Erişilebilirlik

Türban Değişikliğine İptal


Anayasa Mahkemesi, türbanın üniversitelerde serbest bırakılmasını öngören Anayasa değişikliği teklifini iptal ederken, yürürlüğünü de durdurdu. 11 kişilik mahkeme heyeti, kararında Anayasa’nın 2. maddesiyle düzenlenen ve değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek ‘laiklik’ ilkesine vurgu yaptı. Hükümetin, ‘gerekçe’sini görüp sonrasında değerlendirmek istediği karar, muhalefetin de temel gündem maddesi oldu.

Türbanın üniversitelerde serbest bırakılmasını öngören Anayasa değişikliği teklifinin tümü 103 ret oyuna karşılık, 411 oyla 9 Şubat’ta TBMM’de kabul edilmişti. Teklifin mecliste kabul edilmesinin hemen ardından ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Demokratik Sol Parti (DSP) ile birlikte, teklifin ‘iptali veya yok hükmünde kabul edilmesi ve yürürlüğünün durdurulması’ istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne dava açmıştı. Anayasa Mahkemesi de, aylardır Türkiye gündeminde yoğun türban tartışmalarına neden olan davayla ilgili kararını netleştirdi. Mahkemeden yapılan kısa açıklamada, şöyle denildi:

“9 Şubat 2008 günlü Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 1. ve 2. maddeleri, Anayasa’nın 2, 4, ve 148. maddeleri gözetilerek iptal edilmiştir.”

Açıklamada, iptal kararının kaç üyenin oyuyla alındığına yer verilmese de, kararın 2’ye karşı 9 oyla alındığı öğrenildi.

Laiklik vurgusu

Mahkeme, iptal kararını Anayasa'nın 2. maddesiyle düzenlenen ‘laiklik’, 148. maddesiyle düzenlenen Anayasa Mahkemesi'nin görevleri ve 4. maddesinde ilk 3 maddenin değiştirilemeyeceği ve değiştirilmesi teklif dahi edilemeyeceğine yönelik maddelerine dayandırdı. Anayasa’nın 2. maddesi, “Türkiye Cumhuriyeti toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir" hükmünü içeriyor. Anayasa’nın “Değiştirilemeyecek hükümler” başlıklı 4. maddesi ise “Anayasa'nın 1. maddesindeki devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile 2. maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3. maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez” hükmünü öngörüyor.

Hükümet temkinli

Mahkeme kararına hükümetten ilk tepki Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek’ten geldi. Çiçek, kararın gerekçesini görmeden bir değerlendirme yapmanın hukuken doğru olmayacağını söylerken, “Bu önemli bir karar. Hangi gerekçeyle bu sonuca varıldığını görmek lazım. Hukuken ve siyaseten değerlendirme yapmak için bu gereklidir” ifadesini kullandı. Resmi temaslar için Japonya’da bulunan Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de karar için sadece “Bu hukuki bir süreçtir, buna bir şey ilave etmek istemiyorum” dedi.

Muhalefetin de gündeminde

Karar, muhalefetin de temel gündemindeydi. CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, Türkiye'yi yönetenlerin Anayasa ile çelişmeme sorumluluğu içinde olması gerektiğini dile getirdi. Baykal, “Bu ilke son zamanlarda çok ihlal edildi ve mahkemeye düştü. Anayasa'yı zorlayan bir iktidar anlayışı... Anayasa ile çelişen, onu aşmaya çalışan girişimler umut ederim bundan sonra gerçekleşmez" diye konuştu. Yazılı bir açıklama yapan MHP lideri Devlet Bahçeli, mahkemenin kararına herkesin saygı duyması gerektiğini hatırlatırken, partisinin bu karara katılmadığını duyurdu. Bahçeli, mahkemenin kararını ‘siyasi’ olarak nitelerken, türban değişikliği teklifinde hükümete verdiği desteğin sürdüğünü gösterdi. DSP lideri Zeki Sezer, türban tartışmalarıyla Türkiye’nin ‘gereksiz’ kutuplaşmalara sürüklendiğini belirtirken, Demokratik Toplum Partisi (DTP), mahkemenin TBMM’de alınan bir kararı iptal ederek demokrasiyi ‘yaraladığı’ değerlendirmesini yaptı.

XS
SM
MD
LG