Erişilebilirlik

Kırgızistan'da Üç Gün Yas İlan Edildi


Kırgızistan’da, etnik çatışmalarda yaşamını yitiren yaklaşık 190 kişi için bugünden itibaren üç gün ulusal yas ilan edildi.

Haberlere göre son iki gün içinde olaylar nispeten yatışı ve askeri birlikler sokaklarda devriye geziyor.

Oş ve Celalabad kentlerinde, Kırgızlar ve azınlıktaki Özbekler arasındaki çatışmalar nedeniyle 200 bin kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.

Uluslararası Kriz Grubu, Kırgız hükümetine, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi aracılığıyla uluslararası yardım istemesini önerdi. Bişkek hükümeti Rusya’dan barış gücü askeri istemiş ancak Moskova yalnızca yardım malzemesi göndermişti.

Amerika’nın Sesi Özbekçe Servisi’nin Oş muhabiri Uluğbek Sakin, bölgedeki durumu radyomuza aktardı. Sakin Oş'ta tehlikeli durumun devam ettiğini söyledi.



Bu arada olaylar yatışsa da ülkede etnik gerginlik ve istikrarsızlık sürüyor.

Geçici Devlet Başkanı Roza Otunbayeva, şiddet olaylarının başlamasıyla Rusya’dan askeri göndermesini talep etmişti. Otunbayeve, olağanüstü durum ilan edilen bölgeler için ek asker gerektiğini savunuyor.

Otunbayeva etnik çatışmalara sahne olan bölgeler için ek askere ihtiyaç duyulduğunu, askeri varlığın hissedilmesi gerektiğini vurguladı.

Ancak ne Rusya ne de Rusya’nın liderliğindeki Toplu Güvenlik Antlaşması Örgütü asker göndermeyi kabul etti.. Moskova hükümeti asker yerine Kırgızistan’a insani yardım göndermeyi tercih etti. Devlet Başkanı Dimitri Medvedev askeri müdahale için şartların çok daha kötü olması gerektiğini söyledi.

Medvedev durum daha da kötüleşirse Toplu Güvenlik Antlaşması Örgütü Savunma Bakanlarının hatta devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı bir zirve düzenlenebileceğini söyledi.

Rus uzman Alexander Konovalov, Moskova’nın duruma müdahale etmek istemediğini, çünkü Rus ordusu Kırgızistan’a bir girerse çıkışın çok zor olacağını ileri sürüyor.

Konovalov, herhangi bir yabancı gücün taraf tutmakla suçlanacağını ve istikrar sağladığı görünümünü vermek durumunda kalacağı için kolayca çekilemeyeceğini belirtiyor. Konovalov, herhangi bir barış gücünün çatışan taraflar arasında tampon oluşturmakla yükümlü olduğunu; ancak Kırgızistan’da çatışan kesimlerin coğrafi yakınlığı nedeniyle böyle bir kuşak kurulmasının zor olacağını vurguluyor.

Kırgızistan da 2002 yılında kurulan Toplu Güvenlik Antlaşması Örgütü’nün üyesi. Ancak bu örgütün de temel hedefi yabancı bir tehdide karşı koymak, iç karışıklığı bastırmak değil.

Öte yandan uzmanlar, kriz karşısında örgüt üyelerinin farklı tutumuna dikkati çekiyor. Örneğin, Ermenistan’ın Orta Asya’da çıkarları bulunmuyor; Beyaz Rusya ise Kırgızistan’ın devrik lideri Kurmanbek Bakiyev’i destekliyor.

Güvenlik uzmanı Alexander Golts, Kırgızistan’daki krizin, Toplu Güvenlik Antlaşması Örgütü’nün aslında boş bir örgüt olduğunu gösterdiğini savunuyor.

Golts’a göre örgüt Rusya’nın emperyalist eğilimlerinin bir yansımasıydı yani Amerika gibi Rusya’nın da liderliğinde askeri bir ittifakın oluştuğunu göstermekti. Golts, örgütün herhangi bir ihtilafa çözüm bulacak durumda olmadığını, çünkü üye ülkelerin birbirlerini savunma niyeti taşımadıklarını ileri sürüyor:

Askeri güvenlik uzmanı Alexander Golts, üye ülkelerin kendi aralarında anlaşmazlıkları olduğunu ayrıca birbirlerinin güvenliğini sağlayacak kaynaklara sahip olmadığını belirtiyor.

Orta Asya’daki etnik gruplaşmaların arasına sınırlar çekilmiş – bu da ekonomik ve siyasi çekişmelere neden oluyor. Doğal kaynakların paylaşılmasındaki dengesizlik de ayrıca ihtilafa neden oluyor.

Alexander Konovalov’a göre Kırgızistan Rusya’ya çok kötü iki seçenek sunuyor: Ya müdahale ederek karışmak istemediği bir soruna saplanacak; ya da Kırgızistan’daki istikrarsızlığın sonuçlarına katlanacak.

Konovalov’a göre Kırgızistan’daki gelişmelerde bir iyileşme olmazsa bu ülkenin ekonomisi çökmeye devam edecek. Konovalov böyle bir durumda uyuşturucu ticaretinin Kırgızistan’da kök salacağı; aşırı görüşlerin de yayılabileceği uyarısında bulunuyor.

Amerika’nın başkent Bişkek yakınlarında bir askeri üssü var. Manas üssü, Afganistan’daki birliklere askeri araç gereç ve levazım ikmalinde hayati önem taşıyor. Washington Kırgızistan’daki gelişmeleri Moskova ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’yla (AGİT) ele alıyor. Obama yönetimi Kırgızistan hükümetine 1 milyon dolar değerinde acil yardım malzemesi gönderdi. Ayrıca yönetim, Dışişleri Bakan Yardımcılarında Robert Blake’i anlaşmazlığa çözül bulması umuduyla bölgeye gönderiyor.

XS
SM
MD
LG