Erişilebilirlik

'Soma'daki Kaza En Önlenebilir Nitelikte Kazaydı'


Soma'da 301 can kaybına neden olan kazayı değerlendiren Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Bahtiyar Ünver, 'Soma'daki kaza en önlebilir nitelikte kazaydı. Özel sektör örneğin 1 kilogram kömür için 24 yerine 28 dolara maliyet belirtseydi bu kaza olmazdı" dedi

Manisa-Soma'da 301 can kaybına neden kazayı değerlendiren Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Bahtiyar Ünver, "Soma'daki kaza en önlebilir nitelikte kazaydı. Bu kaza tamaniyle kötü organizasyondan gerçekleşti. Özel sektör örneğin 1 kilogram kömür için 24 yerine 28 dolara maliyet belirtseydi bu kaza olmazdı" dedi.

Hava borusu çelik değil plastiktenmiş

Ünver, Soma’daki maden kazasında hava borusunun çelik olması gerekirken plastikten olduğunu da açıkladı.

TBMM Soma Araştırma Komisyonu, Pazartesi günü gerçekleştireceği Manisa-Soma'daki yerinde inceleme ziyareti öncesinde ön bilgi almak üzere bugün uzmanları dinledi.
Komisyon'a danışmanlık yapacak isimlerden birisi olan Hacettepe Üniversitesi Maden Mühendisliği öğretim üyesi Prof.Dr. Bahtiyar Ünver, milletvekillerine sunumunda çarpıcı ifadelere imza attı. Soma'nın kömür yapısı itibariyle kalın kömür damarı olduğunu kaydeden Ünver, "Bu durum daha karışık kompleks çalışma gerektiriyor, titiz çalışma şart. Geçmişteki yeraltı kültürü çok sınırlı diyebiliriz. Bir ocaktan birkaç ton kömür üretme tecrübemiz sınırlı idi. Şimdi ise binlerce ton kömür üretimi söz konusu. Soma'nın şartları meyilli yapı arz etmesiyle ilgili ciddi sıkıntılar var. Şimdiye kadar kömür yer üstüne yakın kısımlardan üretildiği için metan içeriği daha azdı ama yeraltına iniş arttı ve artık metan gazı yoğunluğu arttı" diye konuştu.

MTA'ya geçmişte kömür modellemesi yaptıklarını belirten Ünver, ancak bu modellemeye ocak işletmelerinde uyum olmadığını da söyledi. Malesef Soma'da grizu patlaması beklediğini de kaydeden Ünver, "Soma'daki kaza en önlebilir nitelikte kazaydı. Bu kaza tamamiyle kötü organizasyondan gerçekleşti. Özel sektör örneğin 1 kilogram kömür için 24 yerine 28 dolara maliyet belirtseydi bu kaza olmazdı" dedi.

Soma’daki kazaya ilişkin Ünver, "Ayrıca yanabilen bantlar, kablolar yanıyor. Çelik olması gerekirken basınç hava borusu plastikten imiş. Patlama sesi olduğu söyleniyor herhalde o patlamış olabilir. Ocakta kablolarda kaza sonrası bakır görünüyordu deniliyor demek ki yanmaz değil" diye konuştu.

Soma'da 3,5 ton kömür üretimi riski arttırmış

Komisyon üyesi CHP Manisa Milletvekili Özgür Özel'in "Kaza tamamiyle kısmi maliyet artışıyla önlenebilirdi oysa" sözleri üzerine de Ünver, "Sadece 4 dolarlık 14 milyon dolar güvenlik yatırımı anlamına geliyor. Devlet Soma'daki o ocakta 1 milyon ton kömür alımı garantisi vermiş ama orada 3,5 milyon ton kömür üretilmiş. Bunu dediğimizde zaten söylenecek söz kalmıyor. Orada kısa sürede çok ciddi üretim yapılmış" diye konuştu.

Soma'daki kazaya baktıklarında kömür ocağında doğru düzgün bir işletim planı olmadığını gördüklerini belirten Ünver, "Mesela Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) ile çalıştığımız dönemlerde bu ocaklarda havalandırma sorununun ciddi olabileceğini söyledik. Soma'daki ocakta havalandırma ağı analizi gerekiyordu. Her hava çıkışı ile nasıl bir hava akımı olacağının similasyonun yapılması gerekiyordu" dedi.

"Önlemler şimdi alınmalı yoksa kazaları yaşarız"

Soma'da gittikçe yeraltındaki kömür damarlarına inilmeye başlandığını anımsatan Ünver, "İleride çalışacağımız yerler artık derinde dolayısıyla basıncın gittikçe arttığı konumlarda ve bol miktarda metan gazı söz konusu. Bunun anlamı şu; eğer gerekli araştırmaları yapmaz ve önlemleri şimdi almalıyız. yoksa kazalarla kesinlikle karşılaşırız" dedi.

"Türkiye'de kömürdeki metanı ölçecek laboratuvar yok"

Kömür üretiminde dünya standartlarının belli olduğunu ve kabul edilebilir risk sınırları içerisinde kömür üretimi yapılabileceğini vurgulayan Ünver, neler yapılması gerektiği konusunda ise sözlerini şöyle sürdürdü:

"Öncelikle burada metan içeriğini tam olarak belirlememiz gerekiyor mühendislikte temel prensiptir ölçmediğiniz birşeyi bilemezsiniz. Mutlaka derindeki kömür damarlar için öncelikle metan gazı emilmesi yapılmalı. 1 ton kömür içinde 5 metreküp metan varsa mutlaka öncelikle metanı emeceksiniz. Ciddi testler yapılması lazım ancak Türkiye'de doğru düzgün metan içeriğini belirleyen laboratuvarlarımız yok. Numuneler yurt dışına da gidebilir ama bizim aslında kendi laboratuvarımıza oluşturmaya ihtiyacımız var. Soma'daki kömür yangına yatkın cinsten olduğu için de
kömür ocağı işletim planı olmalı. Havalandırma ağı kesinlikle similasyon edilmiş şekilde kurulmuş olmalı."

ABD'nin Virgina eyaletinde 12 ölümlü kazayı örnek gösteren Ünver, Amerika'da o kaza sonrasında ciddi önlemler alındığını anlattı. Ünver, dünyada en güvenli kömür üretimi yapılan ülkeyi ise Avustralya olarak açıkladı.

Ünver'in sunumu çerçevesinde CHP Manisa Milletvekili Sakine Öz de, "Öyle anlyoruz ki Soma'daki kaza aslında hep geliyorum demiş" dedi.

Soma'da 5 yılda açık rezerv bitecek

Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) İşletme Daire Başkanı Ali Sağır ise, soru üzerine, mevcut 50 milyon ton açık ocak reservi bulunduğunu ve bunun 5 yıl içinde biteceğini söyledi.

TKİ'nin verdiği bu bilgi çerçevesinde, Soma'da 5 yıl sonra sadece Ünver'in belirttiği metan gazı riski daha yoğun olan yeraltındaki kömür damarlarından üretim yapılması söz konusu olacak.
XS
SM
MD
LG