Erişilebilirlik

Türkiye ve İran Arasında Altın Ticareti Devam Ediyor


Amerikan hükümetinin baskısına rağmen Türk bankaları, İran’a doğal gaz karşılığında altın vermeye devam ediyor. Bu ticaret İran’ın yaptırımları delmesi için bir paravan

Amerikan hükümetinin baskısına rağmen Türk bankaları, İran’a doğal gaz karşılığında altın vermeye devam ediyor. Bu ticaret İran’ın yaptırımları delmesi için bir paravan.

Türkiye bu ay Gana’dan Dubai’ye uçan özel bir Türk şirketine ait kargo uçağının kalkmasına izin vermesi. Gelen ihbara göre uçak 1 buçuk ton altın taşıyordu.

İran nükleer programına karşı gittikçe sıkılaşan uluslararası mali yaptırımlara karşı son birkaç aydır altın depoluyor. Bazı devletler bu paranın nükleer silah yapımına aktarıldığından endişe duyuyor.

İstanbul merkezli Global Source Partners’dan Atilla Yeşilada, İran’ın altın talebinin büyük kısmını Türkiye’den sağladığını söylüyor. Yeşilada,
“İran’a altın satışları, İsviçre’den Abu Dabi’ye kadar farklı kaynaklara dayanıyor ve geçen yılki toplam 11 milyar dolar civarında. Bunun büyük bir kısmı Türk halkının elindeki altın stoklarından karşılanıyor. Bu altın, İran’ın yurtdışı gereksinimlerini karşılamada ana mali kaynağı durumuna geldi” diye konuşuyor.

Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, Tahran hükümetinin doğal gaz karşılığı Ankara’dan aldığı Türk lirasını Türkiye’de altına çevirdiğini doğrulamıştı.

İran doğalgazının yüzde 90’ını Türkiye’ye satıyor. İran, Rusya’dan sonra Türkiye’nin en büyük doğal gaz ihracatçısı.

Başkan Obama bu ay bu altın ticaretini önlemek için İran’a değerli metal satışını yasaklayan bir karara imza attı. Ancak, Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Selçuk Ünal Türkiye’nin bu karara tabi olmadığını söylüyor. Ünal, Türkiye’nin yalnızca BM Güvenlik Konseyi kararlarına ve 7. Madde’nin getirdiği yaptırımlara bağlı olduğunu belirtiyor.

Ancak Yeşilada Ankara’nın zaman içinde taleplere karşılık vereceğini tahmin ediyor. Yeşilada, “Amerika öncelikle tek taraflı olarak Ankara’yı bu konuda ikna etmeye çalışacak. Bu işe yaramazsa, bu işe aracılık yapan ya da aracılık yapılmasına yardımcı olanlar üzerinde çok ağır baskı kurulacak,” diyor.

Bugüne dek Ankara büyük ölçüde ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlara uydu. Ancak Türkiye’nin, bir şekilde aldığı doğal gazın parasını ödemesi gerekiyor.

Uzmanlar Türkiye’nin İran’a enerji bağımlılığından uzaklaşmasının zaman alacağını ve maliyetli olacağını söylüyor.

Ancak Fransa’nın Bourgogne İşletme Okulu’ndan İran uzmanı Cemşit Esadi kısa vadede İran’a yapılacak ödemelerde altına alternatifler bulunabileceğini söylüyor. Uzman, “Bu çözümlerden biri İran’ın Hindistan’la yaptığı anlaşmaya benziyor. Biz size petrol satıyoruz ancak siz ödeme yapamıyorsunuz. O halde değiş tokuş yapalım. Bizim ne ürüne ihtiyacımız varsa siz bize verin,” diye konuşuyor.
Türkiye’den üst düzey bir yetkili, hükümetin İran’la ticarete devam edebilmek için takas seçeneklerini incelediğini söylüyor.

Uzmanlar takas sisteminin, Türkiye için ayrıca avantajlar sağlayabileceğini söylüyor. Ancak değiş tokuş ürünler ülke içinde üretilecek. Oysa altının ithal edilmesi gerekiyor.

Attila Yeşilada, değiş tokuşun aynı zamanda güvenlik kaygılarını da yatıştırabileceğini söylüyor. Hem Türkiye, hem de Amerika’nın İran’ın satın aldığı altını nasıl değerlendirdiğini bilmediğine dikkati çeken Yeşilada, bu paranın Suriye’deki Esad rejimine gönderilebileceği, Lübnan’da Hizbullah’a destek sağlayabileceği gibi kötü senaryolardan söz ediyor.

Türkiye’de iş yapan 2 binden fazla İranlı şirket, büyük ölçekli değiş tokuşların yapılmasına önayak olabilir.

Ancak İran üzerinde ağırlaşan yaptırımlar Türkiye’yie İran’a enerji bağımlılığını azaltmaya zorlayabilir. Uzmanlar Suriye örneğinde olduğu gibi, bu sürecin Ankara ve Tahran arasında gerginliği tırmandırabileceğine işaret ediyor.
XS
SM
MD
LG