Erişilebilirlik

Ekonomi Modelleri Böbrek Nakil Sürecini Hızlandırabilir mi?


Harvard Üniversitesi’ndeki bir iktisat profesörü oyun teorisi ve piyasa kurallarını kullanarak geliştirdiği bir programla böbrek nakli bekleyen hastalara yeni bir umut ışığı oldu.

Doug Robertson, “Bana böbreğini bağışlayan kişiyle tanışıp tanışamayacağımı bilmiyordum. Görüşebileceğimizi öğrenince çok sevindim,” şeklinde konuşuyor.

Doug; Jack ve Adele Burns’un hayatına 2010’da girdi. Şeker ve tansiyon hastası olan Jack’in böbrek nakline ihtiyacı vardı. Eşi Adele, böbreklerinden birini eşine vermek istedi.

Ancak Adele’in böbreği, eşi için uygun değildi. Bu nedenle çift, böbrek değişim programina katıldı. Adele böbreklerinden birini başka bir hastaya bağIşlarken Jack de Doug’in böbreğini aldI. program, yaşamını yitiren bir kişinin böbreğini almaktan farklı.

Unos Böbrek Vakfı'ndan Ruthanne Hanto, “Eğer hasta beraberinde bir donör getirirse daha kısa sürede böbrek nakli olma şansı yükseliyor,” şeklinde konuşuyor.

Harvard Üniversitesi’nden iktisatçi Al Roth, Ulusal Bilim Vakfi’ndan aldığı destekle böbrek donörlerini hastalarla eşleştiren bilgisayar programları geliştirdi.

Roth, “Böbrek değişimlerini ayarlarken en fazla değişimi mümkün hale getirmek istiyorsunuz,” şeklinde konuşuyor.

Peki bir iktisatçı neden böbrek nakli değişimiyle ilgilenir? Bunun nedeni oyun teorisi ve piyasa koşullarının, eşleşmeleri hazırlamada ideal bir rol oynaması.

Roth, “Böbrek değişimi için bir pazara ve takas sistemine ihtiyacınız var. Ameliyatı yapan doktorlarımıza bu ortamı sağlamaya çalıştık,” şeklinde konuşuyor.

Bu kapsamlı yazilim, hastaları uyumlu kan grubu ve antikorlara göre eşleştiriyor. Donörler ve hastalar ülke çapında zincir halinde birbirine bağlanıyor.

Roth, “Oyun teorisi ise çok fazla sayıda farklı teşvik unsuru olan büyük sistemler hakkında düşünmeyi kolaylaştırıyor. Böbrek hastalarının bakımı çok sayıda çıkar grubu içeren 100 milyar dolarlık bir sektör.”

Konu sağlık olsa da piyasa kuralları, en azından, böbrek eşleştirmede hala işe yarıyor.
XS
SM
MD
LG