Erişilebilirlik

Açe'de 'Recm' Kararı Tepkilere Yol Açtı


Endonezya’nın özerk Açe bölgesinde “recm” cezasının yeniden kabul edilmesi tepkilere yol açtı. Recm, zina yapan kadın veya erkeğin taşlanarak öldürülmesi demek.

Açe, Sumatra adasının kuzey ucunda bulunuyor. Yüzölçümü 55 bin kilometrekare. Zengin petrol ve doğal gaz yataklarına sahip olan Ace, Endonezya gibi bir zamanlar Hollanda kolonisiydi. Hollanda’nın bölgeden çekilmesiyle bir süre bağımsız bir ülke olarak kalan bölge daha sonra Endonezya’nın kontrolüne girdi. Açeliler bağımsızlıklarını yeniden kazanmak için yıllarca Cakarta hükümetine karşı silahlı mücadele verdi. Taraflar arasında bir kaç kez ateşkes sağlanmasına rağmen, barış, 2004 yılında, 50 bini Açe’de olmak üzere, en az 200 bin kişinin öldüğü sunami felaketinden sonra gerçekleşti. Endonezya Parlamentosunun da onayıyla üç yıl önce 2006 yılında bölgeye özerklik verildi. Özerlik anlaşması, tüm ülkenin aksine Açe’de şeriat uygulanmasına da izin veriyordu.

Endonezya’nın diğer bölgeleri gibi 3 milyon kişilik nüfusun olağanüstü bir çoğunluğu Müslüman. Ancak Açeliler çok daha dindar olarak biliniyor. Dolayısıyla şeriatın daha sıkı ve sert uygulanmasıyla ilgili girişim sürpriz olmadı. Zaten dini partiler bu konuda uzun bir süredir hükümete baskı yapıyordu. Açe meclisinin kabul ettiği yasa tasarısında, eskiden olduğu gibi alkollü içki içenlere, kumar oynayanlara ve arkadaşlık sınırını aşan ilişkilere giren gençlere değnek cezası var. Yasanın tartışmalı tarafı içinde recm hükmünün de bulunması. Recm, İslam hukukunda, zina yapan kadın veya erkeğin taşlanarak öldürülmesi demek. Hükümet yeni yasaya muhalefet etmemekle birlikte metine recm hükmü konulmasına şiddetle karşı çıktı.
Yasa tasarısına evet oyu veren milletvekillerinden Başrum Reşit hükümetin tutumunu anlayamadığını söylüyor.

Açe’de zaten şeriat uygulandığını belirten milletvekili Başrum Reşit, Açelilerin Müslüman olduğunu hatırlatıyor ve “yeni yasanın amacı halkımızı Cehennem’e gitmekten kurtarmaktır!” diyor.

Şeriatın eksiksiz uygulanması için dini çevrelerin ağır baskısına maruz kalan Açe Valisi İrwandi Yusuf’un yasayı veto etme yetkisi yok. Yasanın yürürlüğe girmesi için Valinin imzasına da gerek yok.

Açe’nin aksine Endonezya laik bir ülke ve Endonezyalılar dini konularda ılımlı görüşleriyle tanınıyor. İnsan hakları dernekleri anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle tasarıyı mahkemeye götürmeye hazırlanırken Açe Ulusal İnsan Hakları Komisyonu yasanın Endonezya yasalarına da ters düştüğüne dikkati çekiyor. Komisyon üyelerinden Nur Halis, Açe’nin özerk de olsa hala Endonezya’ya bağlı olduğunu hatırlatıyor.

Nur Halis ülkesinin özerkliğine saygı duyduğunu vurguluyor ancak Endonezya yasalarında bulunmayan cezai hükümlerin Açe’de uygulanamayacağının, milli yasaların dışına çıkılamayacağını savunuyor.

Yeni yasa tasarısı, dinci partilerin çoğunlukta olduğu eski Meclisin son oturumunda kabul edildi. Gelecek ay göreve başlayacak olan yeni Meclis’te Vali İrwandi Yusuf’un laik partisi yüzde elliden fazla sandalyeye sahip.

Yeni yasa tasarısının eleştirilen bir başka bölümü de, hırsızlara el kesme cezası getirilirken soygun, rüşvet ve zimmete para geçirme gibi suçlardan hiç söz edilmemesi.

XS
SM
MD
LG