Erişilebilirlik

ABD Kongresi'nde Türkiye-Yunanistan İlişkileri - 2001-06-14


Toplantı, Temsilciler Meclisi Uluslararası İlişkiler Komisyonuna bağlı Avrupa Alt Komisyonunda düzenlenmişti ve konu üzerinde uzman ya da deneyim sahibi üç kişi, üyelere bilgi verdi. Bunlar, Washington'daki araştırma kurumlarından Western Policy Center'ın Direktörü, John Sitilides, RAND Kurumuna bağlı siyasi araştırma uzmanı ve Türkiye hakkında kitap yazmış olan Ian Lesser ve Amerika'nın eski Kıbrıs Özel Koordinatörlerinden, emekli büyükelçi Nelson Ledsky idi.

Alt Komisyon Başkanı, California Cumhuriyetçi üyesi Elton Gallegly, toplantıyı açış konuşmasında, Amerika'nın çok önemli iki müttefiki diye nitelediği Türkiye ve Yunanistan arasındaki yakınlaşma sürecini memnunlukla karşıladıklarını söyledi. Kıbrıs'ın Avrupa Birliği'ne girmesinden yana olduklarını belirten Gallegly, şöyle konuştu:

"Kıbrıs'ta mevcut durumu kabul etmek mümkün değildir. Adada, üçüncü bir tarafa ait büyük bir askeri gücün varlığı, çözüme yardımcı olamaz. Birleşmiş Milletler gözetiminde görüşmeler yapılmasını destekliyor ancak yeni bir görüşme takviminin olmayışından üzüntü duyuyoruz. Taraflar en kısa zamanda görüşme masasına dönmelidir. Kıbrıs'ta bir çözüm dışarıdan zorlanamaz, tarafların kendilerinden gelmelidir. Hem Türkiye hem Yunanistan çözüme yardımcı olmalıdır."

Alt Komisyon Başkanı, "adada büyük bir askerin gücün varlığı" şeklindeki sözleriyle, Kuzey Kıbrıs'taki Türk kuvvetini kastediyordu.

Daha sonra üç uzmanın konuşmasına geçildi. Western Policy Center'dan, Yunan asıllı Amerikalı John Sitilides, Yunanistan'ın, Avrupa Birliği içindeki konumu, terörle mücadele konusunda Amerika'yla yaptığı işbirliği, ve Balkanlarda istikrara katkı gibi alanlarda başarılı bir dış politika izlediğini anlattı. Stilides, Türk-Yunan ilişkilerinde olumlu gelişmeler kaydedildiğini hatırlattı ancak, Kıbrıs sorununun, bu ilişkiler içinde başlıca gerginlik kaynağı olduğunu söyledi. Stilides, Kıbrıs'ta 32 bin Türk askeri bulunduğunu, güneydeki 14 bin kişilik Kıbrıs Rum Ulusal Muhafız Gücü, ihtiyat ordusu ve 3 bin kişilik Yunan tugayıyla birlikte adanın, dünyada, Kore yarımadasından sonra ençok askerin bulunduğu ikinci yer olduğunu belirtti.

Uzman Amerika'nın Türk-Yunan ilişkileri ve Kıbrıs konusunda ne yapması gerektiğini anlatırken şöyle dedi:

"Amerika, Kıbrıs sorununun çözümü yönündeki girişimlerini hızlandırmalıdır. Kıbrıs'ta iki bölgeli, iki toplumlu federal devlet esasına dayalı bir çözüm bulunması, adadaki iki toplum kadar, Türkiye, Yunanistan ve Amerika için çok önemlidir."

Sitilides, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üye olmasının da Amerika tarafından kuvvetle desteklenmesi gerektiğini, Amerika'nın, Türk-Yunan sorunlarının çözümü yönünde de İsrail ve Filistinliler arasında yürüttüğü çabalara benzer bir politika izlemesinin yararlı olacağını söyledi.

