Erişilebilirlik

İran'la 20 Temmuz'a Kadar Anlaşılır mı?

  • Scott Stearns

İran’ın nükleer programıyla ilgili görüşmeler devam ediyor. Amerika’nın Sesi Dışişleri Muhabiri Scott Stearns anlaşma yapılması için son 1 aya girilirken sürecin önündeki zorlukları uzmanlarla konuştu

Görüşmeler sürerken diplomatik manevralar da derinlik kazanıyor. Amerikalı yetkililer son tarih olarak belirlenen 20 Temmuz öncesinde “zor tercihler yapılması gerektiğini” söylüyor.

Marie Harf Amerika Dışişleri Sözcü Yardımcısı.

“Görüşmelerin bazı turlarında ilerleme sağladık ancak görüşmelerin sonunda daha önce de söylediğimiz gibi bunu yeterli bulmuyoruz. Açıkçası masaya otururken gereken gerçekçiliği görmedik.”

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Tahran’ın bölgesel güvenliği geliştiren bir anlaşma istediğini söylüyor.

“Biz Ortadoğu’nun yalnızca nükleer silahlardan değil tüm kitle imha silahlarından arınmasını istiyoruz. Bizim amacımız tüm ülkelerin nükleer teknolojiyi barışçı amaçlar için kullanabilmesi.”

Ancak Başkan Obama’nın siyasi rakipleri görüşmelere başlamanın ve yaptırımları zayıflatmanın İran’ı güçlendirdiğini söylüyor. Bob Corker Cumhuriyetçi Senatör.

“Bu konuda başarı sağlasak bile, ki tüm benliğimle bunu diliyorum, İran hala terörü destekleyen bir devlet olmayı sürdürecek.”

American Enterprise Enstitüsü’nden uzman Frederick Kagan, İran’ın nükleer programının ve bu görüşmelere katılmasının daha geniş amaçlara ulaşması için bir yol olduğunu düşünüyor.

“İran’ın Irak, Suriye, Lübnan, Bahreyn, Yemen ve tüm bölgedeki stratejisi ve kullandığı yöntemler İslam Cumhuriyeti’nin verdiği zararı ortaya koyuyor. İran iktidar boşluklarını doldurmuyor. İran iktidar boşlukları yaratıyor.”

Üzerinde anlaşılamayan noktalardan biri de İran’ın elinde bulunduracağı zenginleştirilmiş uranyumun miktarı ve uluslararası yaptırımların kaldırılmasındaki yöntemle ilgili. Hillary Mann Leverett Amerikan Üniversitesi’nde profesör.

“İranlılar elbette anlaşma yapılır yapılmaz tüm yaptırımların kaldırılmasını istiyor. Amerika ise yaptırımları sürdürmek, en azından bazılarını devam ettirmek niyetinde. Amerika ayrıca yaptırımları askıya almak ve İran’ın anlaşma kurallarını uygulamaması durumunda anında tekrar yürürlüğe sokmak istiyor.”

Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi’nden Scott Modell yaptırımları hafifletmenin İran’ın bölgesel amaçlarına hizmet ettiğini söylüyor:

“Bu durum, İran hükümetinin elindeki kaynakları arttırıyor ve İran’ın tehdit ağını güçlendiriyor.”

Amerika’nın müttefiki İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu kaygılı.

“İran’la görüşmeler sürerken uluslararası kamuoyunun aklında sadece Ayetullahlar’ın kazanmasına izin vermemek olmalı. Devrimizin en önemli terörist devleti olan İran’ın nükleer silah üretecek yeteneğe sahip olmasına izin veremeyiz."

Uzmanlar Obama yönetiminin İsrail'in kaygılarını gidermek için anlaşma yapılmadan önce İran'ın ihlallerine nasıl tepki gösterileceğini açıklayabileceğini söylüyor.
XS
SM
MD
LG