Erişilebilirlik

AB - Orta Asya Forumu Toplandı


Gürcistan ile yaşanan krizin ardından Rusya’ya karşı dengeleyici işbirliği arayışına giren Avrupa Birliği (AB), Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Enerji ve güvenlik konularında işbirliği amacıyla ‘Birinci Avrupa-Orta Asya Forumu’nu Paris’te topladı. Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan Tacikistan ve Kazakistan Dışişleri Bakanları ile bir araya gelen Avrupa Birliği Dışişleri Bakanları toplantısına Türkiye’yi temsilen Dışişleri Bakanı Ali Babacan katıldı.

Kafkas petrollerini batıya taşıyan Bakü-Ceyhan boru hattının geçtiği topraklara asker yığan Rusya’ya karşı, Avrupa Birliği bölge ülkeleriyle işbirliğini geliştirmenin yollarını araştırıyor. Rusya’nın etki alanında bulunan 5 Orta Asya ülkesi Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Tacikistan ve Kazakistan’ın Dışişleri Bakanları’nın hazır bulunduğu ‘Birinci Avrupa-Orta Asya Forumu’na, Avrupa Birliği dönem Başkanı Fransa’nın Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner ev sahipliği yaptı. Toplantıya ayrıca AB Yüksek Komiseri Javier Solana ile Avrupa Komisyonu Dış ilişkilerden Sorumlu Komiseri Benita Ferrero Waldner de katıldı. Türkiye’yi ise aday ülke sıfatıyla Dışişleri Bakanı Ali Babacan temsil etti.

Avrupa Birliği bu beş ülkenin Rusya’nın Abazya ve Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanımasına doğrudan destek vermeyişini dikkate aldı ve Moskova’ya karşı, Orta Asya ülkeleri ile Paris’te masaya oturdu. Toplantıya ev sahipliğini Fransa yaptı ancak fikri ilk ortaya atan Almanya oldu. Başbakan Angela Merkel’in Birliğe kabul ettirdiği Forum fikri, ‘terörizme ve nükleer girişimlere karşı önlem almak, kaçakçılıkları önlemek ve enerji güvenliğini sağlamak’ amacını taşıyordu. Brüksel’de 1 Eylül’de Gürcistan krizini tartışmak üzere toplanan Avrupa Birliği olağanüstü zirvesinde de ‘Enerji ve enerji yollarının güvenliğini sağlamak için daha önemli adımlar atılması kararlaştırılmıştı. Afganistan, Çin ve Rusya arasında yer alan bu ülkelerin stratejik öneminin yanı sıra enerji kapasiteleri de Avrupa Birliği açısından önem taşıyor. Birliğin bu büyük stratejik öneme sahip ve enerji ağlarının geçiş yolu olan beş ülke temsilcisiyle Paris’teki buluşması, Rusya’ya önemli bir mesaj da veriyor. Toplantının ana gündem maddesini, özellikle Rusya’ya değmeden Azerbaycan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaşması planlanan ve AB’nin desteğinde gerçekleşen Nabucco petrol boru hattının geleceğine ilişkin soru işaretleri oluşturdu.

Nabucco projesinin en büyük sorunu finansman ve fon bulunması. Son derece büyük soru işaretleri taşıyan proje şimdilik katılımcı ülkeler açısından önemli bir karlılık içermiyor. Zira pek çok uzman ve diplomat İran ya da Rusya gazı geçmeden, Nabucco’nun karlı olamayacağı görüşünde birleşiyorlar. Ayrıca Rusya ve Çin, Türkmenistan gazı için daha önceden anlaşmalar yaptığı için Avrupa’nın bu ülkeden büyük gaz rezervleri elde etmesi çok olanaklı görünmüyor. Ancak Avrupa Birliği açısından bakıldığında ise, Afganistan’da askeri varlığını sürdüren uluslararası koalisyon güçleri için bu beş Orta Asya ülkesiyle iyi ilişkiler geliştirmek büyük önem taşıyor. Zira Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan koalisyon güçleri tarafından Taliban’a karşı kullanılan askeri üslere ev sahipliği yapıyor. Ayrıca Orta Asya Afgan uyuşturucu trafiğinin Avrupa’ya en önemli geçiş yollarını oluşturuyor. Toplantı sonunda, taraflar arasındaki işbirliğinin güçlenmesini vurgulayan 7 maddelik bildiri yayınlandı. Bildiride, tarafların güvenlik, enerji ve çevre konuları başta olmak üzere bölge güvenliğini ilgilendiren pek çok alanda işbirliği yaratma arzusunda oldukları dile getiriliyor.

XS
SM
MD
LG