Erişilebilirlik

Abbas Beyaz Saray'da Obama'yla Görüşecek

  • Luis Ramirez

Mahmut Abbas Eylül 2011'de New York'ta Başkan Obama'yla görüşmesinde

Mahmut Abbas Eylül 2011'de New York'ta Başkan Obama'yla görüşmesinde

Dış politika gündeminin Ukrayna ağırlıklı olmasına rağmen Ortadoğu barışına öncelik veren Obama, çerçeve anlaşması için belirlenen 29 Nisan yaklaşırken, bugün görüşeceği Filistinli lidere baskıyı arttırmayı amaçlıyor

Filistin Devlet Başkanı Mahmut Abbas, bugün Beyaz Saray’da Başkan Barack Obama’yla bir araya gelecek. Obama yönetimi, İsrail ve Filistinliler arasında Nisan sonuna kadar bir barış anlaşması çerçevesi oluşturmaya çalışıyor.

Bununla birlikte bu ay Filistinliler’le İsrail polisi arasında Kudüs’te yaşanan sokak çatışmaları, Filistinli militanların Gazze’den İsrail’e roket saldırısı düzenlemesi ve bunun ardından İsrail’in giriştiği misilleme harekatı bu çabaları sekteye uğratıyor.

Kendini Ortadoğu’da nihai bir barışın mimarı olarak hazırlamaya çalışan Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry, geçen ay Paris’te Mahmut Abbas’la yoğun diplomatik görüşmeler yürütmüştü.

Sırada Abbas’ın Beyaz Saray’a yapacağı ziyaret bulunuyor. İki hafta önce de İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu Beyaz Saray’da Obama’yla görüşmüştü. Başkan Obama, o görüşmede İsrail ve Filistin arasında çift devletli nihai çözüm konusunda umutlu olduğunu söylemiş, iki devletin barış ve güvenlik içinde yan yana yaşayabileceğinden söz etmişti. Bununla birlikte Obama, bu hayalin ne kadar zor olduğunun ve tarafların görüş ayrılıkları konusunda önemli ödünler vermeleri gerektiğinin de altını çizmeyi unutmadı.

Barış anlaşması için oluşturulacak çerçeve, kilit bazı anlaşmazlık konularının görüşmeleri için gerekli temelleri oluşturacak. Taraflar arasında görüş ayrılıkları oluşturan bu konular arasında, Filistin devletinin kurulması, Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimleri, güvenlik garantileri ve tabi ki, Kudüs’ün gelecekteki statüsü bulunuyor. Çünkü Kudüs, dünyanın büyük çoğunluğu tarafından resmen tanınmasa da İsrail’in tek yanlı başkent kabul ettiği bir şehir. En önemlisi, Filistinliler de kuracakları devletin başkentinin Kudüs olmasını istiyor. Kudüs’ün doğusunda Araplar yaşıyor.

Abbas’tan ‘mülteciler konusunda ödün verebiliriz’ mesajı

Tarafların birbirine güveni oldukça az. İsrail, bir Yahudi devleti olarak Filistinlilerce tanınmak istiyor. Mahmut Abbas ise, bunun imkansız olduğunu söylüyor. Bugünkü görüşmeler konusunda da Beyaz Saray sözcüsü Jay Carney, Başkan Obama’nın Netanyahu’ya yaptığı gibi, Abbas’a da zor ödünler konusunda bastıracağını açıkladı.

Bu arada Mahmut Abbas, kilit bir konuda ilk kez esnek olacaklarının işaretini verdi. 1948’deki ilk Arap-İsrail savaşında yüzbinlerce Filistinli, şimdi İsrail topraklarında kalan evlerini terk etmeye zorlanmış ve mülteci konumuna düşmüştü. Filistinliler’in yıllardır değişmeyen en önemli ısrarlarından biri, bu mültecilerin evlerine dönme hakkı oldu.

Mahmut Abbas mülteciler sorununun çözülmesinde ısrar ediyor, ama “bir çözüm” sunulmasını istiyor. Bununla birlikte Abbas, “İsrail’i, toplumsal yapısını değiştirecek şekilde milyonlarca mülteciyle doldurmaya niyetimiz yok” diye konuştu.

Aaron David Miller: ‘Ne kadar verimli olacağından emin değilim’

Ortadoğu görüşmelerinde Amerikan başkanlarına 25 yıl boyunca danışmanlık yapan Aaron David Miller, görüşmelerden bir sonuç çıkmasından o kadar umutlu değil, ancak yine de bugün Beyaz Saray’da yapılacak görüşmeyi ilerleme fırsatı olarak görüyor. Miller, “Netanyahu’yla son (iki hafta önceki) görüşmesinden öncesine kadar Başkan İsrailliler’den büyük hayal kırıklığı duyuyordu. Bu görüşme daha iyi geçecek, ama ne kadar verimli olacağından emin değilim” diye konuşuyor.

Miller çerçeve anlaşması çıkıp çıkmayacağı konusunda en düşük beklentisi; John Kerry’nin istediği gibi, kilit görüş ayrılıklarının giderilip daha önce eşi benzeri görülmemiş bir ilerleme sağlanması. Miller bu konuda umutsuz. Uzmana göre buna alternatifse, kısmi ilerleme sağlayacak “sulandırılmış” bir anlaşma oluşturup görüşmelerin devam etmesi yolunda. Üçüncü olarak da Miller, hiçbir anlaşma imzalanmadan görüşmelerin 29 Nisan’dan daha ileri tarihe atılabileceği tahmininde bulunuyor. Aaron David Miller’a göre üçüncü seçenek daha akla yatkın, ama tarafların kesinlikle bu tarihe kadar bir ‘kağıtla’, yani bir tür bir anlaşmayla çıkmaya çalışacağını söylüyor ve ekliyor: “Ama unutmayalım, bu sadece bir kağıt parçası olacak.” Miller, ‘gerçek anlamda uygulanabilecek temelleri oluşturan bir anlaşmanın’ sağlanmasının daha uzun zaman alacağını belirtiyor.

Aaron David Miller, Mahmut Abbas’ın mültecilerin dönüşü konusundaki esnekliğini ise, “Bu konu Filistinliler için kışkırtıcı ve duygusal bir konu. Abbas bundan ödün veremez” diye yorumluyor. Uzman, mülteciler konusunun çözümden çok uzak olduğunun altını çizerek, daha geniş bir çerçevede takas konusu yapılabileceğini söylüyor.

Başkan Obama’nın dış politika gündeminin ana maddesi Ukrayna ve Kırım sorunu. Buna rağmen Obama, Ortadoğu barışına öncelik veriyor ve çerçeve anlaşması için belirlenen 29 Nisan tarihi yaklaşırken, bugünkü görüşmede Abbas’a baskıyı arttırmayı amaçlıyor.
XS
SM
MD
LG