Erişilebilirlik

Gazze Krizi Türk-Amerikan İlişkilerinde Gerginlik Yaratıyor


İstanbul - İstanbul’da bir konferansta konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Gazze’ye askeri operasyon düzenleyen İsrail’i sert bir dille eleştirdi.

Erdoğan, İslam’ı terörle bağdaştıranların Müslümanlar'ın toplu katliamına ve Gazze’de öldürülen çocuklara göz yumduklarını söyledi. Başbakan sözlerini “İşte bu nedenle, ben diyorum ki İsrail terörist bir devlettir ve yaptığı da terördür" şeklinde sürdürdü.

Erdoğan geçen haftaki Mısır ziyareti sırasında da buna benzer ifadeler kullanmıştı.

Amerika Başkanı Barack Obama, İsrail’in kendini savunma hakkına vurgulayarak, Gazze’ye karşı yürüttüğü operasyonlara destek verdi.

Türkiye’deki bazı siyasi uzmanlar, iki liderin İsrail konusunda karşıt görüşlere sahip olmasının Türk-Amerikan ilişkilerine zarar verebileceğini düşünüyor.

Merkezi İstanbul’da bulunan uluslararası araştırmalar enstitüsü EDAM'ın başkanı Sinan Ülgen, Başbakan Erdoğan’ın söyleminin ötesine bakmak gerektiğini söylüyor.

Ülgen, Başbakan Erdoğan’ın söylemde İsrail’i eleştirmek için eline geçen fısatı kullandığını, ancak Türkiye’nin aynı zamanda, Mısır ve Katar’la birlikte, Hamas liderleriyle görüşerek bölgenin geleceğini ve bu krizin nasıl çözülebileceğini tartıştığını söylüyor.

Uzmanlar, Amerika başkanıyla Türkiye başbakanı arasında, özellikle de Suriye krizi konusunda, güçlü bir diyalog oluştuğunu vurguluyor. Her iki lider de Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’a karşı muhalefeti destekliyor.

Ancak İsrail’i sert bir dille kınayan Başbakan Erdoğan, Washington ve Avrupa Birliği’nin İsrail’i dizginleme konusundaki başarısızlıklarını da eleştirdi.

Milliyet gazetesi yazarlarından Semih İdiz, Amerika ve Türkiye liderleri arasındaki yakın ilişkinin, Washington’un İsrail’in Gazze politikasına daha tarafsız yaklaşacağına dair bir beklenti yarattığına dikkati çekiyor.

Bu konuda Türkiye’de derin bir hayal kırıklığı yaşandığını söyleyen İdiz, Obama’dan konuyla ilgili daha dengeli ifadeler beklendiğini belirtiyor. İdiz, Obama’nın sözlerinin “Amerika’nın dış politikası Washington’da değil, Tel Aviv’de belirleniyor” olgusunu da güçlendirdiğini öne sürüyor. Ancak Semih İdiz, şu sıralarda Suriye kriziyle uğraşan Türkiye ve Amerika’nın, İsrail konusunun belli bir sınırı aşmasına izin vermesini beklemiyor. İdiz’e göre bu da, İsrail’in Gazze’de ne yapacağına bağlı.

Şimdilik, iki taraf da birbirinin Gazze krizi konusundaki farklı görüşlerine saygıyla yaklaşan bir tavır sergiliyor. Ancak, uluslararası ilişkiler uzmanı Ülgen, krizin derinleşmesi veya uzaması durumunda Türk-Amerikan ilişkilerinin zarar göreceğini düşünüyor.

Ülgen’e göre, eğer Ankara, İsrail konusundaki söylemini sürdürürse, Amerikan yönetimi de Türkiye’nin tavrını eleştirme baskısıyla karşılaşacağından, Washington-Ankara arasında gerginlik yaşanabilir. Ancak Ülgen bir noktaya da dikkati çekiyor. Amerika ve Türkiye arasındaki potansiyel kriz riski, Ankara’nın Hamas’ı uzlaşma ve şiddeti durdurma yoluna sokmasıyla hafifleyebilir. EDAM Başkanı, zaten Türkiye’nin de şu sıralarda bunun için çalıştığını vurguluyor.

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da Gazze ziyareti sırasında, kapalı kapılar ardında krizin derinleşmesini önleyecek bir çözüm bulmak için çaba gösterdi.

XS
SM
MD
LG