Erişilebilirlik

Enerjide Türk-Amerikan İşbirliği


Enerjiye olan ihtiyaç her geçen gün artıyor. Petrol ve doğalgaz fiyatları yükseliyor. Uluslararası gerginlikler çıkıyor ve ekonomiden sorumlu yetkililer enflasyonu arttırmadan milyonlarca işsize istihdam yaratmaya çalışıyor. Artık küresel bir sorun haline gelen enerji, geçtiğimiz günlerde Başkan Bush’la Cumhurbaşkanı Gül arasındaki görüşmede de ele alındı. Görüşmeyi izleyen Devrim Çubukçu, Ocak ayı sonunda İstanbul’da yapılacak enerji konferansının Başkanı, enerji uzmanı Charles Hartman’la konuştu.

VOA Başkan Bush ve Cumhurbaşkanı Gül arasındaki zirveden sonra iki ülke enerji işbirliğinin ivme kazandığı görülüyor. İşbirliğinin içinde hangi projeler bulunuyor?

HARTMAN Amerika ve Türkiye’nin enerji gündemine nereden bakarsanız bakın oldukça kabarık olduğunu göreceksiniz. Gündemin ilk sırasında enerji güvenliği bulunuyor. Masada ayrıca Kuzey Irak’taki Irak petrollerinin geleceği de var. Özellikle Kerkük bölgesi. Buradaki petroller pazarlara nasıl güvenle ulaştırılacak, bu petrolü yerel yönetim mi, Bağdat’taki merkezi hükümet mi kontrol edecek? Diğer taraftan dünyanın en büyük petrol ve doğalgaz rezervlerinden birine sahip olan İran, doğalgazını henüz Avrupa’ya ulaştırabilmiş değil. Siyasi anlaşmazlıklar çözümlendikten sonra İran petrol ve doğalgazı Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınacak. Bu, İran’ın da tercih ettiği seçenek.

VOA Türkiye ile İran arasında bir enerji işbirliği var. Bunu Türkiye’nin Amerika ile aynı alanda işbirliğinin önünde engel olarak görüyor musunuz?

HARTMAN Tartışılan sorunlardan birinin bu olduğu kesin. Amerika, özellikle de bu yönetim, İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda taviz vermeye yanaşmıyor.

VOA Sizce Beyaz Saray’daki Gül-Bush zirvesinde, Amerika Türkiye’ye İran’la yatırıma girmemesi için baskı yapmış, bu konu gündeme gelmiş olabilir mi?

HARTMAN Görüşmeye katılmadım. Kesin olarak söyleyemem ama konu gündeme geldiyse beni hiç şaşırtmaz…

VOA Cumhurbaşkanı Abdullah Gül zirveden sonra düzenlediği basın toplantısında, Türkiye’de giderek daha fazla Amerikan enerji projeleri göreceğimizi söyledi. Sizce bu ne anlama geliyor?

HARTMAN Türkiye, enerji tesisleri bakımından yatırımlarda bir sıçrama noktasında. Elektrik, petrol ve doğal gaz dağıtım kurumları özelleştiriliyor. Gelecek on yılda özel sektörün yalnızca elektrik üretimi alanında 40 milyar Dolarlık yatırım yapması öngörülüyor.

VOA Gündemin bir başka sıcak konusu nükleer santrallar. Birkaç yıl içinde Türkiye’de nükleer santrallar görecek miyiz?

HARTMAN Bunları birkaç yıl içinde görmekle kalmayıp önümüzdeki birkaç hafta içinde konunun gazete manşetlerine çıktığını da göreceksiniz. Başbakan ve Enerji Bakanı Hilmi Güler’in de açıkça söylediği gibi, 26 Ocak’a kadar nükleer santral yapmak isteyen konsorsiyumlar tekliflerini sunacak. Yapımı planlanan beş nükleer santral var. Dolayısıyla öngörülen iki tip teknolojiden santrallarda hangisinin kullanılacağına karar vermek için heyetler oluşturulacak, sonra hükümete gidilecek. Konuyla ilgili yasalar parlamentodan geçti ve bu yasalar hükümetle özel sektörün sorumluluklarını tanımlıyor. Nükleer santrallar, hükümetle özel sektörün ortak projesi olacak. Bir santralın maliyeti iki buçuk milyar Dolar. İlk aşamada en az üç santral inşa edilmesi planlanıyor. Parayı özel sektör koyacak, hükümet de sınırlı garantiler verecek…

VOA Türkiye’den Irak’a, Kuzey Irak’a geçersek, buradaki enerji kaynaklarından daha fazla yararlanılmasından ne kastediyorsunuz? Biraz açar mısınız?

HARTMAN Irak’tan Ceyhan’a uzanan bir petrol boru hattı var. Bunun kapasitesi iki kat arttırılabilir. Irak’ın Suriye üzerinden geçen ve kısa sure önce yeniden hizmete giren bir başka petrol boru hattı daha var. Anlaşılan günlük petrol üretimlerini yeniden üç-üç buçuk milyon varile çıkarmak istiyorlar. Bu, savaştan önce 1991 yılındaki üretim düzeyi. Bunun için de ya Suriye ya da Ceyhan üzerinden petrollerini dünyaya ulaştırabilirler. Dev tankerlerin yanaşabileceği, derinliği en fazla olan liman, Ceyhan ve Ceyhan dünyanın en büyük petrol terminallerinden biri olacak. Önümüzdeki on yılda yeni iş ve istihdam olanaklarıyla bölge oldukça heyecan verici bir yer haline gelecek.

VOA Charles Hartman, değerlendirmeleriniz için teşekkür ederim.

HARTMAN Ben teşekkür ederim.

XS
SM
MD
LG