Nadler, Trump’ın adaleti engellediği kanısında olduğunu ancak azledilme konusunda bir karara varmak için henüz çok erken olduğunu belirtti.

3 Mart’ta ABC televizyonuna konuşan Nadler “Henüz deliller ortaya konulmuş değil. Birisini azletmeden önce Amerikan kamuoyunu bunun yapılması gerektiği konusunda ikna etmeniz gerekir” diye konuşmuştu.

Bugüne kadar sadece iki başkan Bill Clinton ve Andrew Johnson için Temsilciler Meclisi’nde azledilme süreçleri başlatılmıştı. İki başkan da görevden alınmadı. Amerika İç Savaşı’nın ardından Johnson 1868’de savaş bakanını görevden alması sonrasında azledilme süreci başlatılmış ancak Johnson Senato tarafından aklanmıştı.

Başkan Richard Nixon da 1974 yılında Watergate skandalı yüzünden Temsilciler Meclisi oylama yapamadan istifa etmişti. Azledilme sürecinin başlatılıp başlatılmamasından bağımsız olarak Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçi Kongre üyeleri Kongre’de Trump’ın denetlenmesinin önemini vurguladı.

Adalet Komisyonu’nun Demokrat Kongre üyesi Jamie Raskin “Şu anda kritik olan Kongre’nin denetim işlevi” dedi. Raskin “Tespit edilen suçların özelliğinin yanı sıra zamanlama da önemli bir faktör” olacak. Zamanlama seçimler yaklaştıkça azil sürecinde daha da önem kazanacak” diye konuştu.

Chabot Adalet Komisyonu’ndaki diğer Kongre üyelerine de “İhtiyatlı bir şekilde ilerleyin” tavsiyesinde bulundu. Chabot, “Bana kalırsa Trump’ın seçimi çalmak için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le gizli bir anlaşma yaptığına ilişkin kanıt varsa yani bu gerçekten olduysa, (Trump’ın) azledilmesi gerekir” dedi ancak Chabot bu yönde delil olacağına konusunda da şüphelerini dile getirdi.

Demokrat Kongre üyesi Joe Courtney de verdiği bir röportajda Trump’ın aday olacağı bir seçim yaklaşırken azil sürecinin başlamasının ortalama bir Amerikalının hazmetmesi zor bir durum yaratacağını belirtti. Courtney, “Bununla birlikte ülke büyük bir riskle karşı karşıya ise yapmanız gerekeni yapmak zorunda olduğunuz bazı durumlar olabilir. Şu anda öyle bir durumda değiliz” diye konuştu.

XS
SM
MD
LG