Daha sonra konuşan RAND Kuruluşu uzmanı ve Türkiye konusunda kitap yazmış olan Ian Lesser, Türkiye'deki son gelişmelere ve özellikle ekonomik bunalıma geniş yer ayırdı. Türkiye'nin bir kavşak noktasında olduğunu söyleyen Lesser, bu kavşakta Türkiye'nin her iki yöne de gidebileceğini anlattı. Lesser'e göre, bu yollardan biri, reform ve ekonomik refaha, diğeri ise reform çabasında başarısızlığa ve huzursuzluğa, aşırı milliyetçiliğin hakim olduğu bir ortama giden yollar… Bugün karşı karşıya olduğu zorluklara rağmen Türkiye'nin stratejik öneminin azalmadığını söyleyen uzman, bunun nedenleri konusunda şöyle dedi:

"Birincisi; Avrupa'daki güvenlik kaygıları bugün daha çok güneye doğru kaymıştır. Avrupa Birliği'nin yeni güvenlik politikası da bu gerçeği dikkate alarak hazırlanmaktadır. Gelecekte dünyanın karşı karşıya kalabileceği en ciddi güvenlik sorunlarının, Türkiye'nin yakın çevresinde, Balkanlarda, Doğu Akdeniz'de ve Orta DOğu'da patlak vermesi mümkündür. Bu açıdan Türkiye, Avrupa'nın güvenliği açısından daha da önemli bir konuma gelmektedir. Avrupa, Orta Doğu ve Avrasya'daki güvenlik sorunlarını birbirinden ayıramayız. Türkiye bütün bu bölgelerin ortasındadır, enerji nakil yollarının üzerindedir, füzelerin yayılması, yasa dışı göçler gibi Amerika ve bütün müttefiklerini ilgilendiren sorunlar açısından Türkiye merkezi konumdadır."

Ian Lesser, Türkiye'nin son yıllarda İsrail'le gelişen güvenlik ilişkilerini de, Amerika açısından son derece değerli bir gelişme olarak niteledi. Lesser da Amerika'nın, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girişini kuvvetle desteklemeye devam etmesi gerektiğini söyledi. Uzman, Amerika'nın, Baku-Ceyhan boru hattının gerçekleşmesi için, bugüne kadar yaptığı gibi diplomatik destek vermenin ötesinde, özel sektörle birlikte boru hattının yapımı için gerekli mali kaynakları sağlaması gerektiğini bildirdi.

Son olarak konuşan Amerikalı eski diplomat Nelson Ledsky ise, özellikle Kıbrıs sorunu üzerinde durdu ve adadaki tarafların bugün, şimdiye kadar görülmemiş ölçüde bir çözümden uzak olduğunu söyledi. Ledsky, Kıbrıs Rum tarafının, Avrupa Birliğine giriş başvurusu yaptığı gündenberi Türk tarafının, bunu kabul etmeyeceğini açıkça belirttiğini hatırlattı. Bu üyeliğin 3-4 yıl içinde gerçekleşebileceğini söyleyen Ledsky, bugün Avrupa Birliği üyesi bazı ülkelerin, Kıbrıs'ın bugünkü durumuyla Rum tarafının üyeliğini onaylamaktan kaçınabileceğini belirtti. Nelson Ledsky, Amerika'nın, Kıbrıs konusunda yapması gereken şeyin, yeni bir Kıbrıs koordinatörü atamak ya da çözüm için yeni bir belge hazırlamak değil, Birleşmiş Milletler'in çözüm çabasını desteklemek, aynı zamanda Avrupa Birliği konusundaki gelişmeleri yakından izlemek olduğunu söyledi.

Alt komisyon toplantısında çeşitli üyeler görüşlerini dile getirirken, Demokrat Robert Menendez, Kıbrıs Türk tarafını, çözüme yanaşmadığı gerekçesiyle eleştirdi. Cumhuriyetçi Dan Burton ise, Kongre komisyona yazılı olarak sunduğu konuşmasında, Kıbrıslı Rumların, 1974 öncesinde Türklere yaptıklarını, soykırımına benzetmenin mümkün olduğunu söyledi. Burton, soruna çözüm bulunması için yıllardır Türk tarafına baskı yapıldığını, belki artık karşı tarafa baskı yapma zamanının geldiğini söyledi. Dan Burton, adada gerçekten çözüm istiyorsa, Rum tarafının, Kıbrıslı Türklere uyguladığı ekonomik ambargoyu kaldırması gerektiğini belirtti.

XS
SM
MD
LG