Erişilebilirlik

Suriye Kimyasal Silah Kullanır mı?

  • Andre de Nesnera

İstihbarat uzmanları, Suriye’nin dünyanın en büyük kimyasal silah depose olduğunu düşünüyor. Bu uzmanlar için en büyük kaygı konusu, Suriye Hükümeti’nin bu silahları direnişçilere karşı kullanması. Bir diğer kaygıysa kimyasal silahların direnişçilerin eline geçmesi ve direnişçilerin bu silahları Suriye ordusuna karşı kullanması.

Batılı uzmanlar Suriye’nin kimyasal silahları arasında hardal gazı ve en zehirli sinir gazı olan VX bulunduğunu tahmin ediyor.

Kimyasal silah uzmanı olan Washington’daki James Martin Silahları Sınırlandırma Çalışmaları Merkezi Başkanı Leonard Spector, Suriye’nin bu gibi silahları daha önce kullanmadığını söylüyor: ”Ancak Suriye’nin bu silahlara sahip olduğunu biliyoruz. Suriye’nin kimyasal silah programı 1980‘lerden beri devam ediyor. Hatta belki daha öncesi bile olabilir” diyen Leonard Spector, Suriye’nin kimyasal silahlarının Birinci Dünya Savaşı sırasında kullanılan klasik kimyasal silahlardan geliştirildiğini, bazı kimyasal silahlarınınsa daha modern olduğunu belirtiyor. Uzman ayrıca Suriye’nin başlangıçta eski Sovyetler Birliği’nden, daha sonraysa büyük olasılıkla Kuzey Kore ve İran’dan yardım aldığını tahmin ediyor.

“Suriye’nin çok miktarda kimyasal silahı var”

George Mason Üniversitesi uzmanı Gregory Koblenz, Suriye’nin kimyasal geliştirmesini tek bir nedene bağlıyor.

Uzman şöyle konuşuyor: ”Suriye, kimyasal silah programını, konvansiyonel silahlarının İsrail’e kıyasla daha az olduğu değerlendirilmesine ve İsrail’in nükleer programına karşılık vermek amacıyla başlatmıştı. Suriye’nin kimyasal silahları savaş alanında, yabancı düşmanlara karşı stratejik kullanım için geliştirilmişti, içinde bugün bulunduğu durum için değil.”

Batılı uzmanlar Suriye’nin kimyasal silahlarının dört ila sekiz tesiste üretildiğini, ülke çapında birçok bölgede depolanarak saklandığını düşünüyor. Silahlar, şimdilik hükümetin kontrolu altında.

Ancak Suriye Devlet Başkanı Beşar Esat’ın direnişçilere karşı kimyasal silah kullanıp kullanmayacağı sorusu daha kafaları kurcalıyor.

Esat Direnişçilere Karşı Kimyasal Silah Kullanır mı?

Özel bir araştırma şirketi olan Silah Kontrolu Birliği uzmanı Greg Thielmann, Beşar Esat’ın direnişçilere karşı kimyasal silah kullanıp kullanmayacağını tahmin etmenin zor olduğunu söylüyor.

Thielmann, ”Kimyasal silah kullanmak pis bir iştir. Son derece öldürücü olan bu ilaçlar sadece siviller için tehlike oluşturmakla kalmaz, aynı zamanda bu silahları kullanan askerleri de öldürebilir. Kimyasal silahlar bu nedenle kullanışsızdır. Savaş zamanı asıl silah olarak kullanılmak yerine daha çok caydırıcı rol oynarlar,” diyor.

Ancak Suriye’deki muhalifler hükümeti direnişçilere karşı öldürücü gaz kullanmakla suçluyor. Suriye Hükümeti’yse suçlamaları reddediyor.

Öldürücü gaz kullanıldığı yolundaki iddiaları reddeden Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Alexander Lukaşeviç, Suriye hükümetinin kimyasal silah kullandığına ilişkin söylentilerin yabancı güçleri Suriye’deki çatışmaların içine çekmek amacıyla çıkarıldığını savunuyor.

Eski ordu istihbarat uzmanı olan, şu anda da Washington’daki Savaş Araştırmaları Enstitüsü’nde görev yapan Joseph Holliday ise, Beşar Esat’ın kendi halkına karşı kimyasal silah kullanabileceği uyarısında bulunuyor.

Esat rejimi sona doğru yaklaştıkça kimyasal silah kullanma olasılığının da arttığını belirten Joseph Holliday, şu andaki caydırıcı etkinin Beşar Esat’ın psikolojisi olduğunu, kimyasal silah kullanmanın Esat için intihar anlamına geleceğini belirtiyor. Ancak uzman, direnişçilerin kazanımları devam ettiği takdirde Esat’ın köşeye sıkıştığını ve zaten sonunun geldiğini hissedeceğini, böyle bir durumda da hata yapma payının artacağını kaydediyor.

Başkan Barack Obama Şam hükümetinin kimyasal silah kullanması durumunda bunun doğuracağı sonuçlara katlanması gerekeceği uyarısında bulunmuştu.

Kimyasal Silahlar Direnişçilerin Eline Geçer mi?

Bazı uzmanlar kimyasal silahların direnişçilerin, özellikle de Esat’ı devirmeye çalışan radikal dincilerin eline geçmesinden korkuyor.

Ancak Joseph Holliday direnişçilerin, ele geçirseler bile modern, daha gelişmiş olan kimyasal silahları kolayca kullanamayacağını söylüyor. Holliday şöyle konuşuyor: ”Hardal gazı, klor gibi ucuz kimyasallar araçlara yerleştirilen bombalarla kullanılabilir. Ancak Sarin ya da VX gibi gelişmiş, pahalı kimyasal silahları bir yerden bir yere nakletmek ve kullanmak özel bilgi ve beceri gerektirir. Direnişçilerin bu bilgilere sahip olup olmadıklarını bimiyorum.”

Birçok uzman, barış sağlansa bile Suriye’nin kimyasal silahlar sorununun sona ermeyeceği görüşünde. Bazı uzmanlar da sorunun en iyi çözümünün Suriye hükümetinin uluslararası gözetim ve denetim eşliğinde kimyasal silahlarını elden çıkarması olacağını düşünüyor.

Yorumları göster

XS
SM
MD
LG