Erişilebilirlik

ABD Lahey Mahkemesi Yargıcının Vizesini İptal Etti


Fatou Bensouda (arşiv)

Trump yönetimi, ABD’nin Afganistan’daki olası savaş suçlarını soruşturan Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Fatou Bensouda'nın vizesini iptal etti.

Hollanda’nın Lahey kentindeki başsavcılık ofisinden yapılan açıklamada, ABD yetkililerinin vize iptali hamlesi doğrulandı. Haber ajansı Reuters’a gönderilen açıklamada Başsavcı Fatou Bensouda’nın görevlerini korkusuzca ve kimseyi kayırmaksızın sürdüreceği vurgulandı.

Gambiya vatandaşı olan Bensouda, Kasım 2017'den bu yana Afganistan’daki çatışmaların tüm tarafları hakkında savaş suçları iddialarını soruşturuyor. Soruşturma, ABD askeri personelinin, gözaltına alınanlara muamelesi ve olası ilişkilerini de kapsıyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) yargıçları hala araştırma soruşturma kapsamında sunulan belgeleri inceliyor ancak Afganistan ile ilgili resmi bir kovuşturma konusunda bir karar alınmış değil.

Rusya ve Çin gibi ABD de, Ceza Mahkemesi’nin üyesi değil ve Lahey’i tanımıyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni kuran anlaşma olan “Roma Tüzüğü” eski Başkan Bill Clinton döneminde 2000 yılında Amerika tarafından imzalanmış, ancak Senato'nun onayına sunulmamıştı. Sonraki Başkan George W. Bush ise Amerikalıların siyasi sebeplerle adil olmayan şekilde yargılanacaklarına ilişkin endişelerini dile getirerek imzayı geri çekmişti. Obama dönemindeyse Uluslararası Ceza Mahkemesi’yle gözlemci olarak işbirliği için bazı adımlar atılmıştı.

BM Ziyaretleri Etkilenmeyecek

UCM bir Birleşmiş Milletler mahkemesi de değil ancak Bensouda, BM Güvenlik Konseyi'ne brifing vermek için New York'u düzenli olarak ziyaret ediyor.

Lahey’den yapılan açıklamadaysa vize iptalinin bu ziyaretleri etkilemesinin beklenmediği belirtildi. BM insan hakları uzmanları ise ABD’nin tepkisinin, UCM’nin işine uygunsuz bir müdahale olarak değerlendirdi. ABD’nin bu hamlesi, Avrupa Birliği’nden de tepki gördü.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo geçen ay ABD güçleri ve müttefikleriyle ilgili bu iddiaları araştıran UCM üyelerinin vizelerinin iptal edileceğini ve yeni vize verilmeyeceğini açıklamıştı. Bir bakanlık sözcüsü ise BM’ye seyahat edecek uluslararası örgüt üyelerinin diplomatik vize için başvurabileceklerini açıkladı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne üye 122 ülke bulunuyor. Mahkeme, üye ülkelerin savaş suçları, soykırım ve diğer katliamları soruşturma kapasitesi ya da isteği olmayan durumlarda harekete geçiyor.

Beyaz Saray’ın eski Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, 2018’in Eylül ayında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Afganistan’da Amerikan askerlerinin işlediği iddia edilen savaş suçları konusunda soruşturma açması halinde, mahkeme yargıçlarına Amerika’ya giriş yasağı getirme ve mahkemenin fonlarına da yaptırım uygulama tehdidinde bulunarak, “Böyle bir durumda seyirci kalmayız” ifadesini kullanmıştı.

John Bolton, merkezi Lahey'de bulunan mahkemeyi “gayrimeşru” olarak niteleyerek, “Uluslararası Ceza Mahkemesi bizim için ölmüştür” demişti.

XS
SM
MD
LG