Erişilebilirlik

Trump'tan İran'la Nükleer Anlaşmanın 'Yeniden Değerlendirilmesi' Talimatı


Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’ın Temsilciler Meclisi başkanı Paul Ryan’a yazdığı bir mektupla bu değerlendirme talebi ortaya çıkmış oldu

Başkan Donald Trump Ulusal Güvenlik Konseyi’ni İran’ın nükleer anlaşmasını yeniden değerlendirmesi için görevlendirdi. Konsey anlaşma ile kaldırılan ambargoların Amerika’nın ulusal güvenliği açısından hayati önem taşıyıp taşımadığına dair değerlendirme yapacak.

Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’ın Temsilciler Meclisi başkanı Paul Ryan’a yazdığı bir mektupla bu değerlendirme talebi ortaya çıkmış oldu.

Tillerson, İran’ın 2015 yılında Amerika, İngiltere, Fransa, Çin, Rusya ve Almanya’nın katılımı ile yürütülen görüşmeler neticesinde uzlaşmaya varılan kapsamlı eylem planına uygun davrandığını söyledi.

Tillerson mektubunda “Bununla birlikte İran, farklı yöntem ve metotlarla teröre destek veren lider ülke konumunu sürdürüyor” dedi.

Amerika Dışişleri Bakanı ayrıca konu ile ilgili yaptığı bir başka açıklamada da nükleer anlaşmanın İran ile ilgili diğer tehditlerin tamamını göz ardı eder nitelikte olduğunu söyledi. Tillerson ayrıca anlaşmanın başarısız olduğunu ve bu anlaşma sayesinde sadece İran'ın nükleer silah elde etmesinin geciktirildiğini belirtti. Dışişleri bakanı bu anlaşma, İran'ı gelecekte yeni bir Kuzey Kore vakasına dönüştürecektir diye konuştu.

2015 yılında varılan anlaşma, İran’ın nükleer programı ve nükleer silah geliştirdiği iddialarına odaklanıyor. İran yönetimi ise defalarca bu iddiaları reddetti.

Birleşmiş Milletler ve aralarında Amerika’nın da olduğu ülkeler, İran’ı nükleer silah elde etme niyetinden vazgeçirebilmek amacıyla ekonomik ambargolar uyguladı. Yaptırımlar özellikle İran’ın uluslararası piyasalara petrol satışını sınırlandırarak İran ekonomisini ciddi anlamda zarara uğrattı. Yine bu ambargolar, neredeyse iki yıl süren, son derece çetin geçen ve sonunda uzlaşı ile sonuçlanan pazarlıkların da yolunu açmış oldu.

İran nükleer faaliyetlerini hedef alan yaptırımlardan kurtulmak karşılığında, hiçbir şekilde nükleer silah geliştirmeyeceği ve buna sahip olmayı denemeyeceğinin garantisini veren bir dizi adım attı.

İran’ın sadece düşük seviyede uranyum zenginleştirmesine izin verildi. Bununla birlikte İran’ın kullandığı tüm nükleer yakıtları farklı bir ülkeye göndermesi, elindeki zenginleştirilmiş uranyumu reaktör yakıtına dönüştürmesi ve iki nükleer tesisini barışçıl faaliyet gösterecek nitelikte araştırma merkezine dönüştürmesi konusunda uzlaşıldı.

Uluslararası Atom Enerjisi Dairesi varılan anlaşmanın uygulanmasının denetiminden sorumlu durumda. Ayrıca olası sorunları çözmek amacıyla da İran ve 6 ülke arasında bir komisyon kuruldu.

Uluslararası komisyon eğer taraflardan birinin şartları ihlal ettiğini tespit ederse, uzlaşmazlık çözüm sürecini de başlatabilir. Son aşama ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin ambargoların kaldırılıp kaldırılmayacağına dair yapacağı oylama olacak.

Amerika’nın ambargoları yeniden uygulamaya sokma girişimi İran’ın anlaşmadan çekilmesine neden olabilir.

Anlaşmaya göre de “Eğer yaptırımlar tekrar yürürlüğe girerse, İran bunu anlaşma kapsamında verdiği taahhütlerden tamamen ya da kısmen vazgeçmeye gerekçe olarak kullanabilir”.

XS
SM
MD
LG