Erişilebilirlik

Güneydoğu'da 'Olağanüstü Hal'e mi Dönülüyor?


Türkiye Irak Kürt Bölgesindeki PKK kamplarına yönelik hava operasyonuna başladıktan sonra Güneydoğu’daki 37 alan "geçici güvenlik bölgesi" ilan edildi. Çoğunluğu PKK’nın faaliyet gösterdiği bu alanlara sivillerin girişi yasaklandı. Bu karar özellikle sivilleri endişelendirdi. Yasakların günlük hayatı etkilemesinden korkuluyor. Ortak görüş, uygulamanın yani olağanüstü halin geri geldiği yönünde.

Hava operasyonu ardından PKK’nın saldırılarıyla yeni bir şiddet dalgasıyla yüz yüze kalan Türkiye, yıllar önce unuttuğu bir uygulamayı yeniden hayata geçirdi. Uygulamanın adı ‘geçici güvenlik bölgeleri’. "2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu" uyarınca valilik tarafından alınan kararlarla, ihtiyaç duyulan yerler sivillere kapatılıyor. Amaç bölgede operasyonlar nedeniyle sivillerin zarar görmemesi olarak açıklanıyor.

İlk yasak bölge kararı Şırnak Valiliği tarafından alındı. 9 bölge sivillere yasaklandı. Yasağın 6 ay süreceğini açıklayan Valilik, karara bölgede toplumsal olay görünüm altında PKK faaliyetlerinin artmasını ve PKK mezarlıklarının yıkılması için operasyon planlanmasını gerekçe gösterdi.

Kararı değerlendiren Şırnak Baro Başkanı Avukat Nuşirevan Elçi, uygulamanın fiili olarak olağanüstü hal olağanüstü denebileceğini belirterek, “Yasak bölgeler çatışma ortamının başlamasıyla ortaya çıkan bir durum. Sorunun güvenlikçi yöntemlerle çözülmeyeceğini yıllardır söylüyoruz. Normal süreçten çıkıp güvenlikçi yöntemlere dönülmesinin bir sonucudur bu. Şöyle bir durumu var, yasal olarak olmasa da çatışmalı ortamlar OHAL ortamlarıdır, ismini koymasanız da, çatışmaların olduğu yerde yaşam OHAL şeklindedir. Şu anda öyle bir gözlemim var. Bölgenin tamamı olmasa da Şırnak ve benzeri yerlerde bir geçiş gösteriyor” dedi.

Tunceli’de ise 14 bölge yasak kapsamına alındı. Bu bölgelerden biri Geyiksuyu Köyü. Köyün kendisi yasak bölge değil ancak çevresindeki orman alanı yasak. Geyiksuyu Köyü Muhtarı Haydar Zeytin, kararın günlük hayatı olumsuz etkilediğini söyledi. Özellikle arıcılık yapanların karardan doğrudan etkilendiklerini belirten Zeytin, “O bölgede arıcılık ve hayvancılık yapanlar var. Arıcılarımızın arılarını kaldırma gibi bir durumu söz konusu değil çünkü tam verim dönemi. Arısını yerinden kaldırmaya kalksa hem mahsulü, hem arısı yok olacaktır. Önümüz kış, insanlar odun temin ediyor, hayvan otlatıyor, arıcılık var. Bunların hepsi etkilenecektir. Arıcılar bir şekilde o bölgeye gidip geliyor. Gitmese ayı parçalayacak, gitse başka sorunlar yaşayacak. Tam verim dönemi, ne yapacak suya atacak değil ”dedi.

Tunceli’de son olarak 2008 yılında ‘geçici güvenlik bölgesi’ ilan edildi. Yasak, Avukat Barış Yıldırım’ın açtığı dava ile kaldırıldı. Dersim Kültürel ve Doğal Miras Koruma Girişimi Sözcüsü Yıldırım, bir kez daha yasaklar için yargıya gitmeye hazırlanıyor. Yıldırım, yasakların olağanüstü hal döneminden daha ileri düzeyde olduğunu savunarak, “OHAL kanununda valiye tanınan yetkilerden biri de, bir bölgeye giriş ve çıkışların yasaklanmasıydı. Fakat bu yetki resmi olarak hiç kullanılmadı, yerleşim birimleri hep fiilen yasaklandı. Fakat 2008’de 5 alan geçici güvenlik bölgesi ilan edildi, biz dava açtık ve kazandık. Dokuzkaya Mezrası için açtık davayı. Şunu ifade etmiştik; kanuna göre askeri bölgelerin 400 metre civarı ve tatbikat alanları sadece askeri güvenlik bölgesi ilan edilebilir, mahkeme haklı buldu iptal etti. Tunceli’de 14 bölge özel güvenlik bölgesi ilan edildi. Terörle mücadele kanuna göre bakanlıkça veya gecikmesinde sakınca olan hallerde valilik tarafından ilan ediliyor ama Tunceli’de tamamı neredeyse yerleşim alanı. Ya insanların hayatını idame ettikleri yerler, ya arıcıların bulunduğu yerler, ya da sürü sahiplerinin gittiği yaylalar. Bu anlamda karar mağduriyeti getiriyor. Hukuki süreç başlatacağız. Sonraki süreçte emsal olması için, bundan sonra da uzatılabilir. OHAL döneminden daha ileri bir durum var. OHAL döneminde resmi karar alınmadı, fiilen yapıldı. Şimdi resmi bir kısıtlama var” dedi. Gaziantep, Şanlıurfa, Tunceli, Kars, Ağrı, Hakkâri, Siirt ve Şırnak’ta 37 bölge "geçici güvenlik bölgesi" ilan edildi. Kanuna göre yasaklar 15 günden 6 aya kadar sürebiliyor. Kanunun, kamulaştırma yapılabilmesine de olanak tanıdığı güvenlik bölgelerine izinsiz girilemiyor, buna aykırı hareket edenler hapis ve para cezalarına çarptırılabiliyor. HDP Grup Başkanvekili İdris Baluken, kararlar için Meclis Araştırması istedi. Baluken, meclis başkanlığına verdiği dilekçede, uygulamanın hukuka aykırı olduğunu savundu.

XS
SM
MD
LG