Erişilebilirlik

İran Dış Yatırımcı Çekmekte Zorlanıyor

  • Luis Ramirez

İran'la nükleer anlaşmanın hemen ardından Avrupalı şirketler İran'la yatırım anlaşmalarına imza atmıştı.

İran'la nükleer anlaşmanın hemen ardından Avrupalı şirketler İran'la yatırım anlaşmalarına imza atmıştı.

İran anlaşmasının üstünden üç ay geçmesine rağmen bankalar ve diğer şirketler, Amerikan yaptırımlarını ihlal etme korkusu nedeniyle ülkede iş yapmaktan çekiniyor. Amerikalı siyasetçilerin, İran’ın füze programına yaptırım uygulama planları belirsizliği arttırıyor.

Anlaşma, İran’ın yurtdışı bankalardaki 100 milyar dolara yakın varlığını serbest bıraktı ve ülkeyle yapılan ticari işlemlerin üzerindeki kısıtlamaları hafifletti. Ayrıca İran bankaları küresel SWIFT bankacılık mesaj sistemine tekrar bağlandı.

Ancak şirketler, İran’ın GSMH’i 415 milyar dolar olan ekonomisinden henüz yararlanamamaktan şikayetçi.

İran’le iş yapmak için sabırsızlanan şirketlerden birisi Airbus. Şirket, Ocak ayında, İran Air’in yaşlı filosunu yenilemek üzere bu ülkeyle 118 uçaklık bir anlaşma imzaladı. Anlaşma üzerine şirketi başkanı Fabrice Bregier, “Hızlıca harekete geçerek anlaşmalar teklif eden ve bunları gerçekleştiren Airbus ekipleriyle büyük gurur duyuyorum” demişti.

Ancak bu sözlerin üzerinden 3 ay geçtikten sonra anlaşma hala onaylanamadı. Amerika’nın Sesi’ne isimlerinin açıklanmasını istemeyen şirket yetkilileri, anlaşmanın finansmanı konusunda zorluklarla karşılaştıklarını söyledi.

Bankaların Endişeleri

Bankalar, Amerika’nın İran’la ilişkilerini belirleyen yeni kuralları tam olarak anlamıyor. Bu kuralları ihlal ederek, Amerika’nın çok daha büyük pazarında ruhsatlarını kaybetmekten korkan birçok şirket çekingen hareket ediyor.

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nden Mark Fitzpatrick, İran’ın da uluslararası bankaların işlemlerini gerçekleştirmemesinden şikayetçi olduğunu belirtiyor. Amerika’nın Sesi’yle görüşen uzman, bankaların bugün ya da gelecekte Amerikan yaptırımlarını ihlal etmekten çekindiğini ifade ediyor.

Birçok açıdan bakıldığında anlaşma sorunsuz gerçekleşti. İran, nükleer programına getirilen kısıtlamaların gereklerini yerine getiriyor.

Ancak, İran’ın geçen hafta denemesini yaptığı iki balistik füzenin yanı sıra Yemen ve Suriye’de istikrarı bozan eylemleri üzerine Amerikalı siyasetçiler, İran’a yeni yaptırımlar uygulamaktan bahsetmeye başladı. Üstelik, Cumhuriyetçi Parti başkan adayları Donald Trump ve Ted Cruz, seçilmeleri durumunda nükleer anlaşmayı yırtıp atmaktan bahsediyor.

Obama yönetimi anlaşmanın korunmasına önem veriyor. ABD Maliye Bakanı Jacob Lew, Amerika’nın anlaşmada kendine düşen yükümlülükleri yerine getireceğini söyledi. Yaptırımların uygulanması bu bakanlığın göreviydi. Bakanlık, Amerika’nın serbest kalan İran fonlarına erişimi engellemeyeceği konusunda uluslararası bankalara güvence verdi.

Amerika aynı zamanda, İran’ın Amerikan bankalarındaki işlemleri üzerindeki kısıtlamaların devam edeceğini söyledi. ABD Maliye Bakanlığı müsteşarı Adam Szubin, İran’ın Amerikan finans sisteminden yararlanmasına izin vermeyeceklerini belirtti.

Ancak İran Dışişleri Bakanı Cevat Zarif bı durumla ilgili yaptığı açıklamada, İran’ın nükleer anlaşmadan beklediğinin, küresel finans sistemine erişim olduğunu ifade etti.

Amerikan bankalarının, İran’ın terör faaliyetleri nedeniyle bu ülkeyle iş yapması hala yasak. Bu da Avrupa bankalarının, kalan yaptırımlardan kaynaklanan kısıtlamalarla ilgili olarak Amerika’yla sorun yaşayabileceği kaygısına itiyor.

XS
SM
MD
LG