Erişilebilirlik

İran'la Görüşmeler Sonuç Verir mi?

  • Aru Pande

İran’la nükleer programı konusunda anlaşmaya varılması için tanınan sürenin sonu olan 20 Temmuz yaklaşırken, Amerika barışçı niyetlerini gösterecek açık bir tercih yapması için Tahran’ın hala zamanı olduğunu bildiriyor

Irak haberleri gündemi belirlemeye devam ederken, Dışişleri Bakanı John Kerry geçen hafta Avrupa’da Arap liderlerle yaptığı görüşmede İran konusunu ihmal etmedi.

Kerry, nükleer silah istemediğini kanıtlamak için İran’ın zamanının azaldığını hatırlattı.

Dışişleri Sözcüsü Marie Harf da İran’ın karar vermesini istedi: “Mantıklı, doğrulanabilir ve kolay alınabilecek önlemler istiyoruz. Ancak İran’ın nasıl bir tercih yapacağını hala görmedik. Bu, onlar adına kararsızlık değil daha çok isteksizlik. Durumun ne olacağına bakıp ilerleyeceğiz.”

P5+1 ve İran grubu yoğun görüşmelere girerken, Amerika Ulusal Güvenlik Danışman Yardımcısı Ben Rhodes, “iyi bir ilerleme” sağlandığını söylüyor. Rhodes’a göre, bu ilerleme, İran’ın attığı bazı adımlar üzerine Amerika’nın yaptırımları sınırlı olarak hafifletmesi sayesinde gerçekleşti.

“İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının %20’sinden vazgeçmesi, yeni geliştirilmiş santrifüj yerleştirmeye son vermesi ve daha şeffaf bir politika izlemeyi kabul etmesi önemli bir ilerleme.

Ben Rhodes, ancak İran’ın barışçı nükleer niyetleri konusunda dünya liderleerini ikna etmek için gerekli adımları hala atmadığına dikkati çekiyor.

Amerikalı yetkililer görüşmelerde aşılamayan sorunların neler olduğunu açıklamıyor.

Ancak Washington Enstitüsü yöneticisi Michael Singh’e göre en önemli sorun, İran’ın sivil nükleer programına yakıt temini için birkaç bin santrifüjü tutmak istemesi:

“İran altyapısının bazı bölümlerini tutmak istiyor, bu da nükleer silah yapabileceği konusunda bizi kaygılandırıyor. Eğer bir tercih yapmasını sağlayacaksa, belki de masadan her an kalkabileceğimizi ve görüşmekten vazgeçip yeni yaptırımlar uygulama yoluna gidebileceğimizi İranlılar’a daha açık bir şekilde göstermemiz gerekiyor.”

İran, komşusu Irak’taki siyasi durumun kötüleşmesi ve Sünni militan IŞİD örgütünün daha çok toprak ele geçirmek için çatışmaya devam etmesi yüzünden belki de bu tercihi daha kolay yapacak.

Amerikalı yetkililer, geçen ayki görüşmelerde Irak’taki çatışmaları da İran’la gündeme getirdi ancak Washington iki konuyu ayrı tutmayı tercih ediyor.

Michael Singh’e göre bunun nedeni açık: “Bence Amerika İran’ın, Irak veya başka bir bölgesel sorunu nükleer görüşmelerde pazarlık konusu yapmasını istemiyor.”

Önümüzdeki günlerde dikkatler İran’la nükleer anlaşma konusuna çevrilecek. İran, görüşmelerin uzatılmasına sıcak baktığını açıklarken, Amerikalı yetkililer, İran’da gerçek bir anlaşma arzusu görmedikleri takdirde görüşmelerin sürüncemede kalmasını istemediklerini söylüyor.

XS
SM
MD
LG