Erişilebilirlik

Amerika'nın Sesi Caz Efsanesi Conover Hala Unutulmadı

  • Alisa Krutofsky
  • Svetlana Prudovsky

Amerika'nın Sesi Caz Efsanesi Conover Hala Unutulmadı

Amerika'nın Sesi Caz Efsanesi Conover Hala Unutulmadı

Yıllarca eski Sovyet Cumhuriyetleri'ne caz müziğini tanıtan ve sevdiren "Caz Saati" adlı programın sunucusu Conover'i anıyoruz

Willis Conover, Amerika’nın Sesi’nde uzun yıllar yaptığı ‘Caz Saati’ programıyla eski Sovyetler Birliği’ndeki milyonlarca müzikseveri Amerikan caz müziğiyle tanıştırdı. Yaşasaydı bu yıl Ekim ayında 90‘ıncı doğum gününü kutlayacak olan Conover’ın izlerine günümüzde hala rastlamak mümkün.

Derin bariton sesiyle tanınan Willis Conover dünyanın dört bir yanındaki radyo dinleyicilerine Amerikan caz müziğini tanıttı. Amerika’nın Sesi’nde her gün yaptığı bir saatlik caz programının özellikle Demir Perde ülkelerindeki cazseverler için hala özel bir yeri var. Conover’in ‘Caz Saati’ programı bazıları için Batı müziği dinleyebildikleri tek programdı.

Rus caz müziği grubu Arsenal’in kurucusu Alexei Kozlov üniversitede mimarlık fakültesinde öğrenciyken Conover’la caz müziğini keşfettiğini ve daha sonra saksafon çalmayı öğrendiğini söylüyor:

"Sovyet ülkelerinde Amerika’nın Sesi radyosunu dinlemek yasak olsa da ailelerimizi ve kendimizi tehlikeye atmak pahasına bu programları dinlerdik. Jazla ilgili herşeyi Conover’dan öğrendik. Rusya’da Amerikan karşıtlığı propagandasının yapıldığı bir dönemde programı dinleyen herkes için Conover, Amerika’yı ilginç hale getirirdi.”

Conover’in ‘Caz Saati’ programı Duke Ellington, Charlie Parker ve Count Basie gibi Batı’nın çok tanınmış sanatçılarını Doğu Avrupalı dinleyicilerle buluşturuyordu. Conover’ın programı kariyerine yeni başlayan, pasif dinleyicilikten aktif müzisyenliğe adım atan gençler için de caz eğitimi niteliğindeydi.

Letonyalı Victor Fonarev Amerika’da profesyonel bas sanatçısı. Fonarev Riga’da havacılık okulundayken Conover’ın programlarını dinlemeye başlamış. Fonarev şunları söylüyor:

"Her akşam okula kaçar, radyo olan tek sınıfa gizlice girerdim. Evde herkes uykuda olur, gittiğimi farketmezlerdi. Yasak programları dinlediğim anlaşılsaydı cezalandırılırdım.”

1955 yılından 1996’da ölümüne kadar Washington’daki küçük stüdyosunda sigara dumanları arasında çalışan Conover tüm dünyaya caz sevgisi yayıyordu. Victor Fonarev, onunla ilk karşılaşmasını hala heyecanla hatırlıyor:

"Bir gün efsanevi Willis Conover’ın stüdyosunda onunla tanışacağımı aklımın ucundan bile geçirmezdim. Conover’ın o kadife sesiyle caz hakkında konuştuğu stüdyosunda olmak en büyük hayalimdi.”

Amerika’nın Sesi müzik prodüktörü Efim Drucker 8 yıl boyunca Conover’la bu stüdyoda çalışmış. Rusya’da yaşarken ‘Caz Saati’ programının müdavimlerinden biri olan Drucker, Amerika’ya göç ettikten sonra çok sevdiği radyocuyla çalışmak için girişimde bulunmuş. Drucker Conover’ın hayatını programına adadığını, Amerika’nın Sesi dinleyicilerinin en kaliteli müziği dinlemeleri için çok çalıştığını söylüyor:

"Conover ayrıntılara çok önem verirdi. O dönemde CD’ler yoktu. Plak çalardık. Seste en ufak bir cızırtı olsa plaktaki çizikleri temizlememi isterdi. Bazen bütün gün çizikleri temizlerdik. Ama buna değerdi çünkü çıkan ses mükemmel olurdu. Conover’ın programı da Rusya’da kusursuz ve büyüleyici olmasıyla anılırdı.”

Conover’ın ayrıntılara verdiği önem ve cazı büyük kitlelere anlatmadaki başarısını yakalamak zor. Meslek yaşamının sonlarına doğru verdiği bir röportajda Conover, amacına ulaştığını söylüyor:

"Yaptığım işin iyi olduğunu hissetmeliyim. Yoksa yaptıklarımdan pişmanlık duyarım. Sadece para, güç ya da şöhret için yapmak için çalışmak istemem. Parası, gücü, şöhreti çok olan kişileri hiçbir zaman kıskanmadım. Hayatımın değerli olduğunu gösteren işi yapmak isterim. Son günümde de kendimi böyle hissedeceğimden eminim.”

Willis Conover, Amerika’nın Sesi mikrofonlarından cazı dünyaya tanıtan kişi olarak anılmaya devam edecek.

XS
SM
MD
LG