Erişilebilirlik

Petrol Fiyatlarındaki Artış Rekor Düzeyde


Son 8 yıl içinde Amerika’da petrol fiyatları üç misli arttı. Dünya fiyatlarındaki artış ise daha da fazla. Bir varil ham petrol bir zamanlar 10-14 dolardan satılıyordu. Son haftalarda ise fiyatlar 120 dolara kadar çıktı.

Amerika’da benzin fiyatları neredeyse her gün birkaç sent artıyor. Örneğin geçen hafta galonu ortalama 3 dolardan satılan 87 oktan kurşunsuz benzinin fiyatı bugün 3 buçuk dolara çıkmış durumda. Başka bir deyişle, bir hafta içinde litre başına 12 sentlik bir artış söz konusu. Benzin istasyonuna her gidişlerinde fiyatların arttığını gören sürücüler şikayet edecek merci ararken uzmanlar rekor fiyatları arz ve talebe bağlıyor. Uzmanlara göre petrol fiyatlarındaki rekor artışın bir nedeni de arz ve talep arasındaki dengesizlik. Ayrıca mevcut üretimin talebi karşılayamayacağına inanan spekülatörlerin petrole yatırım yapması fiyatların daha da yükselmesine sebep oluyor.

Paramount Options adlı enerji şirketinden Ray Carbone, talebin en çok Asya ülkelerinden geldiği görüşünde. Carbone, bir yıl öncesine kadar petrole en büyük talebin Amerika’dan geldiğini şimdi ise başta Çin ve Hindistan olmak üzere, Asya ülkelerinin ön plana çıktığını belirtiyor. Enerji uzmanına göre Amerikalı tüketiciler bunu bir türlü anlayamıyor. Ray Carbone, Irak savaşı, Amerika’yla İran arasındaki gerginlik ve Nijerya’da petrol boru hatlarına yapılan saldırıların üretimin güvenliğine ilişkin kaygılar yarattığını ve spekülasyonun artmasında bunun da rolü olduğunu vurguluyor.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü OPEC, fiyatları düşürmek için üretimi artırmayı düşünmüyor. Çünku OPEC’e göre sorun arzın talebi karşılayamaması değil.Üretim miktarının yeterli olduğunu savunan OPEC, fiyat artışından spekülatörleri sorumlu tutuyor. OPEC Genel Sekreteri Abdullah el Bedri, petrol arzının talebi karşılayamadığı iddiasının komik olduğunu söyledi. El Bedri, fiyat artışında bambaşka unsurların rolü olduğunu savunuyor ve devamla “OPEC fiyat artışının petrol sıkıntısından kaynaklandığına inansa üretimi hemen artırır ama ikisi arasında ilişki olduğuna inanmıyoruz” diyor.

Fiyat artışından arzın talebi karşılayamamasını sorumlu tutan Amerikalı enerji uzmanı Ray Carbone mi haklı, yoksa ikisi arasında ilişki olmadığını savunan OPEC Genel Sekreteri Abdullah el Bedri mi? Ekonomi Profesörü Steve Hanke “ikisi de haklı diyor”.Johns Hopkins Üniversitesinde öğretim üyesi olan Steve Hanke, arzın mevcut talebi karşılayamadığını ve bunun da Dünya ekonomisindeki büyümeyle ilgili olduğunu söylüyor. Enerji ihtiyacının ekonomik büyümeye paralel olarak arttığına dikkat çeken Profesör Hanke, ekonomik büyümeyle birlikte tüketimin de arttığını; Çin ve Hindistan gibi ülkelerde alım gücü artan orta sınıftan ötürü otomobil sayısının da arttığını belirtiyor.

Profesör Hanke fiyatları başka unsurların da etkilediğini ve bunların başında Amerikan dolarının rekor düzeyde değer kaybetmesinin geldiğini söylüyor. Ekonomi Profesörü Steve Hanke, petrol fiyatının dolarla belirlendiğini vurguluyor ve son dönemdeki fiyat artışının yüzde 25’inin doğrudan doların değer kaybıyla ilgili olduğunu ileri sürüyor. Profesör Hanke, Irak, İran ve Nijerya gibi büyük petrol üreticisi ülkelerdeki sorunların da spekülasyona yolaçtığını ve eskiden Amerikan dolarına yapılan yatırımların şimdi petrole yapıldığını söylüyor.

Profesör Hanke’ye göre, ekonomik büyüme yavaşlamadıkça, Ortadoğu'daki gerginlik giderilmedikçe, spekülatif yatırımlar önlenmedikçe ve üretim devlet şirketlerinin elinde oldukça fiyatların düşmesi beklenmemeli.

XS
SM
MD
LG