Erişilebilirlik

ABD’nin Afganistan’daki Geleceği Belirsiz

  • Andre de Nesnera

Afganistan'daki Amerikan Askerleri

Afganistan'daki Amerikan Askerleri

Bu yıl sonunda Afganistan’dan tamamen çekilmesi beklenen Amerika’nın geride takviye kuvvet bırakıp bırakmayacağı hala tartışılıyor

Amerika’nın en uzun savaşı olarak tarihe geçen Afganistan savaşı 12 yıl sonra sona eriyor. Bu yılın sonunda, Amerikan muharip güçlerinin ülkeyi terk etmesi bekleniyor.

Çekilme sonrasında Afganistan’da bırakılacak takviye kuvvet konusu ise Amerikalı yetkililerin gündemini meşgul etmeye devam ediyor. Amerika’nın, Afgan askeri ve güvenlik güçlerini eğitmesi ve El Kaide terörüyle mücadelede Afganistan’a destek vermesi için geride takviye kuvvetler bırakması planlanıyor.

Brent Scowcroft, Amerika Başkanları Gerald Ford (1974-1977) ve George H.W. Bush (1989-1993) dönemlerinde ulusal güvenlik danışmanlığı yapmış. Scowcroft, Afgan ordusuna güven duygusu vermek için geride en az 10,000 Amerikan askeri bırakılması gerektiğini söyledi.

Eski güvenlik danışmanı şöyle dedi: “Afgan ordusunun eğitiminde büyük ilerleme kaydettik. Ama Afgan askerler, Amerikalı danışmanların gösterdiği yollardan görev yaptılar. Afgan askerlerine, hala orada olduğumuz güvencesi verecek sayıda bir kuvvet bırakmamız gerekiyor.”


Öte yandan, Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, takviye Amerikan kuvveti için Amerika’yla yapılacak İkili Güvenlik Anlaşması’nı imzalamayı reddediyor. Karzai’nin görev süresinin Nisan ayında dolduğunu belirten uzmanlar, Obama yönetiminin takviye kuvvet konusunu Karzai’nin halefiyle müzakere edeceğini söylüyor.

Amerikalı yetkililer, Karzai’nin anlaşmayı imzalamaması halinde, Amerikan kuvvetlerinin tamamının Afganistan’dan geri çekilmesi gerektiğini söylüyor.

Amerika’nın eski Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi John Bolton, bu yaklaşıma karşı çıkıyor.

Amerika’nın Afganistan’ı tamamen terk etmesi halinde, bölgenin kısa sürede yeniden Taleban ve El Kaide kontroluna gireceğine inanan Bolton, “Bu çok büyük bir kayıp olur. Afganistan yeniden Taleban ve El Kaide’nin terör saldırılarını planladıkları bir üs haline gelmekle kalmaz, Afganistan’a komşu Pakistan’daki radikal gruplar da güçlenir ve Pakistan’daki zayıf hükümeti tehdit ederler” şeklinde konuşuyor.

Bu arada, uzmanlar Washington ve Kabil arasındaki ilişkilerin son yıllarda gerildiğini ve Karzai’nin imzalamak istemediği güvenlik anlaşmasının bu gerginliği bir kez daha ortaya koyan örneklerden sadece biri olduğunu vurguluyor.

Emekli Kara Kuvvetleri Komutanı General Anthony Zinni’ye göre, Karzai istikrarsız bir müttefik.

Zinni, “Karzai dengesiz bir müttefik. Bazen Amerika’yla işbirliği yapmak istiyor, bazen de 180 derece dönüş yaparak tam ters yönde karar alıyor. Öngörülmesi zor bir tarzı var. Karzai göreve geldiğinden beri Amerika ve Afganistan arasında inişli-çıkışlı bir işbirliği yaşandı” diyerek Amerika’nın Afganistan’da yaşadığı zorlukları dile getiriyor.

General Zinni’yle aynı görüşte olan General Scowcroft da Karzai’nin çok değişken bir müttefik olduğunu söylüyor:

“Karzai’ye çok yatırım yaptık. Ama o karşılığını bazen ödedi, diğer zamanlardaysa büyük hayal kırıklıklarına yol açtı. Maalesef Karzai’yi kontrol etmiyoruz. Tam olarak ne istediğini hiçbir zaman anlayamadım. Hep birden fazla oyun oynar gibi. Ama sonuçta lider ve bizim onunla iş yapmaktan başka seçeneğimiz yok.”

Büyükelçi Bolton Devlet Başkanı Karzai’yi “dönek” olarak tanımlıyor, Washington’un, Afganistan’daki Amerikan varlığının nedenlerini Afgan lidere daha açık bir dille anlatması gerektiğini söylüyor:

“Afganistan’dayız çünkü buradaki varlığımız Taleban ve El Kaide teröristlerini belirli bir uzaklıkta tutmamıza, dolayısıyla da Amerika’nın ulusal güvenliğine hizmet ediyor. Biz Afganistan’ı yeniden inşa etmeye ve Orta Asya’nın İsviçre’sini yaratmaya çalışmıyoruz. Tabii ki Afgan halkının iyiliğini isterim ama biz orda onların hayatını iyileştirmek için bulunmuyoruz. Biz Amerikalılar’ın hayatını korumaya çalışıyoruz. Eğer bu süreçten Afganlar da faydalanırsa daha da iyi. Ama açık konuşmak gerekirse, Karzai Amerika’ya saldırdıkça, bizim Afganistan’daki varlığımızı haklı göstermemiz zorlaşıyor.”

General Anthony Zinni, Karzai’yle ilişkilerin bozulmasında sorumluluğun kısmen Washington’a ait olduğunu savunuyor.

Amerikalı General “Bizim de sorunlarımız oldu. 11 yılda 11 komutan değiştirdik. Karzai aynı liderlerle muhatap olmadı. Aynı şekilde büyükelçilerimiz de sürekli değişti” diyerek Amerika’nın hatalarını özetliyor.

Afganistan ve bölgesinde kişisel ilişkilerin her şeyin üzerinde olduğunu vurgulayan General Zinni, bölgede sürekli lider değiştiren Amerika’nın sağlam ilişkiler kurmakta başarısız kaldığını söylüyor.
XS
SM
MD
LG