Erişilebilirlik

Hamaney: 'Dış Etkiye Kapalıyız'


İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, nükleer anlaşma uygulansa bile ülkesinin dış etkilere kapılarının kapalı kalacağını söylüyor. Hamaney sert söylemini sürdürürken İranlı yetkililer, anlaşmayı sağlama almaya çalışıyor. İran’ın nükleer programında kısıtlamalar getirecek olan anlaşma, Tahran’a uygulanan uluslararası yaptırımların hafifletilip, ekonomisinin rahatlamasını sağlayacak.

Hafta başındaki bir konuşmasında “anlaşmanın İran ya da Amerika tarafından onaylanıp onaylanmayacağı belli değil” diyen Ayetullah Ali Hamaney, anlaşma gerçekleşse bile İran’ı yabancıların etkisinden koruyacaklarını söyledi.

Hamaney konuşurken, onu dinleyen kalabalık, Amerika’ya, İsrail ve İngiltere’ye ölüm sloganları atmaya devam etti. İsrail hükümeti ve Amerikalı birçok Kongre üyesi, terör destekçisi olarak gördükleri İran’la anlaşmaya karşı. Hamaney’in son açıklaması da anlaşmaya karşı olanları cesaretlendirdi. Hamaney, “İran İslam Cumhuriyeti, İsrail rejimine karşı çıkan ve direnen herkese tam destek vermeye hazır.”

Öte yandan Moskova’da bir araya gelen Rusya ve İran dışişleri bakanları, nükleer anlaşmanın ikili ilişkileri güçlendireceğini savundu. Iran Dışişleri Bakanı Cevat Zarif, İran’la Rusya’nın ilişkilerinin zaten iyi olduğunu ve bu anlaşmayla da ekonomi ve savunma da dahil tüm alanlardaki ilişkilerini iyice geliştireceklerini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü John Kirby ise, anlaşmanın hedefinin İran’ın nükleer silah geliştirmesini önlemek olduğunu sık sık tekrarlamak zorunda kalıyor. “İran’la aramızda birçok sorun var” diyen Kirby, anlaşamadığımız derin sorunlarla “mücadele etmek açısından diplomatik, ekonomik ya da askeri, tüm yolları kullanmaya hazır olduğumuz gerçeği değişmedi” dedi.

Nükleer kriz çözülse de Amerika ve İran arasındaki ilişkiler, özellikle de İsrail konusunda kolay çözüleceğe benzemiyor. Ayrıca Suriye ve Yemen’deki iç savaşlarda da iki ülke karşıt tarafları destekliyor.

Devletler ve siyasetçiler, İran’ın nükleer programını kısıtlamayı öngören anlaşmaya kuşkuyla baksa da, silahsızlanma uzmanları anlaşmayı ‘uzun vadeli, uygulanabilir ve aynı zamanda denetlenebilir’ buluyor.

Merkezi Washington’daki Silah Kontrol Birliği, anlaşmanın P5+1 ülkeleriyle Avrupa Birliği’nin Ortadoğu’daki müttefikleri ve ortaklarının, aynı zamanda uluslararası toplumun güvenlik çıkarlarına hizmet edeceğini savunuyor.

Kuruluş, İran’la varılan anlaşmanın aşamalarının uzun vadeli olarak denetlenebilir ve doğrulanabilir olduğunun altını çizerken, belgenin, Tahran’ın nükleer silah sahibi olmasını, hatta gizli bir program geliştirmesini bile önleyeceğini vurguluyor.

Anlaşma, Batılı ülkelerle Birleşmiş Milletler yaptırımlarının hafifletilmesi karşılığında İran’ın nükleer programında kısıtlamalar öngörüyor.

Kongre’ye anlaşmayı reddetme çağrısında bulunan Senato Dış İlişkiler Komisyonu’nun Cumhuriyetçi Partili Başkanı Bob Corker, denetleme süreciyle ilgili bölümünde ciddi sorunlar olduğunu savunuyor.

Washington Post gazetesine yorum yazan Corker’a göre bundan böyle Amerika’nın Irak, Suriye ve bölgeyle ilgili diğer politikaları hep İran’a bağımlı olacak. Bu da bölge ülkelerinin daha büyük riskler alıp istikrarsızlığı arttırması anlamına gelebilir.

Amerikan Kongresi’nin anlaşmayı oylamak için gelecek ay ortasına kadar zamanı var.

Başkan Obama, Kongre’nin anlaşmayı reddetmesi durumunda kararı veto edeceğini söylüyor. Ama Kongre’nin iki kanadının en az üçte ikisinin ‘hayır’ oyu vermesi, Obama’nın veto yetkisini aşabilir.

XS
SM
MD
LG