Erişilebilirlik

Kerry’den Özgürlüklere Saygı Uyarısı


Dışişleri Bakanı John Kerry, Kazakistan’ın Nazarbayev Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada özgürlüğün önemini vurguladı. Kerry, terörizm bahanesinin meşru muhalefeti bastırmak için kullanılmaması gerektiğine dikkati çekti ve bu tür politikaların şiddet yanlılarının işine yarayacağını söyledi

Kerry “Teröristlerin varlığı, yetkililere ayrım gözetmeden şiddet kullanma yetkisi vermez. Bir köyü DAEŞ ya da Boko Haram’dan, bu köyü yok ederek kurtaramayız” diye konuştu.

Dışişleri Bakanı Kerry aynı zamanda terörizm suçlamalarının, siyasi muhalifleri hapse atmak ya da sivil toplumun haklarını sınırlamak ve barışçı muhalifleri lekelemek için de kullanılmaması gerektiğini söyledi. Kerry, bu tür yaklaşımların hem adil olmadığını, hem de teröristlerin işine yarayacağını bildirdi. Bakan, barışçı değişimin yolları kapandığında aşırılık yanlısı olmanın daha çekici hale geldiğini belirtti.

Dışişleri Bakanı Kerry Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’le de görüştü.

Nazarbayev, Amerika’nın Kazakistan’ın egemenliğine ve ekonomik kalkınmasına verdiği kalıcı desteğe teşekkür etti. Bölgede ABD’nin ekonomik ve güvenlik ilişkilerini geliştirmek isteyen John Kerry aynı zamanda Kazak Dışişleri Bakanı Erlan İdrissov’la da bir görüşme yaptı.

Dışişleri Bakanı John Kerry, Pazar günü Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov’la görüşmüştü. İki ülke arasında üst düzey görüşmeler, Amerika’nın bu ülkeye yönelik insan hakları eleştirileri nedeniyle oldukça sınırlı.

Amerikalı yetkililer, Kerry’nin ziyaretini, ABD’nin Rusya’yla ilişkilerinin sorunlu olduğu bu dönemde Orta Asya ülkelerine Amerika’nın destek taahhüdünün gücü konusunda güvence vermek istemesi olarak yorumluyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Kerry’ye, bu ülkelerde haksız yere hapsedilen kişilerin serbest kalması, işkence suçunun cezasız kalmaması ve diğer insan hakları ihlallerinin giderilmesi için baskı yapması çağrısında bulundu.

Gazetecileri Koruma Komitesi geçenlerde Kerry’ye, siyasi nedenlerle hapse atılan gazeteciler ve internet sansürüyle ilgili çağrıda bulunmuş ve gazetecilere yönelik fiziksel saldırıları kınamasını istemişti. Örgütün araştırmaları, Sovyet dönemi sonrasında Orta Asya’da medya özgürlüğünün çok gerilediğini gösteriyor.

Bölgede Amerika-Rusya dengesi

Tacikistan’ı ziyaret ederek Cumhurbaşkanı İmamali Rahman’la da görüşsen ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Afganistan’la en uzun sınıra sahip olan bu ülkeye destek sözü verdi. Kerry, Amerika’nın Tacikistan ve diğer ülkelerle sınır güvenliği konusunda işbirliği yapmayı sürdüreceğini belirtti.

Başkan Obama, Afganistan’da bölgesel istikrarı korumak için belli sayıda asker bırakılmasına karar verse de Afganistan’da Taleban, El Kaide ve de IŞİD’in yükselişi, Kabil yönetimini silahlanma konusunda Rusya’ya başvurmaya yöneltti.

Putin, Ekim ayında Kazakistan’a yaptığı ziyarette, teröristlerin Afganistan’dan diğer bölge ülkelerine yayılması tehlikesine işaret etmişti.

Amerika, 2001 yılına kadar Özbekistan’da, 2014’e kadar da Kırgızistan’da üslere sahipti. Bu ülkelerin üslerin kapatılmasına karar vermesi bölgenin Rusya’ya kayması olarak görülmüştü. Putin’in, Kazakistan’ın çok kısa dönemli bir bağımsızlık deneyimi olduğunu söylemesi bölge ülkelerini kızdırmıştı.

Moskova Uluslararası İlişkiler Devlet Üniversitesi’nden Leonid Gousev, bölgede Amerika ve Rusya’nın rekabet içinde olduğunu, ancak özellikle güvenlik konuları olmak üzere, işbirliği yapılacak alanlar da bulunduğunu söylüyor.

Bölgenin önemi

Gousev, Kerry’nin ziyaretinin yalnızca Afganistan’la ilgili olmadığını, bölgede Rusya’nın etkisini ya da Avrasya Ekonomik Birliği’nin önemine karşı denge oluşturmayı amaçladığını söylüyor.

Kerry Orta Asya turunda Yeni İpek Yolu Girişimi’ne verdikleri destekten de bahsetti.

Moskova’da yaşayan siyaset uzmanı Arkadi Dubnov, Orta Asya ülkelerinin Amerikan-Rus çekişmesinden yarar sağlamayı öğrendiğini söylüyor.

Uzman “Eğer Tacikistan, Amerikalılar’ın kendilerine askeri ya da diğer türlerde yardım ve askeri işbirliği sunduğunu gösterirse, bu Rusya’yı Amerikalılar’dan daha fazlasını önererek ülkedeki etkisini sürdürmeye itiyor” diye konuştu.

İnsan haklarının önemi

İnsan hakları örgütleri Kerry’ye, Orta Asya liderleriyle görüşmelerinde insan hakları konularında baskı kurması çağrısı yaptı.

Amerikalı yetkililer bu tür konuların kapalı kapılar ardında görüşüldüğünü söylüyor. Ancak İnsan Hakları İzleme Örgütü Avrupa ve Orta Asya Direktörü Hugh Williamson, bu tür konuların halka açık ortamda açık biçimde dile getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Williamson, ne Rusya’nın ne de Çin’in bölgedeki insan haklarıyla ilgili bir baskı oluşturduğunu, bu nedenle bu konudaki görevin Amerika ve Avrupa’ya düştüğünü ifade ediyor.

Çin’in etkisi artıyor

Arkadi Dubnov, Çin’in bölgede etkisini arttırdığını ve bunu yaparken Rusya’yı rahatsız etmemeye dikkat ettiğini söylüyor. Çin bölgede yatırım yaparken, Rusya’nın askeri ve siyasi kontrolüyle ilgili temkinli davranıyor. Dubnov, Amerika’nın bu dengede büyük bir değişiklik getirmesinin zor olduğunu düşünüyor.

ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, ziyaretinde sıklıkla tekrar edilen bir görüşü tekrarladı ve Orta Asya’nın ekonomik entegrasyonunun tek bir yol seçmek anlamına gelmemesi gerektiğini vurguladı.

Kerry, “Bugün Çin, Rusya ve Amerika arasında bir sıfır toplamlı oyuna dayalı çatışma görmek istemiyoruz. Orta Asya’nın, modern ve dinamik Asya’nın kalkınma motorlarından birine dönüşmesini istiyoruz” diye konuştu.

Ziyaret sırasında ekonomik konular sıklıkla gündeme gelse de herhangi bir ekonomik anlaşma imzalanmadı.

XS
SM
MD
LG