Erişilebilirlik

5 Aralık Amerikan Basınından Özetler


Bugünkü Amerikan gazetelerinde İran’ın nükleer silah programına 2003 yılında son verdiği yönündeki istihbarat raporuna ilişkin yorumlar öne çıkıyor.

Washington Post bu raporun İran’a karşı bir askeri harekat olasılığını azalttığını belirtiyor ancak molla yönetimine karşı diplomatik baskıların ve yaptırım tehdidinin sürmesi gerektiğini savunuyor.

“Elbette ki Amerika, nükleer programı konusunda İran’la doğrudan diyalog kurma çabasından vazgeçmemelidir. Ancak Bush yönetimi önce, İran’ın Birleşmiş Milletler tarafından alınan bağlayıcı kararlara uymaya ve Amerika’nın diğer ciddi kaygılarına cevap vermeye hazır olduğu yönünde bazı işaretler görmelidir. Amerikan istihbarat kurumlarının hazırladığı bir rapor, Tahran’dan henüz gelmemiş olan bu işaretlerin yerini tutamaz.”

New York Times da Başkan Bush’un artık İran’a savaş açma gerekçesinin kalmadığını belirtiyor. Ancak gazete, bu raporun İran’a yönelik uluslararası baskının sürdürülmesini zora sokacağının da altını çiziyor:

“Başkan Bush, dün yaptığı açıklamada, İran’a karşı havuç ve sopa politikasının doğruluğuna inandığını tekrarladı. Ancak hala ciddi ve kapsamlı bir müzakere önerisinde bulunmadı, İran’ın yakıt programını tamamen askıya alması ve denetçilerle işbirliğini kabul etmesi durumunda verilecek ödülleri açıklamadı. Bush’un Tahran’a mesaj vermek için Amerika’nın Bağdat’taki büyükelçisinden çok daha yetkili bir ismi görevlendirmesi gerekiyor. Bizim bu iş için önerimiz Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’tır. İranlıların yapılacak bir öneriyi inandırıcı bulup bulmayacağını veya bir öneri isteyip istemediğini henüz bilmiyoruz. Ama Bush’un hem Amerika halkı hem de müttefikler gözündeki inandırıcılığını koruyabilmesi için en azından bunu denemesi gerekiyor.”

Christian Science Monitor ise Amerikan istihbarat kuruluşlarının daha önce Irak’ın nükleer silah programıyla ilgili hazırladığı raporların yanlış çıktığını hatırlatıyor. Gazete, Tahran’ın Birleşmiş Milletler denetçileriyle işbirliğini kabul etmesi için İran’a yönelik baskıların sürmesi çağrısında bulunuyor:

“İran’ın nükleer silah programını durdurduğu yönündeki haberin bu ülke tarafından değil de Amerika tarafından duyurulması Tahran’ın ne kadar güvenilmez olduğunu gösteriyor. İran’ın bu güveni sağlayabilmesi için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’ndan geçer not alması ve Avrupalı muhataplarına inandırıcılığını kanıtlaması gerekir. Amerika’yla genel güvenlik konularının görüşülmesine ancak bundan sonra geçilebilir.”

Boston Globe ise İran’ın nükleer silah programından vazgeçtiği yönündeki istihbarat raporunun aylar önce hazırlandığını kaydediyor ve Başkan Bush’un “İran’ın nükleer programı üçüncü dünya savaşına yol açabilir” derken bu rapordaki bilgiye sahip olup olmadığını sorguluyor:

“Bush’un bu konuda ne bildiği ve bu bilgiyi ne zaman öğrendiği konusu, müttefikimiz olan İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yanı sıra Güvenlik Konseyi daimi üyesi olan Rusya ve Çin tarafından da göz ardı edilmeyecektir. Amerika, Birleşmiş Milletler’in İran’a karşı üçüncü yaptırım paketini kabul etmesi için bu ülkeleri ikna etmeye çalışıyordu. İzlenecek en doğru yol, İran’ın nükleer silah üretmekten vazgeçmeyi kabul etmesi karşılığında, bu ülkeye barışçıl amaçlar için kullanacağı zenginleştirilmiş uranyum vermeyi ve güvenlik konusunda işbirliği yapmayı içeren bir anlaşma imzalamaktır.”

XS
SM
MD
LG