Erişilebilirlik

Göktaşlarına Yakın Takip - 2004-04-09


Amerikan Uzay Dairesi NASA, yeryüzü için tehlikeli olabilecek büyük çaptaki göktaşlarını sürekli izliyor.

NASA yetkilileri her geçen gün yeni göktaşlarını belirlediklerini ancak küçük olduğu halde, dünyaya çarptığı taktirde büyük zarara yol açabilecek binlerce göktaşının da gözden kaçtığını söylüyor.

Uzay uzmanları, Amerikan Senatosu Bilim Komisyonunda yaptıkları açıklamada bir kilometre ya da daha büyük çapta olan ve büyük zarar verebilecek göktaşlarının dünyaya çarpma olasılığının oldukça düşük olduğunu belirtti. Uzmanlara göre böyle bir olasılık, her yüz bin yılda bir defadan bile az.

65 milyon yıl önce dünyaya çarpan bir göktaşının, dinazorların neslinin tükenmesine yolaçtığı sanılıyor.

Böyle bir olasılığın bu kadar küçük olmasına rağmen NASA, dünyaya göktaşı çarpmasının korkunç sonuçlara yol açabileceği gerekçesiyle, 2008 yılına kadar göktaşlarının yüzde 90’ını tespit etmeyi amaçlıyor.

Dairenin göktaşı izleme programı başkanı Lindley Johnson Kongre’de bilgi verirken, 6 yıl süren çalışma sonucunda büyük çapta, bin yüz kadar göktaşının yaklaşık yüzde 50’sini tespit ettiklerini açıkladı.

Ancak Johnson, birkaç yüzyıl ila bin yılda bir dünyaya çarpan 100 metre ya da daha büyük çaplı ve dünyada büyük hasara yol açabilecek cisimleri izlemekte zorluk çektiklerini söyledi:

"Bu göktaşları yeryüzüne çarparsa büyük bir kıtayı yok edecek kadar tahribata yol açabilir. Ancak okyanusa düşerse sunami adı verilen büyük dalgalara ve kıyılarda büyük kayıplara neden olur. Henüz bu çaptaki göktaşlarını belirleyemiyoruz. Bunlar ancak dünyaya yaklaştıkları zaman tespit edilebiliyor. Ancak şu anda uzayda çok daha fazla cisim olduğunun farkındayız."

Geçen ay yaklaşık 30 metre çapında bir göktaşı dünyadan sadece 40 bin kilometre uzaklıktan geçti. Uzay araştırmaları tarihinde ilk kez bu büyüklükte bir göktaşı dünyanın bu kadar yakınından geçiyordu.

Amerika’da tıp dışındaki bilimsel araştırmaların büyük bölümüne maddi destek sağlayan Amerika Ulusal Bilim Fonu’nda görev yapan astronomi uzmanı Wayne Van Citters, dünyanın yakınından geçen küçük göktaşlarını tespit etmek için çalışmaların genişletilebileceğini belirtiyor. Citters, Fon ve NASA’nın gelişen yeni teleskop teknolojisiyle bu hedef yönünde çalıştığını belirtiyor.

Bu çalışma çerçevesinde geliştirilen aygıtlardan biri olan Büyük Sinoptic Araştırma Teleskopu, mevcut gözlemevlerinde kullanılanlardan yaklaşık 50 kat daha duyarlı.

Bilim Fonu uzmanı Citters şöyle konuşuyor:

"Bu aygıtlar, göktaşına benzer binlerce nesne görüntüleyebiliyor. Araştırmaların yaklaşık 7 ila 20 yıl içinde tamamlanacağını tahmin ediyoruz. Sonuçta yaklaşık 140 metre çapındaki göktaşlarının yüzde 90 kadarını saptamış olacağız. Bu da bu konudaki bilgimizi oldukça arttıracaktır."

Senato komisyonundaki toplantı sırasında, B-612 Vakfı adlı kuruluşun başkanı Amerikalı astronot Ed Lu, rotasını birkaç derece değiştirip değiştiremeyeceğini denemek amacıyla, NASA’nın bir göktaşına roket yerleştirmesi fikrini savundu.

Lu, bu denemenin 2015 yılına kadar gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtti ve büyük bir göktaşının dünyaya doğru ilerlediği birkaç yıl önceden belirlenecek olursa roketle rotasını değiştirmenin, dünyayı büyük bir felaketten koruyabileceğini söyledi.

XS
SM
MD
LG